Bác sĩ Bạch Mai giải mã ‘bệnh lạ’, cứu bệnh nhân khỏi mù vĩnh viễn

“Tôi thực sự khâm phục và biết ơn các thầy thuốc đã đưa chồng tôi từ cõi chết trở về, đặc biệt giữ lại ánh sáng cho đôi mắt tưởng chừng đã mù vĩnh viễn”, người vợ của nam bệnh nhân chia sẻ sáng 13/2, trước giờ xuất viện, chuẩn bị về quê đón Tết.

Tháng trước, người đàn ông nhập viện tại Bệnh viện Bạch Mai với triệu chứng đau đầu dữ dội. Các bác sĩ chẩn đoán viêm màng não mủ nặng dựa trên các chỉ số điển hình từ chọc dịch não tủy và cấy vi khuẩn. Chỉ hai ngày sau nhập viện, mắt phải của bệnh nhân sưng đỏ, chảy dịch, đau nhức và không thể mở được.

Trước tình trạng bệnh nặng, có tổn thương mắt và viêm dịch não tủy, bệnh nhân được các chuyên gia từ phòng Viêm gan virus, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai và khoa Mắt phối hợp điều trị theo phác đồ kháng sinh mạnh nhất. Ban đầu, các chỉ số dịch não tủy “cảnh báo đỏ” đã cải thiện rõ rệt, cho thấy bệnh nhân thích ứng tốt với phác đồ.

Tuy nhiên, diễn biến bệnh không suôn sẻ như dự kiến. Lần chọc dịch não tủy thứ ba cho kết quả xấu trở lại, thậm chí tệ hơn và bất thường so với các lần kiểm tra sau đó. Đặc biệt, tổn thương mắt tiến triển nhanh và dữ dội mặc dù người đàn ông vẫn đang dùng kháng sinh liều cao (Meropenem 6g/ngày), khiến êkíp vô cùng băn khoăn.

Chỉ trong thời gian ngắn, mắt phải của bệnh nhân bị viêm mủ nội nhãn, mất khả năng nhìn, với sáng tối âm tính. Mắt trái thị lực cũng giảm sâu, chỉ còn 1/10, kèm theo đau nhức dữ dội và sợ ánh sáng. Kết quả chụp CT và cộng hưởng từ còn phát hiện nhiều ổ áp xe rải rác ở não và phổi, cho thấy tình trạng tổn thương đa cơ quan nghiêm trọng.

Vào thời điểm đó, bệnh nhân gần như không nhìn được, đau nhức mắt, nhức đầu, và sức khỏe toàn thân suy giảm nghiêm trọng, phải nằm một chỗ. Người vợ trẻ hoang mang, đôi mắt đỏ hoe ngoài hành lang bệnh viện. Chính các y bác sĩ cũng bất ngờ và bối rối vì diễn biến này “không giống viêm màng não mủ thông thường”. Nghi ngờ lao màng não được đặt ra, và một phương án điều trị bao vây được cân nhắc.

Trong buổi hội chẩn khẩn cấp và căng thẳng ngay sau đó, một giả thuyết khác được đưa ra: Nocardia – một loại vi khuẩn hiếm, gây tổn thương đa cơ quan, khó nuôi cấy và dễ gây nhầm lẫn trong chẩn đoán. “Nếu đúng là Nocardia, phác đồ cũ sẽ không đủ để tiêu diệt mầm bệnh”, bác sĩ điều trị nói.

Êkíp đưa ra quyết định táo bạo là dừng hướng điều trị lao và chuyển sang “đánh” Nocardia bằng sự kết hợp của 4 kháng sinh mạnh, gồm Meropenem, Linezolid, Biseptol IV và Amikacin. Đây là một cuộc đặt cược lớn dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và sự nhạy cảm nghề nghiệp trước những tín hiệu bất thường của cơ thể người bệnh, trong khi chưa có kết quả nuôi cấy xác định tác nhân gây bệnh.

TS.BS Đỗ Văn Thành, Trưởng phòng Viêm gan virus, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, chia sẻ: “Thực sự, trước diễn biến bất thường của người bệnh, chúng tôi cũng bối rối, gặp rất nhiều khó khăn trong chẩn đoán chính xác căn nguyên. Từ phán đoán căn nguyên đến lựa chọn phác đồ điều trị là cả một bài toán cân não, chưa kể áp lực thời gian và chi phí đối với gia đình người bệnh”.

Song song điều trị toàn thân, các bác sĩ phối hợp cứu đôi mắt của bệnh nhân bằng cách tiêm kháng sinh trực tiếp vào mắt – một quyết định không dễ dàng khi nhãn cầu đang bị tổn thương nặng. Các loại thuốc như Ceftazidime, Vancomycin, corticoid đã được sử dụng, và cuối cùng là Amikacin, loại kháng sinh cũng đang được điều trị toàn thân “trúng đích” với Nocardia.

“Từng giờ, từng ngày, nhân viên y tế, điều dưỡng kiên trì truyền và tra thuốc, hướng dẫn bệnh nhân giữ vệ sinh tuyệt đối, không dụi mắt. Những việc tưởng chừng nhỏ bé ấy, trong ca bệnh này, lại quyết định cả ánh sáng của một đời người”, bác sĩ CKII Phùng Thị Thúy Hằng, Phó Trưởng khoa Mắt, cho biết.

Chỉ sau một tuần điều trị theo phác đồ mới, albumin dịch não tủy giảm, tế bào viêm hạ xuống. Trên phim CT và cộng hưởng từ, các ổ áp xe não co nhỏ lại rõ rệt. Đặc biệt, từ chỗ gần như mù cả hai bên, thị lực bệnh nhân cải thiện, dần nhìn rõ trở lại. Người bệnh có thể tự đứng dậy, tự bước đi, tự sinh hoạt, tỉnh táo, hồi phục cả về thể chất lẫn tinh thần, kịp thời về đón Tết cùng gia đình.

Lê Nga