Bước chuyển mình chiến lược “trí tuệ kết nối” của ASEAN

Hướng tới không gian ASEAN số thống nhất

Sáng 15/1, Lễ Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 đã được tổ chức trọng thể tại Hà Nội.

Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 do Việt Nam đăng cai tổ chức, quy tụ các Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các Đối tác Đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Buổi lễ (Ảnh: BTC).

Trong bài phát biểu chào mừng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực tự cường và khả năng thích ứng của các quốc gia.

Trên cương vị nước Chủ nhà, Việt Nam cam kết tạo điều kiện thuận lợi để các nước ASEAN và đối tác trao đổi cởi mở, tăng cường phối hợp và cùng xây dựng một Cộng đồng ASEAN số an toàn, bao trùm và phát triển bền vững.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh ý nghĩa của chủ đề Hội nghị năm nay “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”.

Chủ đề phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy hợp tác số của ASEAN, từ mở rộng kết nối kỹ thuật sang khai thác trí tuệ, dữ liệu và giá trị gia tăng được tạo ra từ các kết nối đó, nhằm phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và năng lực quản trị của các chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh ý nghĩa của chủ đề Hội nghị (Ảnh: Minh Nhật).

“Trong hơn một thập kỷ qua, chúng ta đã nói nhiều và làm rất tốt câu chuyện về “Kết nối” với những con số ấn tượng: số người dùng Internet gần như tăng gấp đôi; hạ tầng 4G phủ gần như toàn bộ khu vực; 5G đang nhanh chóng trở thành chuẩn mực mới.

Tuy nhiên, khi các hoạt động kinh tế – xã hội ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, thách thức không còn chỉ là có kết nối hay không, có an toàn hay không, mà còn là mỗi kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới hay không?”, Bộ trưởng Hùng phân tích.

Theo Bộ trưởng Hùng, đổi mới là động lực của phát triển. Phát triển tất yếu sẽ nảy sinh những vấn đề mới, và chính những vấn đề mới đó đòi hỏi những tư duy, cách tiếp cận và giải pháp mới để xử lý, tiếp tục tạo ra sự phát triển mới.

Điều này càng thấy rõ nét trong kỷ nguyên số hiện nay và đòi hỏi khả năng thích ứng cao của tất cả chúng ta. Chính vì vậy, chuyển từ hạ tầng kết nối sang hạ tầng trí tuệ không chỉ là một lựa chọn mà là một tất yếu của thời đại số.

Điều này đặt ra yêu cầu ASEAN phải có một kế hoạch tổng thể số mới, mang tính dẫn dắt, tích hợp và bao trùm nhằm vượt ra khỏi cách tiếp cận phát triển số đơn lẻ để hướng tới một không gian ASEAN số thống nhất, một mạng lưới trí tuệ AI ASEAN thống nhất.

ASEAN chuyển từ kết nối số sang “trí tuệ kết nối”

Phát biểu tại Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6 (ADGMIN) diễn ra tại Hà Nội, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh, ASEAN đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số.

Khi khu vực dịch chuyển từ kết nối hạ tầng số sang giai đoạn “trí tuệ kết nối”, nơi các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain và điện toán lượng tử trở thành động lực cạnh tranh và tăng trưởng mới.

Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh, ASEAN đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số (Ảnh: Minh Nhật).

Đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong việc đăng cai ADGMIN 2026, Tổng Thư ký ASEAN cho rằng, Hà Nội ngày càng khẳng định vị thế là một trung tâm năng động về khởi nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo trong khu vực, tạo không gian phù hợp cho các cuộc thảo luận về tương lai số của ASEAN.

Theo ông Kao Kim Hourn, quá trình chuyển đổi số tại ASEAN đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trong cách con người làm việc, giao tiếp, quản trị và đổi mới.

Với gần 700 triệu dân và quy mô GDP xấp xỉ 4.000 tỷ USD vào năm 2024, kinh tế số ASEAN đã trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng, với tổng giá trị giao dịch hàng hóa (GMV) dự kiến vượt mốc 300 tỷ USD vào năm 2025 và có thể đạt tới 2.000 tỷ USD vào năm 2030.

Trong bối cảnh đó, việc ASEAN đạt được kết quả đàm phán mang tính bước ngoặt đối với Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN vào tháng 10/2025 được xem là một dấu mốc lịch sử, hướng tới xây dựng khuôn khổ kinh tế số toàn khu vực đầu tiên trên thế giới.

ASEAN đặt mục tiêu hoàn tất đàm phán và ký kết hiệp định này trong năm 2026, dưới vai trò Chủ tịch ASEAN của Philippines.

ASEAN dịch chuyển từ kết nối hạ tầng số sang giai đoạn “trí tuệ kết nối” (Ảnh: Minh Nhật).

