Bộ kỹ năng “chẳng liên quan” của lực lượng giành lại người từ tay tử thần

“Một ngày trực của chúng tôi bắt đầu từ 8h, làm việc liên tục trong 24 tiếng”, BS Phạm Thị Hải Yến, Trung tâm Cấp cứu 115 “tranh thủ” chia sẻ với phóng viên Dân trí.

Vừa nói, tay chị vừa viết sổ trực ban, báo cáo lại ca cấp cứu chỉ vừa hoàn thành cách đó vài chục phút.

Bác sĩ Phạm Thị Hải Yến (ngoài cùng bên phải) trong lần cấp cứu xuyên khoảnh khắc giao thừa bước sang năm mới 2026 (Ảnh: Đoàn Thuỷ).

Không riêng bác sĩ Yến, toàn bộ những “chiến sĩ” áo xanh của Trung tâm Cấp cứu 115 đều quen với việc “xe vừa về đến trung tâm, máy chưa kịp nguội” đã tiếp tục nhận lệnh, đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất.

“Ngay sau khi nhận điện thoại từ phòng điều phối, chúng tôi phải nhanh chóng lên đường, tìm đường ngắn nhất, nhanh nhất để tiếp cận bệnh nhân”, bác sĩ Yến kể, “Cảm giác sốt ruột nhất của chúng tôi mỗi ngày là nghe tiếng còi cứu thương inh ỏi mà đường phố tắc cứng”.

“Cấp cứu không chỉ đưa bệnh nhân đến viện là xong nhiệm vụ”

Khi phải gọi xe cấp cứu cũng là lúc người nhà đang hoảng loạn, lo lắng cho người thân đang nguy hiểm đến tính mạng. Trong những lúc này, kíp cấp cứu lại càng phải bình tĩnh, kiên nhẫn giải thích với người nhà về tình hình hiện tại.

“Việc đầu tiên sau khi tiếp cận bệnh nhân là giải thích rõ về tình trạng của người bệnh cho người nhà. Sau đó, chúng tôi tiến hành sơ cứu rồi đưa bệnh nhân đến bệnh viện gần nhất trong thời gian nhanh nhất”, bác sĩ Yến nói.

Ở phía sau xe, giữa những nhịp xóc nảy liên hồi, các bác sĩ vẫn thuần thục triển khai từng thao tác cấp cứu ngoại viện.

Mọi động tác diễn ra dứt khoát như một phản xạ đã được tôi luyện qua hàng trăm ca bệnh. Biết bao sinh mệnh đã được ở lại nhờ vào những trận “giằng co” từng tích tắc với tử thần.

Trong xe, bác sĩ và điều dưỡng của kíp cấp cứu vẫn liên tục theo dõi các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân (Ảnh: Mạnh Quân).

Nhiệm vụ của các bác sĩ 115 không chỉ là đến cấp cứu và đưa bệnh nhân đi viện. Sau khi bàn giao người bệnh cho bệnh viện, họ ở lại viết bệnh án, ghi lại thông tin cách sơ cứu tại chỗ, thuốc men đã dùng. Những ghi chép này là một phần quan trọng trong quá trình điều trị, giành giật sự sống cho những người vừa được kéo ra khỏi cửa tử.

Trong trường hợp khi đến nơi, tình trạng bệnh nhân không nhất thiết phải đi viện ngay, bác sĩ và điều dưỡng vẫn ở lại kiểm tra tổng quát, giải thích tình trạng và hướng dẫn người nhà cách chăm sóc người bệnh.

“Cấp cứu không phải là ‘làm cho qua cơn’. Chúng tôi phải giải thích cho người nhà hiểu mặt bệnh, hướng dẫn cách chăm sóc, sử dụng thuốc và cách sơ cứu trong những trường hợp khẩn cấp. Những điều này giúp người bệnh và gia đình tránh diễn biến xấu, nhận diện tình huống khi nào phải đi viện ngay”, bác sĩ Yến kể thêm.

Đêm không ngủ, ngày không nghỉ và những kỹ năng “ngoài chuyên môn”

 Một kíp cấp cứu thường có 3 người: bác sĩ, điều dưỡng, lái xe. Khi đến nơi, bác sĩ và điều dưỡng sẽ là người thực hiện các công tác chuyên môn như khám, cấp cứu, tư vấn cho người nhà… Nhưng ít ai biết, ngay kể cả các lái xe cũng được huấn luyện các thao tác ép tim, hồi sức tim phổi trong những trường hợp khẩn cấp để hỗ trợ các bác sĩ.

