Những trang đời thăng trầm của một ‘huyền thoại âm nhạc’

Cuộc hành trình tìm về gốc rễ

Dự án Hát cùng nguồn cội – Chân dung Khánh Ly do nghệ sĩ Quang Thành chấp bút và đạo diễn không đơn thuần là một sản phẩm giải trí, mà cho thấy một nỗ lực bền bỉ trong việc gìn giữ và phát huy di sản âm nhạc Việt Nam. Đây là cái bắt tay đầy tâm huyết giữa Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam, Viet Legacy Development và Công ty Truyền thông Đôi Cánh. Tâm điểm của dự án là bộ phim tài liệu dài 10 tập (40 phút/tập) và cuốn sách cùng tên Hát cùng nguồn cội – Chân dung Khánh Ly, phác họa trọn vẹn cuộc đời và sự nghiệp một nghệ sĩ đã dành hơn nửa thế kỷ để dâng hiến cho âm nhạc.

Tiến sĩ Bùi Quang Ngọc, chủ nhiệm dự án, cùng ca sĩ Quang Thành đã mất hơn 2 năm rong ruổi qua nhiều vùng đất, từ Hà Nội, Huế đến TP.HCM và sang cả hải ngoại để chắt lọc tư liệu. Đạo diễn Quang Thành chia sẻ, đây là món quà dành tặng cho những người yêu mến cặp bài trùng định mệnh Trịnh Công Sơn – Khánh Ly. Đặc biệt, bộ phim tài liệu gây xúc động mạnh khi được dẫn dắt hoàn toàn bởi chính giọng đọc trầm khàn, đặc trưng của ca sĩ Khánh Ly chứ không nhờ một giọng nào khác. Những lời tự sự từ đáy lòng bà về những ngày đầu đi hát, về “người tình âm nhạc” Trịnh Công Sơn đã tạo nên một sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt với khán giả.

Thần thái của một tâm hồn thanh tao

Dù đã bước sang tuổi 81, ca sĩ Khánh Ly vẫn khiến cả khán phòng ngưỡng mộ bởi sự minh mẫn và thần thái sang trọng. Trong bộ áo dài mang đậm hồn cốt xứ Huế – món quà từ nhà thiết kế Trịnh Hoàng Diệu, em ruột của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn – bà xuất hiện với vẻ đẹp bình thản, nhẹ nhàng. Cách nói chuyện của bà chậm rãi, rành mạch và đầy lôi cuốn.

Khán giả không ít lần phải bật cười bởi những câu pha trò ý nhị, hóm hỉnh mang đậm phong thái của người Hà Nội xưa. Khi được gọi là “chiếc bình cổ” cần được nâng niu, bà hóm hỉnh đáp lời bằng sự duyên dáng khiến không khí buổi giao lưu trở nên gần gũi. Tuy nhiên, đằng sau những tiếng cười ấy là một sự khiêm cung. Với bà, âm nhạc không phải là nơi để phô trương, mà là nơi để bà trả món nợ ân tình với cuộc đời, với nhạc sĩ họ Trịnh.

Khánh Ly đã về Việt Nam nhiều lần, và mỗi chuyến trở về là một lần được “hát cùng nguồn cội”, được tắm mình trong dòng chảy văn hóa của dân tộc. Không ít lần bà về theo các chuyến làm từ thiện do Quang Thành cùng các nghệ sĩ và những người bạn đồng hành tổ chức mang tên “Vòng tay nhân ái”. Bà đến các mái ấm nuôi trẻ mồ côi, nuôi người già, đến chùa, nhà thờ… với phong thái giản dị, không hề tỏ ra mình là người nổi tiếng. 

Người viết bài từng đón tiếp bà trong một ngôi chùa nhỏ xíu trong con hẻm ngoằn ngoèo tại quận 5 cũ, TP.HCM. Bà đến thăm một lớp học dành cho thiếu nhi trong xóm, tặng dụng cụ học tập cho các em. Bà nói chuyện, vỗ về, rồi bà dạy tụi nhỏ quét nhà, lau bàn, cứ như một người bà gần gũi. Tụi nhỏ đâu biết mình đang tiếp cận một “ngôi sao”, cứ hồn nhiên cười và líu lo, nhưng cha mẹ, chú bác của chúng đứng dày đặc bên ngoài cửa chùa nhìn vào thì mắt chữ O, mồm chữ A không tin rằng mình đang gặp được một Khánh Ly huyền thoại. Thật sự khó mà tưởng tượng được một Khánh Ly khi bước xuống đời thường lại “dễ thương” như thế.

Buổi ra mắt còn có sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ tên tuổi, trong đó nhạc sĩ Trần Tiến đã mang đến không gian âm nhạc đầy cảm hứng với ca khúc Cao bồi và nghệ sĩ. Những kỷ niệm về sự khắt khe của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, về những ngày đứng hát chân đất trên sân khấu Trường đại học Văn khoa được các khách mời nhắc lại như một phần tài sản vô giá của âm nhạc Việt Nam.

Hát cùng nguồn cội – Chân dung Khánh Ly không chỉ là một cuốn hồi ký bằng hình ảnh và con chữ, mà còn là lời khẳng định về sức sống mãnh liệt của dòng nhạc Trịnh qua tiếng hát Khánh Ly. Như lời bà nói, nghệ sĩ có thể ra đi, nhưng âm nhạc và cái tình để lại sẽ mãi mãi là mạch ngầm chảy giữa lòng nguồn cội.