Mới tuần trước, tại cửa khẩu biên giới giữa Hong Kong và Thâm Quyến (Trung Quốc), lực lượng chức năng đã chặn một chiếc xe hơi khả nghi. Thứ mà 2 người đàn ông trung niên này buôn lậu là gần 230kg bạc thỏi, được ngụy trang tinh vi trong 10 hộp bánh quy, 6 hộp sữa bột và 9 hộp bánh trứng cuộn.
Theo The Wall Street Journal, lô hàng trị giá gần 800.000 USD này đang trên đường đến Shuibei – chợ vàng bạc đá quý lớn nhất Trung Quốc – nơi cơn sốt kim loại quý đang “nóng” hơn bao giờ hết.
Câu chuyện về những thỏi bạc giấu trong hộp bánh quy là minh chứng sống động nhất cho cơn cuồng loạn “FOMO” (sợ bỏ lỡ) đã bao trùm giới đầu tư suốt thời gian qua. Nhưng bữa tiệc nào rồi cũng tàn. Và lần này, nó kết thúc trong sự bàng hoàng.
Cú “đổ đèo” lịch sử của giá vàng, bạc trong phiên ngày 31/1 đã xóa sạch thành quả tăng trưởng nhiều tuần, khiến hàng loạt tài khoản đầu cơ “bốc hơi” chỉ trong vài giờ (Minh họa: Finance Magnates).
20 giờ “đẫm máu” của giới đầu cơ
Ngày 30/1 sẽ đi vào lịch sử tài chính thế giới như một trong những ngày đen tối nhất. Chỉ trong vòng chưa đầy 20 giờ, thị trường chứng kiến sự sụp đổ dây chuyền của mọi loại hàng hóa, từ vàng, bạc cho đến đồng.
Theo dữ liệu từ Bloomberg, giá bạc vốn đang được ví là “vàng trên steroid” (thuốc kích thích) đã lao dốc không phanh 26% trong một phiên, mức giảm trong ngày lớn nhất lịch sử. Vàng, tài sản trú ẩn an toàn, cũng không thoát nạn khi “bay hơi” 9%, đánh dấu phiên tồi tệ nhất trong hơn một thập kỷ.
“Trong suốt sự nghiệp của tôi, đây chắc chắn là diễn biến điên rồ nhất từng thấy”, ông Dominik Sperzel, Giám đốc giao dịch tại Heraeus Precious Metals – một trong những nhà tinh luyện kim loại quý hàng đầu thế giới – thốt lên. Ông nhấn mạnh: “Vàng vốn là biểu tượng của sự ổn định, nhưng một biến động như vậy thì không thể gọi là ổn định được nữa”.
Trước đó, giới giao dịch tại New York và London gần như đã thức trắng đêm, dán mắt vào màn hình để theo dõi dòng tiền từ châu Á. Họ chứng kiến giá bạc tăng dựng đứng, phá vỡ mọi quy luật cung cầu cơ bản, để rồi sau đó rơi tự do. Từ mức đỉnh lịch sử trên 121 USD/ounce vào thứ Năm, bạc đã bị bán tháo về dưới mốc 80 USD/ounce.
Nguyên nhân trực tiếp được Bloomberg chỉ ra là thông tin cựu Tổng thống Donald Trump dự định đề cử ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Tin tức này ngay lập tức đẩy đồng USD bật tăng mạnh, kích hoạt làn sóng chốt lời ồ ạt. Nhưng sâu xa hơn, thị trường đã bị kéo căng đến mức cực hạn bởi dòng tiền đầu cơ khổng lồ, đặc biệt là từ Trung Quốc.
Khi “cá mập” Trung Quốc khuấy đảo cuộc chơi
Để hiểu tại sao cú sập lại tàn khốc đến vậy, cần nhìn lại cách mà giá đã được đẩy lên. Theo Bloomberg, đà tăng của kim loại quý ban đầu được xây dựng dựa trên nhu cầu tích trữ của các ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, cuộc chơi đã thay đổi hoàn toàn tính chất. Nó chuyển từ đầu tư giá trị sang đầu cơ theo đà.
