Bệnh viện tâm thần Trung Quốc thuê người đóng giả bệnh nhân để trục lợi bảo hiểm

Thành phố Tương Dương, tỉnh Hồ Bắc, với dân số khoảng 5 triệu người nhưng có tới hơn 20 bệnh viện tâm thần nằm rải rác khắp thành phố. Mật độ này dày đặc đến mức người dân địa phương phải thốt lên rằng chúng phổ biến “chẳng kém gì các tiệm mì bò”. Tuy nhiên, sự bùng nổ của các cơ sở ấy không xuất phát từ nhu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần thực tế mà bắt nguồn từ một mục tiêu bòn rút quỹ bảo hiểm y tế công.

Tờ Beijing News hôm 3/2 công bố phóng sự điều tra, vạch trần đường dây gian lận quy mô lớn liên quan đến các bệnh viện tâm thần tư nhân tại thành phố Tương Dương và Nghi Xương. Báo cáo của tờ báo này được cho là kết quả từ chiến dịch thâm nhập thực tế kéo dài nhiều tháng tại hai cơ sở gồm Bệnh viện Tâm thần Hồng An ở Tương Dương và Bệnh viện Tâm thần Khang Ninh ở Di Lăng, Nghi Xương.

Theo đó, các bệnh viện thường xuyên tổ chức cho nhân viên về tận vùng nông thôn để “săn lùng” bệnh nhân. Họ đưa ra những lời hứa hẹn hấp dẫn như miễn phí hoàn toàn viện phí, sinh hoạt phí và có xe đưa đón tận nơi. Nhiều gia đình nghèo vì tin vào mác “miễn phí” đã vô tình gửi người thân vào những “trại tập trung” trá hình ấy.

Thực chất, nguồn thu khổng lồ giúp các bệnh viện duy trì dịch vụ “0 đồng” đến từ việc lập khống hồ sơ bệnh án. Phóng viên thâm nhập thực tế đã phát hiện trong một hóa đơn trị giá hơn 12.000 nhân dân tệ (42 triệu đồng) cho 90 ngày điều trị, tiền thuốc chỉ chiếm vỏn vẹn 500 nhân dân tệ (gần 1,9 triệu đồng). Hơn 6.000 nhân dân tệ được kê khống cho các dịch vụ “liệu pháp tâm lý” hay “điều chỉnh hành vi” vốn chưa bao giờ được thực hiện. Với mỗi “bệnh nhân”, bệnh viện đút túi từ quỹ bảo hiểm khoảng 130 nhân dân tệ mỗi ngày. Một phép tính đơn giản của nhân viên trong ngành cho thấy với 100 bệnh nhân, một bệnh viện có thể trục lợi tới 6 triệu nhân dân tệ một năm.

Theo điều tra của phóng viên, điều kỳ lạ nhất tại các bệnh viện ở Tương Dương và Nghi Xương là sự hiện diện của rất nhiều “bệnh nhân” hoàn toàn tỉnh táo. Có những cụ già nhập viện để… dưỡng lão vì rẻ hơn viện dưỡng lão thông thường, số khác vào chỉ để cai rượu hoặc đơn giản là muốn hưởng suất ăn miễn phí.

Tại khu nam của một bệnh viện, hộ lý duy nhất lại chính là một bệnh nhân được chẩn đoán “rối loạn tâm thần do rượu”. Người này thừa nhận không hề có bệnh, việc nhập viện chỉ là hình thức để giúp bệnh viện rút tiền bảo hiểm, còn thực tế anh đang làm việc để nhận lương và bao ăn ở. Tại Bệnh viện Tâm thần Khang Ninh Di Lăng, ngay cả nhân viên bảo vệ cũng hoàn tất thủ tục nhập viện. Họ chỉ trở về giường bệnh để “đóng vai bệnh nhân” mỗi khi có đoàn thanh tra của Cục Bảo hiểm y tế đến kiểm tra.

Đằng sau những con số lợi nhuận là sự thật về tình trạng ngược đãi. Phóng viên ghi nhận cảnh y tá tát, đá và dùng ống nước đánh đập người bệnh. Chỉ vì tranh cãi với nhân viên, một bệnh nhân đã bị trói chặt vào giường suốt một ngày đêm. Có những trường hợp bị trói tới ba ngày vì không nghe lời.

Để giữ chân người bệnh, bệnh viện dùng mọi cách để ngăn cản việc xuất viện. Bệnh nhân bị tịch thu điện thoại và không được liên lạc với gia đình. Một bệnh nhân kẹt lại suốt 5 năm kể: “Ở đây không khác gì nhà tù”. Thậm chí, sự tuyệt vọng đã đẩy một số người đến con đường tự sát khi nhận ra mình không còn đường về.

Để qua mặt cơ quan chức năng, các bệnh viện thường xuyên làm các thủ tục “xuất viện giả” cho những bệnh nhân nội trú dài hạn. Trên hồ sơ giấy tờ, bệnh nhân được ghi nhận là đã rời viện nhưng thực tế họ lại bị giấu kín hoặc được cải trang để tiếp tục ở lại. Dữ liệu cho thấy có bệnh nhân đã làm thủ tục ra vào viện tới 6 lần trong 18 tháng dù chưa từng bước chân ra khỏi cổng.

Trao đổi với tờ Beijing News, chuyên gia cải cách y tế Từ Dục Tài (tỉnh Thiểm Tây) nhận định các bệnh viện tâm thần có thể trục lợi bảo hiểm dễ dàng một phần là do mô hình hoạt động “nội bất xuất, ngoại bất nhập”, khiến cộng đồng và xã hội rất khó giám sát. Một nguyên nhân khác, theo ông Từ, là do bản thân bệnh nhân thiếu khả năng tự chăm sóc và nhận thức về những gì đang diễn ra xung quanh. Ông cho biết: “Họ không thể đánh giá chính xác liệu mình có thực sự được điều trị y tế hay không”.

Vụ việc sau khi được đăng tải đã gây phẫn nộ trong dư luận Trung Quốc với hơn 66 triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội. Chỉ vài giờ sau khi phóng sự được đăng tải, chính quyền Tương Dương và Nghi Xương đã thông báo triển khai các cuộc tổng kiểm tra trên toàn thành phố. Trong thông báo chính thức, giới chức cho biết sẽ xử lý nghiêm theo pháp luật mọi cá nhân, tổ chức có hành vi trục lợi, ngược đãi bệnh nhân.

Bình Minh (Theo SCMP, Sina, China Daily, HK01)