Bí ẩn bàn chân tiên tại di tích cách mạng

Huyền bí bàn chân tiên

Chùa Chân Tiên nằm trên núi Tiên Am tại xã Lộc Hà (trước là xã Thịnh Lộc, H.Lộc Hà), tỉnh Hà Tĩnh, một trong 99 ngọn núi thuộc dãy Hồng Lĩnh. Chúng tôi đến nơi được tôn xưng là “Tiên Am đệ nhất danh lam” vào một ngày đầu đông, luồng gió từ biển thổi vào từng đợt khiến lá thông reo lên xào xạc. Đứng trên núi nhìn xuống, xung quanh thông mọc tự nhiên trùng trùng điệp điệp, xanh tươi bốn mùa.

Đại đức Thích Viên Như, trụ trì chùa Chân Tiên, bảo mùa này thưa vắng du khách đến tham quan, vãn cảnh, nhưng ngày mùng 1 đầu tháng thì lúc nào cũng có người đến chiêm bái, lễ Phật. Trước khi vào chùa, trụ trì dẫn chúng tôi đến khu vực phía đông bên dưới tòa chính điện để xem một tảng đá hoa cương in dấu chân người, được cho là dấu chân Tiên để lại sau khi xuống chốn trần gian du ngoạn.

Tương truyền, khi xưa có một đoàn tiên nữ nhà trời, sau khi xin phép mẫu Cửu Trùng xuống thăm thú chốn hạ giới đã chọn đỉnh Tiên Am làm nơi dừng chân. Bởi Tiên Am lưng dựa vào núi, mặt hướng ra biển, ngày đêm thông reo, cảnh vật hiền hòa lại còn có dòng suối Ngọc nước trong vắt bốn mùa, cảnh sắc không đâu đẹp hơn. Sau khi vãn cảnh núi sông, hang động…, các tiên nữ đã cùng xuống hồ nước phía trước núi để tắm, rồi lại rủ nhau lên một tảng đá cạnh hồ ngồi đánh cờ, say sưa với cảnh hoa thơm cỏ lạ, suối nước trong xanh nên chẳng chịu rời đi.

Trong lúc chơi đùa, một nàng tiên đuổi theo con bướm vàng 6 cánh, vô tình giẫm phải một cái lông nhím. Chân bị đau, nàng không thể đi được nên phải cưỡi ngựa thần để về trời. Trước khi về, các nàng tiên khác đã dùng nước suối Ngọc để rửa chân cho nàng và gót ngọc đã in dấu trên mặt đá cùng dấu chân ngựa thần.

“Về sau địa điểm này rất linh thiêng, người dân lên núi cầu khấn đều được như ý nguyện. Để bày tỏ lòng biết ơn, vào thời nhà Trần, người dân địa phương đã xây chùa và đặt tên là chùa Chân Tiên để ghi nhớ sự tích này. Chùa đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo, lần gần đây nhất là vào năm 2023. Hiện nay, chùa có 2 ngôi thờ Phật tổ và thờ Thánh Mẫu”, trụ trì Thích Viên Như cho hay.

Theo trụ trì, trên đỉnh Tiên Am, ngoài chùa Chân Tiên còn có nhiều động cổ như: Trúc, Mai, Thạch Thất, Đá Người… Nhiều hang đá xưa có tiếng như đá bàn Cờ, đá Giã gạo, đá Cối xay, đá Cô, đá Cậu, đá Ngựa… Dưới chân núi, phía trước mặt chùa có Bàu Tiên, từ trên nhìn xuống tựa như tấm gương khổng lồ thu cảnh trời mây. “Theo nhân dân địa phương thì dưới Bàu Tiên có những mạch nước ngầm thông qua Hồng Lĩnh, qua khe Hao nên mạch nước bao giờ cũng tràn đầy”, đại đức Thích Viên Như lý giải.

Di tích cách mạng

Theo hồ sơ di tích lịch sử và thắng cảnh chùa Chân Tiên được lưu tại Bảo tàng tỉnh Hà Tĩnh, ngôi chùa không chỉ là một danh thắng có nhiều yếu tố cảnh quan như núi non, mặt nước, cây xanh…, mà còn là di tích cách mạng quan trọng.

