Bài vị người giữ chủ quyền Hoàng Sa ở chùa làng

CHÙA LÀNG GHI DẤU LỊCH SỬ

Trên tuyến QL1A từ trung tâm TP.Huế về phía nam khoảng 20 km, sau khi qua trạm thu phí Phú Bài khoảng 1 km sẽ thấy ngay ngôi chùa làng có tên chùa Tiên Linh, thuộc địa phận xã Hương Lộc, TP.Huế.

Chùa Tiên Linh là ngôi chùa cổ của người dân làng An Nông lập nên để thờ Phật và sinh hoạt tôn giáo. Lịch sử hình thành chùa là do các phật tử địa phương đóng góp xây dựng, trong đó đặc biệt có công đức của vị Cai đội Hoàng Sa thời Tây Sơn và nhà Nguyễn, nên trong ngôi chùa làng có riêng bàn thờ dành cho nhân vật lịch sử này.

Đại đức Thích Pháp Niệm, trụ trì chùa Tiên Linh hiện nay, cho biết chùa xưa vốn được xây dựng lần đầu tiên vào khoảng năm Canh Ngọ (1750) do một số tín hữu và phật tử trong làng tự nguyện lập chùa thờ Phật. Ban đầu chùa được dựng lên tại vùng đất Lầm Tràm, giáp ranh giới Phú Bài.

Đến năm 1802, sau khi Gia Long thống nhất đất nước, các vị quan chức triều đình là người làng An Nông như ngài Tuấn Đức hầu Võ Đại Nguyên, tướng quân Nguyễn Văn Trinh, Cai đội Nguyễn Hữu Niên, Võ Đại Lộc, Hồ Thiên Bá, Võ Đại Hộ, Nguyễn Đức Giảng, Nguyễn Khắc Hòa, Võ Đại Viện, Cao Lộc Bá, Võ Đại Cao cùng toàn bộ bổn đạo đã tự nguyện cúng hiến ruộng đất, của cải xây dựng ngôi chùa 3 gian, 2 chái bằng cột gỗ, mái lợp tranh. Sau khi xây chùa, dân làng đã đúc được pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng và rước thầy Huyền Do về làm trụ trì chùa.

Đến năm Quý Mùi (1823), Minh Mạng thứ 4, các vị trị sự và đồng bổn đạo rước hòa thượng Mật Hoàng (chùa Thiên Mụ) về chứng minh đúc Đại Hồng Chung (4 mặt chuông có khắc danh nhân 10 vị công đức và nhân dân phụng cúng).

Năm 1825, chùa được vua Minh Mạng ban sắc tứ là Tiên Linh Tự. Đến năm 1922, đời vua Khải Định, khi chính quyền thuộc địa Pháp tiến hành làm đường xe lửa (đường sắt Bắc-Nam hiện nay) ngôi chùa đã bị tuyến đường xuyên qua nên phải giải tỏa. Thời điểm này, gia đình của Cai đội Hoàng Sa là ông Nguyễn Hữu Niên đã phát tâm hiến cúng 3 sào đất phần của gia tộc tại vị trí hiện nay để xây dựng lại chùa. Chùa làng được cấp ngân quỹ xây dựng lại bằng tường vôi, mái lợp ngói. Làng còn trích ruộng công điền 7 mẫu để lo hương khói và được vua Khải Định ban sắc tứ lần thứ 2. Đến năm 1949, vì chiến tranh, chùa bị cháy và được làng xuất quỹ xây dựng lại vào năm 1956, có tiền đường hậu liêu và xây la thành trước mặt chùa.

BẤT NGỜ BÀI VỊ CỦA CAI ĐỘI HOÀNG SA

Vì công đức hiến cúng trên, mà Ban hộ tự của làng đã thiết lập bàn thờ cùng bài vị của Cai đội Hoàng Sa Nguyễn Hữu Niên tại chùa, bên phải của bàn thờ tổ phía hậu điện. Nội dung trên bài vị bằng chữ Hán có ghi: “Đại Việt cố hiển linh Hoàng Sa đội trưởng Cai đội Hiến Đức hầu Nguyễn quý công chi vị” (Bài vị của ngài Cai đội Đội Hoàng Sa tước Hiến Đức hầu).

Bên cạnh bài vị được thờ, chùa Tiên Linh còn có một quả chuông đồng nặng 451 kg có 4 mặt, được khắc chữ Hán, ghi công đức của các phật tử có công gây dựng và sáng lập chùa. Trong đó, thông tin trên chuông cho biết quả hồng chung được đúc vào ngày tốt tháng 6, năm Minh Mệnh thứ 4, Quý Mùi (1823), dòng lạc khoản ghi “Hội thủ Cai đội Niên Trường hầu Nguyễn Hữu Niên”. Về việc ông Niên có nhiều tước hầu khác nhau có lẽ do được phong nhiều lần qua nhiều đời vua.

Trong gia phả của họ Nguyễn Hữu tại làng An Nông, ghi rõ: “Nguyễn triều khai quốc sắc phong khâm sai cai đội dinh Sách Trường hầu Nguyễn Hữu Niên quý công” nghĩa là ngài Nguyễn Hữu Niên vào đầu triều Nguyễn được sắc phong chức khâm sai cai đội, tước là Sách Trường hầu.

Một điều thú vị nữa là gia phả này còn cho biết ông Nguyễn Hữu Niên, thuộc đời thứ 9 họ Nguyễn Hữu làng An Nông, vốn trước là một quan chức đội Hoàng Sa của triều Tây Sơn, đến đầu triều Nguyễn được tái bổ nhiệm chức Cai đội Hoàng Sa.

Theo các nhà nghiên cứu, thời chúa Nguyễn, Cai đội Hoàng Sa thường bổ nhiệm người vùng Lý Sơn. Nhưng khi Tây Sơn lên ngôi ở Phú Xuân lại bổ nhiệm người ở Huế làm Cai đội là vì thời điểm này phía nam vùng Quảng Ngãi thuộc quản lý của Nguyễn Nhạc. Việc ông Nguyễn Hữu Niên, người làng An Nông, được bổ nhiệm làm Cai đội Hoàng Sa thời Tây Sơn rồi được triều Nguyễn tái bổ nhiệm cho thấy ông là người có ảnh hưởng và uy tín rất lớn trong Đội Hoàng Sa, một đội quân đặc biệt quan trọng trong bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Tư liệu trên các hiện vật và gia phả của dòng họ Nguyễn Hữu ở làng An Nông cho thấy từ thời các chúa Nguyễn tiếp đến thời Tây Sơn rồi đến hết triều nhà Nguyễn, Nhà nước VN đều liên tục quản lý quần đảo Hoàng Sa gắn với việc bổ nhiệm quan chức Cai đội Hoàng Sa, để quản lý, tuần tra, khai thác sản vật.

Theo Ban hộ tự chùa, năm 2011, đại diện Ban Biên giới Chính phủ và Bộ Ngoại giao đã cử đoàn vào làm việc tại chùa Tiên Linh để sao chụp các tài liệu liên quan đến Cai đội Hoàng Sa Nguyễn Hữu Niên để bổ sung tư liệu lịch sử về thực thi chủ quyền quần đảo Hoàng Sa và chủ quyền biển đảo VN.

Như vậy, chùa Tiên Linh ngoài chức năng là nơi sinh hoạt tôn giáo của người dân địa phương còn là một “cột mốc” lịch sử sinh động về chủ quyền của VN đối với quần đảo Hoàng Sa. (còn tiếp)