Làn sóng mua vào điên cuồng từ các nhà đầu cơ Trung Quốc từ các bà nội trợ, nhà đầu tư cá nhân cho đến các quỹ cổ phiếu lấn sân sang hàng hóa đã thổi bùng bong bóng giá. Tại thị trường Thượng Hải, giá bạc thường xuyên giao dịch cao hơn giá thế giới (mức chênh lệch gọi là premium), tạo ra cơ hội kinh doanh chênh lệch giá béo bở.
Ông Ken Lewis, CEO của Bullion International Group, chia sẻ với The Wall Street Journal một thực tế khó tin, đó là chênh lệch giá lớn đến mức việc vận chuyển bạc bằng đường hàng không (điều vốn hiếm thấy vì bạc nặng và giá trị thấp hơn vàng) bỗng trở nên có lãi. “Anh biết hành lý ký gửi của mình nằm dưới khoang máy bay chứ? Ở đó giờ đây chứa đầy vàng và bạc”, ông Lewis nói. Doanh số của công ty ông trong tháng 1 đã đảo chiều ngoạn mục: 70% là bạc, chỉ 30% là vàng.
Chính dòng tiền nóng này đã kích hoạt các thuật toán giao dịch tự động của các quỹ tư vấn giao dịch hàng hóa CTA toàn cầu, khiến họ buộc phải mua đuổi theo xu hướng, đẩy giá lên những đỉnh cao vô lý.
“Khoảng 3 tuần trước, chúng tôi xác định đây hoàn toàn là một giao dịch theo đà, không còn chút yếu tố cơ bản nào”, ông Jay Hatfield, Giám đốc đầu tư tại Infrastructure Capital Advisors nhận định. “Chúng tôi chỉ đơn giản là cưỡi sóng và chờ đợi cú sập này xảy ra”.
Và khi đồng USD bật tăng vào tối 29/1, những “nhà tạo lập” từ Trung Quốc bắt đầu xả hàng. Lệnh bán tháo kích hoạt hàng loạt lệnh dừng lỗ tự động, biến đà giảm thành một cơn lũ quét sạch thành quả tăng giá của nhiều tháng trước đó. Alexander Campbell, cựu chuyên gia hàng hóa của Bridgewater Associates, đúc kết chua chát trên Bloomberg: “Trung Quốc bán ra, và giờ cả thế giới gánh hậu quả”.
Giá từ vàng, bạc, đồng cho tới thiếc dường như thoát khỏi mọi quy luật cung – cầu cơ bản, được đẩy lên bởi dòng tiền nóng từ các nhà đầu cơ Trung Quốc (Minh họa: Bloomberg).
Hiệu ứng “ép mua” và bi kịch của phe cược giá lên
Một yếu tố kỹ thuật khiến cú sập trở nên trầm trọng hơn là hoạt động trên thị trường quyền chọn. Theo phân tích từ Bloomberg, các nhà đầu tư cá nhân, được truyền cảm hứng bởi các bài khoe lãi 1.000% trên mạng xã hội Reddit, đã ồ ạt mua các hợp đồng quyền chọn mua của các quỹ ETF bạc như iShares Silver Trust (SLV).
Khối lượng giao dịch của SLV trong ngày thứ Sáu đã vượt mốc 40 tỷ USD, trở thành một trong những mã chứng khoán được giao dịch nhiều nhất hành tinh. Khi lượng hợp đồng Call quá lớn, các nhà tạo lập thị trường buộc phải mua bạc thực tế để phòng hộ khi giá tăng, tạo ra hiện tượng ép giao dịch đẩy giá lên cao hơn nữa.
Nhưng quy trình này hoạt động theo cả hai chiều. Khi giá bắt đầu giảm, các nhà tạo lập thị trường buộc phải bán tháo lượng hàng phòng hộ đó ra để cân bằng rủi ro. Áp lực bán chồng lên áp lực bán, khiến thị trường rơi tự do mà không có lực đỡ.