Tổng Thư ký ASEAN khẳng định, ADGMIN đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy chuyển đổi số khu vực, đặc biệt thông qua việc điều phối chính sách đối với các công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử. Những định hướng này sẽ tác động trực tiếp tới khả năng khai thác tiềm năng kinh tế số, đồng thời thúc đẩy thịnh vượng và tiến bộ xã hội cho người dân ASEAN.

Đánh giá cao đóng góp của các quốc gia thành viên, ông Kao Kim Hourn dẫn chứng một loạt sáng kiến nổi bật như Đội Ứng cứu Khẩn cấp Máy tính ASEAN (CERT) do Singapore chủ trì, Mạng lưới An toàn AI ASEAN do Malaysia khởi xướng, và Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2030 do Việt Nam dẫn dắt.

Trong thời gian tới, các sáng kiến mới như Tuyên bố của Lãnh đạo ASEAN về thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa dựa trên AI, cùng Báo cáo Triển vọng Số ASEAN, sẽ tiếp tục định hình tương lai số chung của khu vực.

Ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng Thư ký, Đặc phái viên về Công nghệ của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, khách mời của chủ nhà Việt Nam chia sẻ về những xu hướng toàn cầu trong chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời đưa ra một số khuyến nghị cho ASEAN trong việc tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận cân bằng, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ số đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững.

Ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng Thư ký, Đặc phái viên về Công nghệ của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc (Ảnh: Minh Nhật).

“Liên Hợp Quốc cam kết hỗ trợ hành trình số của ASEAN thông qua việc triển khai Thỏa thuận Số Toàn cầu, bảo đảm rằng các lợi ích của công nghệ và AI được lan tỏa tới ASEAN, và từ ASEAN ra thế giới.

Sự lãnh đạo và hợp tác của các bạn là yếu tố then chốt trong việc định hình tương lai số của nhân loại”, ông Amandeep Singh Gill cho biết.

Việt Nam đề xuất 8 định hướng chuyển đổi trọng tâm

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, ASEAN cần cùng nhau tập trung triển khai 8 định hướng chuyển đổi trọng tâm:

Thứ nhất, về hạ tầng, trọng tâm chuyển từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số, kết nối thông minh và hạ tầng mềm, tích hợp điện toán đám mây, IoT, dữ liệu, AI, 5G/6G, vệ tinh và các nền tảng, tiện ích số.

Thứ hai, về chính phủ số, trọng tâm chuyển từ chính phủ điện tử sang chính phủ số thông, ra quyết định dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và năng lực ứng phó với tình huống bất định và thảm họa.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, ASEAN cần cùng nhau tập trung triển khai 8 định hướng chuyển đổi trọng tâm (Ảnh: BTC).

Thứ ba, về an toàn và tin cậy, chuyển từ cung cấp dịch vụ số tin cậy sang xây dựng hệ sinh thái số tin cậy, hợp tác khu vực về chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ quyền riêng tư, bảo đảm an toàn đám mây và trao đổi dữ liệu xuyên biên giới một cách an toàn.

Thứ tư, về phát triển bao trùm số, trọng tâm chuyển từ mở rộng kết nối số sang nâng cao kỹ năng số, từ mở rộng khả năng tiếp cận kinh tế số sang xây dựng xã hội số trao quyền cho người dân.

Thứ năm, về nguồn nhân lực, định hướng phát triển chuyển từ nhân lực số phổ thông sang nguồn nhân lực số chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ tài năng trong các lĩnh vực về trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, điện toán đám mây và khoa học dữ liệu.

Thứ sáu, về đổi mới sáng tạo, trọng tâm chuyển từ hỗ trợ khởi nghiệp đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, với cơ chế sandbox và thử nghiệm chính sách, thúc đẩy kinh tế sáng tạo, dữ liệu mở và thương mại hóa kết quả nghiên cứu thông qua các mô hình spin-off và liên doanh.

Thứ bảy, về kinh tế, thương mại và công nghiệp, trọng tâm chuyển từ mở cửa dịch vụ số xuyên biên giới sang vận hành một thị trường số thông suốt, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp thông minh và phát triển dịch vụ số hỗ trợ thương mại và logistics xuyên biên giới.

Thứ tám, bổ sung trụ cột chuyển đổi số xanh, với định hướng mở rộng từ tiết kiệm năng lượng sang phát triển trung tâm dữ liệu xanh, kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực ICT, và tích hợp các tiêu chí ESG – Môi trường, Xã hội và Quản trị – vào chính sách số.

“Việt Nam sẵn sàng cùng ASEAN hiện thực hóa các định hướng này thông qua hợp tác cụ thể, chia sẻ kinh nghiệm và đồng triển khai các sáng kiến chung, đặc biệt trong các lĩnh vực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và thử nghiệm chính sách; góp phần hiện thực hóa một tầm nhìn kinh tế ASEAN số hóa toàn diện, bao trùm, bền vững”, Bộ trưởng Hùng nhấn mạnh.