Ít ai biết, ngay cả những lái xe cũng được huấn luyện để hỗ trợ nhân viên y tế 115 trong những trường hợp khẩn cấp (Ảnh: Mạnh Quân).

Với “dân 115”, địa hình, địa điểm chưa bao giờ là yếu tố cản trở kíp cấp cứu tiếp cận người bệnh. Dù đó là ngôi nhà nằm sâu trong ngõ ngách, hiện trường tai nạn giao thông… cho đến những đám cháy khói lửa ngùn ngụt, họ luôn có mặt đúng lúc để hỗ trợ bệnh nhân và người nhà.

“Leo 4-5 tầng khiêng người bệnh xuống là chuyện… quá bình thường, kể cả khi chỉ có 2 nhân viên y tế nữ”, bác sĩ Yến kể chuyện.

Họ thành thạo cả những kỹ năng ngoài chuyên môn như leo, trèo, khiêng, vác… chỉ để tiếp cận bệnh nhân trong thời gian vàng. Một phút chậm trễ trong cấp cứu ngoại viện, sợi dây sinh mệnh của bệnh nhân lại càng thêm mong manh.

Để trở thành những người không quản ngày đêm, mưa bão tiếp cận người bệnh nhanh nhất, sớm nhất, công việc của các bác sĩ cấp cứu đòi hỏi một sức khỏe dẻo dai, một tinh thần thép và sẵn sàng “hy sinh” những ngày nghỉ hiếm hoi của mình. Càng vào ngày lễ, ngày Tết, lực lượng cấp cứu lại càng tập trung đầy đủ, sẵn sàng nhận lệnh 24/24h. 

Với các bác sĩ, điều dưỡng, lái xe của Trung tâm Cấp cứu 115, từ “tranh thủ”, “khẩn trương” không chỉ dành cho những lúc làm việc, mà ngay cả khi ăn, khi ngủ, họ vẫn luôn trong tư thế sẵn sàng lên đường bất cứ lúc nào. 

Họ chợp mắt ngay khi có thể, khi thì trên chuyến xe từ bệnh viện trở về, khi thì dựa lưng vào bức tường ở phòng nghỉ. Nhưng chỉ cần một tín hiệu từ phòng điều phối chuyển xuống, mọi mệt mỏi biến mất, nhường chỗ cho sự tỉnh táo, khẩn trương vì họ biết phía bên kia đầu dây là một mạng người đang cần đến sự hỗ trợ của kíp cấp cứu.

“Khi chọn công việc này, chúng tôi đều biết sẽ không có khái niệm nghỉ ngơi đúng nghĩa. Nhưng lựa chọn của chúng tôi là muốn cứu người, làm điều có ích cho cộng đồng”, bác sĩ Yến mỉm cười nói.

Căn phòng luôn sáng đèn, chuông điện thoại reo liên hồi mỗi phút

Không trực tiếp đến nhà người bệnh hay có mặt ở hiện trường tai nạn nhưng nhân viên điều phối cấp cứu lại là những người đầu tiên góp phần níu giữ sự sống của bệnh nhân phía sau cuộc gọi.

Phòng điều phối cấp cứu được ví như “nhạc trưởng”, điều động những chuyến xe tiếp cận bệnh nhân trong thời gian sớm nhất (Ảnh: Đoàn Thuỷ).

 Chỉ ngay sau hồi chuông đầu tiên, nhân viên điều phối gần như ngay lập tức nhấc máy: “Alo, Cấp cứu 115 xin nghe…”. Chỉ trong vài chục giây ngắn ngủi, họ đã khai thác và tốc ký tình trạng của người bệnh: còn tỉnh hay mê man, có bệnh nền gì, địa chỉ cụ thể ở đâu… 

Trong những lúc còn giữ máy với người gọi, nhân viên điều phối hướng dẫn cách sơ cấp cứu, đồng thời khai thác thêm thông tin để cung cấp cho đội cấp cứu đang đến hiện trường.

Chỉ ngay sau khi tiếp nhận thông tin, các trạm vệ tinh trải khắp Hà Nội đã nhận được thông báo và lập tức cử xe cứu thương gần nhất lên đường. Trong căn phòng đầy màn hình và chuông điện thoại reo liên hồi ấy, mọi quyết định của nhân viên điều phối đều phải tính bằng giây.

Một lựa chọn đúng giúp rút ngắn quãng đường, một chỉ dẫn kịp thời của những nhân viên y tế thầm lặng có thể giữ lại nhịp thở cho bệnh nhân, trấn an người nhà trước khi đội cấp cứu tiếp cận.