“Thị trường bạc giờ đây giống hệt như các cổ phiếu meme hay tiền số”, một nhà giao dịch nhận xét trên The Wall Street Journal, gọi bạc là “kẻ giết góa phụ” ám chỉ sự tàn khốc có thể xóa sổ tài khoản của nhà đầu tư chỉ trong nháy mắt.
Nỗi đau của nền kinh tế thực: Từ pin mặt trời đến ngân hàng
Cơn sốt giá bạc không chỉ là trò chơi của các con số trên sàn giao dịch, nó đã để lại những vết thương thực sự cho nền kinh tế sản xuất.
Bạc là nguyên liệu không thể thiếu trong sản xuất pin năng lượng mặt trời. The Wall Street Journal dẫn số liệu cho thấy, chi phí bạc trong một tấm pin quang điện đã tăng vọt từ mức 5-7% lên tới 15-20% tổng chi phí sản xuất.
Tongwei Solar, doanh nghiệp chiếm 14% thị phần pin mặt trời toàn cầu, đã phải cay đắng thông báo dự kiến ghi nhận khoản lỗ lên tới 1,4 tỷ USD trong năm 2025 do giá nguyên liệu đầu vào tăng phi mã. Nhiều nhà sản xuất khác buộc phải tăng giá bán, đe dọa tiến trình chuyển đổi năng lượng xanh toàn cầu.
Trước tình hình biến động mất kiểm soát, các “ông lớn” ngân hàng Trung Quốc đã phải ra tay can thiệp. Theo Reuters, Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) hôm Chủ nhật (1/2) đã phát đi cảnh báo khẩn cấp, yêu cầu nhà đầu tư thận trọng trước sự biến động “cực mạnh” của kim loại quý. Ngân hàng này cũng áp đặt hạn ngạch cho các dịch vụ tiết kiệm vàng trong kỳ nghỉ lễ.
Tương tự, Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB) cũng nâng mức tiền gửi ký quỹ tối thiểu từ thứ Hai tuần này, một động thái nhằm hạ nhiệt cái đầu nóng của các con bạc khát nước.
Ngân hàng ICBC của Trung Quốc cảnh báo biến động mạnh trên thị trường kim loại quý, kêu gọi nhà đầu tư thận trọng (Minh họa: NewsPoint).
Liệu cú sập có phải là sự khởi đầu cho một chu kỳ giảm giá dài hạn như anh em nhà Hunt từng nếm trải vào năm 1980? Câu trả lời vẫn đang nằm ở phía Đông.
Giới đầu tư toàn cầu đang nín thở chờ đợi phản ứng từ thị trường Thượng Hải khi mở cửa trở lại sau cuối tuần. Mặc dù tại “chợ đầu mối” Shuibei, tình trạng khan hiếm bạc vật chất đã dịu bớt và chưa có dấu hiệu bán tháo hoảng loạn, nhưng tâm lý thận trọng đang bao trùm.
“Vàng vẫn tương đối vững vì nhu cầu mua sắm Tết Nguyên đán, nhưng với bạc, tâm lý đứng ngoài quan sát là rất rõ rệt”, ông Liu Shunmin, một chuyên gia quản trị rủi ro tại Thâm Quyến chia sẻ.
Matthew Piggott, Giám đốc mảng kim loại tại Metals Focus, cảnh báo trên The Wall Street Journal: “Những thay đổi xu hướng của bạc có thể cực kỳ dữ dội. Và cú lao dốc vừa rồi sẽ rất đau đớn cho bất kỳ ai đang nắm giữ vị thế”.
Thị trường kim loại quý đang dạy cho các nhà đầu tư mới F0 một bài học cũ kỹ nhưng chưa bao giờ lỗi thời: Khi một tài sản tăng giá chỉ vì “ai cũng mua nó”, thì ngày tàn của bữa tiệc chỉ còn được tính bằng giờ.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/cach-gioi-dau-co-trung-quoc-don-duong-cho-cu-sap-cua-vang-va-bac-20260202073538900.htm
