Các nước vùng Vịnh có ngồi im mặc Iran tấn công?

Saudi Arabia và các quốc gia trong vùng Vịnh đã lên tiếng phản đối Iran sau khi Tehran phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào lãnh thổ các nước này để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Hầu hết các quốc gia vùng Vịnh đều có căn cứ quân sự của Mỹ.

Các nước vùng Vịnh đã đưa ra các tuyên bố lên án Iran vì đã vi phạm chủ quyền của họ và bảo lưu quyền đáp trả, theo tờ Newsweek.

Họ đã lên tiếng

Saudi Arabia lên án các cuộc tấn công của Iran vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Bahrain, Qatar, Kuwait và Jordan.

“Vương quốc khẳng định sự đoàn kết hoàn toàn và ủng hộ kiên định đối với các quốc gia anh em, và sẵn sàng huy động mọi nguồn lực để hỗ trợ bất kỳ biện pháp nào mà họ có thể thực hiện” – theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Saudi Arabia.

“Vương quốc Saudi Arabia kêu gọi cộng đồng quốc tế lên án những cuộc tấn công trắng trợn này và thực hiện mọi biện pháp kiên quyết cần thiết để đối phó với những hành vi vi phạm của Iran làm suy yếu an ninh và ổn định của khu vực” – theo tuyên bố.

Phản ứng từ Saudi Arabia mang trọng lượng đặc biệt vì đây là quốc gia lớn nhất trong khu vực, là nơi có những địa điểm linh thiêng nhất của Hồi giáo và cũng là nhà xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới. Trong những năm gần đây, Saudi Arabia đã chứng kiến ​​sự hòa giải nhất định với Iran sau nhiều thập niên căng thẳng giữa Saudi Arabia theo dòng Sunni và Iran theo dòng Shiite.

UAE lên án các cuộc tấn công vào lãnh thổ của nước này và “các quốc gia anh em”. Bộ Quốc phòng UAE cho biết Iran đã phóng ít nhất 137 tên lửa đạn đạo và 209 máy bay không người lái vào UAE, đồng thời cho biết thêm rằng phần lớn đã bị đánh chặn, ngoại trừ 14 máy bay không người lái đã bắn trúng mục tiêu.

Bộ Ngoại giao UAE cho biết 1 công dân Pakistan đã thiệt mạng do các cuộc tấn công vào nước này.

“Bất kỳ hành vi xâm phạm chủ quyền nào của bất kỳ quốc gia nào đều cấu thành mối đe dọa trực tiếp đến an ninh và ổn định của toàn khu vực” – Bộ Ngoại giao UAE tuyên bố.

“UAE tái khẳng định lập trường kiên quyết bác bỏ việc sử dụng lãnh thổ của các quốc gia trong khu vực làm nơi giải quyết tranh chấp hoặc mở rộng phạm vi xung đột, cảnh báo về những hậu quả nghiêm trọng của việc tiếp tục vi phạm, làm suy yếu an ninh khu vực và quốc tế, đe dọa sự ổn định kinh tế toàn cầu và an ninh năng lượng”- tuyên bố của Bộ Ngoại giao UAE cho biết, đồng thời kêu gọi quay trở lại con đường ngoại giao.

Trong khi đó, Bộ trưởng Hợp tác Quốc tế UAE – bà Reem Al-Hashimy nói với đài CNN rằng nước này có thể chuyển sang vai trò chủ động hơn nếu Iran tiếp tục phóng tên lửa và UAV vào quốc gia vùng Vịnh này.

“Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sàng [để tự vệ]. Chúng tôi hy vọng điều đó sẽ không xảy ra, nhưng… chúng tôi sẽ không ngồi yên khi tiếp tục hứng chịu những đợt tấn công dồn dập như vậy” – bà Al-Hashimy nói.

“Chúng tôi có một trong những hệ thống phòng không chống tên lửa tốt nhất thế giới và chúng tôi đang làm mọi thứ để đảm bảo an toàn và an ninh. Chúng tôi đang ở một nơi an toàn với cơ sở hạ tầng rất vững chắc… chúng tôi sẽ thực sự không bỏ sót bất cứ điều gì để đảm bảo điều đó tiếp tục đúng đối với tất cả công dân và cư dân của chúng tôi” – bà Al-Hashimy nói.

Bahrain cho biết một cuộc tấn công tên lửa đã nhắm vào trụ sở của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ, đặt tại thủ đô Manama. Chính phủ Bahrain gọi đây là một “cuộc tấn công phản bội” ​​và “một sự vi phạm trắng trợn chủ quyền và an ninh của vương quốc”.

Bộ Quốc phòng Kuwait cho biết căn cứ không quân Ali al-Salem đã bị tấn công bằng một số tên lửa đạn đạo, nhưng tất cả đều bị hệ thống phòng không Kuwait đánh chặn. Hãng thông tấn KUNA dẫn tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Kuwait rằng nước này khẳng định quyền tự vệ của mình.

