Cảng dầu ở đảo Kharg của Iran (Ảnh: CNBC).
Trang tin Axios của Mỹ dẫn nguồn thạo tin ngày 16/3 cho biết, Tổng thống Donald Trump đang làm việc để tập hợp một liên minh các quốc gia nhằm mở lại eo biển Hormuz, và hy vọng sẽ công bố liên minh này trong tuần.
Ngoài ra, theo nguồn tin, Tổng thống Trump cũng đang cân nhắc khả năng kiểm soát cảng dầu chiến lược của Iran trên đảo Kharg nếu các tàu chở dầu vẫn bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư do Iran kiểm soát eo biển Hormuz.
Theo giới quan sát, một bước đi như vậy sẽ đòi hỏi binh sĩ Mỹ phải triển khai trực tiếp trên thực địa, tức là lực lượng Mỹ có thể phải đổ bộ và kiểm soát khu vực này.
Đảo Kharg được coi là trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng nhất của Iran, xử lý tới khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này, nên nếu bị kiểm soát hoặc tê liệt, nền kinh tế Iran có thể chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.
Cuối tuần trước, ông Trump tuyên bố lực lượng Mỹ đã san phẳng toàn các cơ sở quân sự trên đảo Kharg, đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục phá hủy hạ tầng dầu mỏ ở đây nếu Iran không chấm dứt việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Kế hoạch liên minh nhằm mở lại eo biển Hormuz diễn ra trong bối cảnh tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng này bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran nổ ra cuối tháng trước, khiến giá dầu thế giới tăng mạnh.
Vandana Hari, người sáng lập Vanda Insights, nhận định: “Cuộc tấn công của Mỹ vào các cơ sở quân sự trên đảo Kharg nhằm gửi một phát cảnh báo tới Tehran. Nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz, cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo sẽ là mục tiêu tiếp theo”.
Dữ liệu do JPMorgan cung cấp cho thấy, một đòn tấn công trực tiếp vào cảng xuất khẩu dầu của Iran trên đảo sẽ ngay lập tức khiến phần lớn 1,5 triệu thùng dầu thô xuất khẩu mỗi ngày của nước này bị đình trệ.
Chuyên gia Hari nói thêm: “Việc phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ của nước này sẽ mất nhiều năm để xây dựng lại, khiến Iran mất đi nguồn thu quan trọng nhất”.
Các nhà phân tích năng lượng cho biết việc Washington tập trung vào đảo Kharg phản ánh cả tầm quan trọng chiến lược của hòn đảo đối với Iran lẫn đòn bẩy của nó đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Josh Young, giám đốc đầu tư của Bison Interests, cho biết: “Iran có những cảng khác, nhưng nếu Mỹ kiểm soát hoặc phá hủy đảo Kharg, về lý thuyết cũng có thể làm điều tương tự với các cơ sở xuất khẩu khác”.
Andy Lipow, chủ tịch Lipow Oil Associates, cho biết thiệt hại đối với cơ sở này có thể làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu, dù Iran vẫn có một số phương án thay thế hạn chế.
Ông lưu ý, Iran có thể sử dụng đường ống Goreh–Jask, tuyến có thể bỏ qua cả đảo Kharg lẫn eo biển Hormuz, với công suất vận chuyển khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.
Tuy vậy, các nhà phân tích cảnh báo, một cuộc tấn công vào đảo Kharg sẽ là sự leo thang lớn.
“Tehran có thể leo thang bằng cách tấn công thêm các cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực, chẳng hạn như Abqaiq ở Ả rập Xê út”, Edward Fishman, nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho biết, ám chỉ cơ sở xử lý dầu khổng lồ của Ả rập Xê út.
Giới chức Iran tuần trước dọa sẽ thiêu rụi hạ tầng năng lượng liên quan đến các doanh nghiệp Mỹ ở khu vực nếu Mỹ tấn công hạ tầng dầu mỏ ở Kharg.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/bao-my-tong-thong-trump-can-nhac-kiem-soat-huyet-mach-dau-mo-cua-iran-20260316134303916.htm