Thời Trịnh – Nguyễn phân tranh (1655 – 1666), Ninh Quận công Trịnh Toàn khi cùng các tướng sĩ đem quân vào đánh chúa Nguyễn đã lập căn cứ tại vùng đất từ Thịnh Lộc đến Hồng Lộc ngày nay. Ở chùa Chân Tiên khi đó còn có đội quân hỏa lực của chúa Trịnh. Giai đoạn 1885 – 1896, các chí sĩ trong phong trào Cần Vương chống Pháp quê xã Thịnh Lộc đã tham gia nghĩa quân Phan Đình Phùng, chọn địa điểm rừng thông chùa Chân Tiên làm nơi luyện tập binh pháp. Đến phong trào chống thuế Trung Kỳ năm 1908, Nguyễn Hàng Chi cũng chọn chùa Chân Tiên làm nơi tập trung các nho sĩ để tổ chức đấu tranh biểu tình đòi giảm sưu thuế.

Từ năm 1927, thông qua hoạt động của tổ chức Tân Việt Cách mạng Đảng, tư tưởng yêu nước của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh… đã được truyền bá tới người dân xã Thịnh Lộc. Trong bối cảnh đó, năm 1928, ông Hoàng Khoái Lạc đại diện tổ chức Tân Việt ở Can Lộc đứng ra thành lập tiểu tổ Tân Việt xã Thịnh Lộc. Cũng trong năm này, đại tổ Tân Việt H.Can Lộc tổ chức họp tại chùa Chân Tiên. Chỉ 1 năm sau, tổ chức Tân Việt phát triển nhanh chóng. Việc thành lập tiểu tổ Tân Việt xã Thịnh Lộc lúc ấy đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình cách mạng tại địa phương. Tuy ra đời không lâu nhưng các thành viên trong tiểu tổ Tân Việt xã Thịnh Lộc đã mở lớp dạy học cho dân chúng, lãnh đạo nhân dân chống bọn hương lý thu thuế sưu.

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập, chùa Chân Tiên trở thành nơi hội họp của Chi bộ. Đảng viên đi dự họp mang theo hương đèn như người đi lễ Phật để che mắt địch. Cũng tại đây, Chi bộ Đảng viên Yên Điềm tổ chức đại hội thành lập vào ngày 25.4.1930 gồm 8 người do ông Dương Nghiêm làm Bí thư.

Trong thời kỳ Xô Viết Nghệ Tĩnh, chùa Chân Tiên là trung tâm liên lạc hội họp, in ấn tài liệu của Tổng bộ và Chi bộ Đảng Cộng sản. Tài liệu được bỏ vào tượng Phật và ở khe đá 12 cửa cách chùa 10 m. Trong những ngày 30.4 và 1.5.1930, cờ Đảng phấp phới bay trên đỉnh núi Tiên Am. Đến ngày 28.7, Tỉnh ủy Hà Tĩnh và Huyện ủy Can Lộc tổ chức cuộc họp với Chi bộ Yên Điềm tại chùa Chân Tiên để bàn kế hoạch hưởng ứng ngày Quốc tế chống chiến tranh đế quốc (1.8). Sáng 1.8.1930, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Yên Điềm, 350 nông dân Thịnh Lộc cùng các xã lân cận tập trung biểu tình tại chợ Vùn rồi đến Truông Gió (xã Hồng Lộc) nhập vào đoàn thượng Can Lộc kéo vào huyện lỵ.

Ngày 5.11.1930, Tổng bộ Phù Lưu và Huyện ủy Can Lộc tổ chức cuộc họp tại chùa Chân Tiên để bàn cách thiết thực ủng hộ Cách mạng Tháng Mười Nga. Ngay ngày hôm sau, một cuộc biểu tình lên án chính sách đàn áp bóc lột của đế quốc, phong kiến diễn ra tại chợ Vùn, với sự tham gia của khoảng 2.000 người. Cuộc biểu tình khiến bọn cường hào hoảng sợ, không dám nhũng nhiễu nhân dân. Trước thắng lợi của cách mạng, nhân dân vô cùng phấn khởi, tràn đầy lòng tin. Mọi công việc trong làng đều do xã bộ nông, thôn bộ nông đứng ra giải quyết.

Ngày 31.1.1992, Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ VH-TT-DL) ra quyết định xếp hạng chùa Chân Tiên là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.