Tại Qatar, Bộ Quốc phòng cho biết họ đã “ngăn chặn” các cuộc tấn công vào nước này theo “kế hoạch an ninh đã được phê duyệt từ trước”, đánh chặn “tất cả các tên lửa” trước khi chúng bay đến lãnh thổ nước này.

Bộ Ngoại giao Qatar cho biết việc một nước láng giềng nhắm mục tiêu vào Qatar “không thể chấp nhận được dưới bất kỳ lý do hay cái cớ nào”, đồng thời nhấn mạnh rằng nước này luôn giữ khoảng cách với các xung đột khu vực.

Lựa chọn khó khăn

Trước việc Iran trả đũa và nhắm mục tiêu vào các quốc gia vùng Vịnh, nơi mà Mỹ có các cơ sở quân sự, các quốc gia này đang cân nhắc các lựa chọn của mình và liệu có cách nào để tránh một cuộc chiến tranh khu vực hay không.

Đây là thời điểm nhạy cảm đối với các nước láng giềng của Iran, nhiều nước trong số đó trông cậy vào sự hỗ trợ quốc phòng của Mỹ và vẫn hy vọng có thể gây ảnh hưởng đến tiến trình chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel, nhưng giờ đây cũng cần tập trung vào việc bảo vệ không phận và cơ sở hạ tầng trọng yếu của chính họ, theo tờ Politico.

Nỗi lo ngại của các quốc gia vùng Vịnh về một mức độ bất ổn mới trong khu vực đang dần trở thành hiện thực. Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) gồm 6 thành viên là Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và UAE hiện đang phối hợp để tìm cách ứng phó.

“Những ngày sắp tới sẽ rất khó khăn. Iran đã tính toán sai lầm nghiêm trọng khi tấn công GCC” – một nhà ngoại giao cấp cao từ một quốc gia vùng Vịnh nói.

Các chuyên gia nhận định rằng các quốc gia vùng Vịnh đang đứng trước một loạt lựa chọn khó khăn.

“GCC đang ở trong tình thế khó xử khi trở thành mục tiêu chính trong khi trước đó họ luôn thúc đẩy việc giảm leo thang và ngoại giao” – ông Firas Maksad, Giám đốc điều hành khu vực Trung Đông và Bắc Phi của Eurasia Group, cho biết.

Ông Maksad nói rằng Iran hy vọng việc nhắm mục tiêu vào các quốc gia vùng Vịnh sẽ gây áp lực buộc Mỹ ngừng các cuộc tấn công, nhưng ông cho rằng cách tiếp cận như vậy khó có thể thành công.

“Một kết quả khả thi hơn là quyết định tập thể của các quốc gia GCC hoặc cho phép Mỹ tự do hoạt động hơn để nhắm mục tiêu vào Iran từ lãnh thổ của họ, hoặc thậm chí tự mình đáp trả” – ông Maksad nói.

Ông nói rằng kịch bản leo thang có lợi cho Mỹ. Nếu Iran nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh, điều đó sẽ kích hoạt phản ứng mạnh mẽ hơn nữa từ phía Mỹ và các đồng minh Ả Rập.

Bà Elisa Ewers – một cựu quan chức Mỹ đã làm việc hàng chục năm về vấn đề Trung Đông – cho biết các quốc gia vùng Vịnh không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đặt niềm tin lớn vào chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, đặc biệt là hiện nay khi Iran đã tăng chi phí và nhắm mục tiêu trực tiếp vào họ.

“Họ phải hy vọng rằng hệ thống phòng không sẽ trụ vững chừng nào cần thiết và cuộc xung đột này không kéo dài với những tác động kinh tế nghiêm trọng” – bà Ewers nói.

Tính toán của Iran có thể phản tác dụng

Ông Hasan Alhasan – chuyên gia cao cấp về chính sách Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế – nói rằng các cuộc tấn công cho thấy đối với Iran, “mọi phương án đều có thể được xem xét”.

“Thông điệp rất rõ ràng… là không ai được an toàn, rằng hòa giải không mang lại sự bảo vệ, và việc trao đổi những lời đảm bảo lẫn nhau hoặc cam kết không cho phép sử dụng không phận hoặc lãnh thổ cho mục đích quân sự chống lại Iran cũng không hiệu quả” – chuyên gia Alhasan nói với CNN hôm 1-3.

Ông Alhasan nhận định rằng tính toán của Iran là “tăng cường áp lực lên các quốc gia vùng Vịnh, để buộc họ gây sức ép lên chính quyền Tổng thống Trump nhằm nhanh chóng chấm dứt chiến tranh”. Nhưng chiến lược này hoàn toàn có thể phản tác dụng vì không rõ các quốc gia vùng Vịnh có bao nhiêu ảnh hưởng đối với chính quyền ông Trump.

“Rõ ràng là Mỹ có chính sách riêng và đang hành động phối hợp chặt chẽ với Israel. Và tôi nghĩ rằng chiến lược của Iran cuối cùng có thể sẽ đẩy các quốc gia vùng Vịnh xích lại gần hơn với Mỹ, chứ không phải ngược lại” – ông Alhasan nói.