Ukraine phụ thuộc mạnh mẽ vào UAV từ đầu cuộc chiến (Ảnh: AFP).
Các đồng minh phương Tây như Mỹ đang theo dõi sát cuộc chiến Nga – Ukraine và rút ra nhiều bài học về tác chiến hiện đại quy mô lớn, bao gồm cả mức độ hiệu quả của UAV. Chính UAV đã giúp Ukraine duy trì thế trận, và hiện nay 80% các đòn tấn công của nước này có sự tham gia của UAV.
Việc Kiev phụ thuộc vào UAV thường xuất phát ít từ học thuyết quân sự hơn là từ tình trạng thiếu hụt các hệ thống vũ khí khác, một khác biệt quan trọng khi các quân đội phương Tây cân nhắc điều chỉnh cơ cấu lực lượng.
Với Ukraine, quốc gia có quân đội với tiềm lực nhỏ hơn hẳn đối thủ, UAV được xem là công cụ hiệu quả hàng đầu trong cuộc chiến bất đối xứng. Vì vậy, dù có những câu hỏi về việc liệu Ukraine có đang quá phụ thuộc vào UAV hay không, Kiev cũng không có nhiều lựa chọn khi các vũ khí hiện đại được phương Tây viện trợ ngày càng trở nên nhỏ giọt hơn.
Một huấn luyện viên UAV của Lục quân Mỹ và một cựu binh NATO từng tham chiến tại Ukraine nói rằng họ nhận thấy Ukraine đang sử dụng UAV trong những trường hợp mà đó không hẳn là lựa chọn tối ưu cho nhiệm vụ.
Jakub Jajcay, cựu thành viên lực lượng đặc nhiệm Slovakia từng chiến đấu tại Ukraine, cho biết nhiều nhiệm vụ triển khai UAV lẽ ra nên sử dụng các loại vũ khí khác để đạt hiệu quả cao hơn.
“Có một mức độ nhận thức nhất định, và cũng có sự thất vọng về những nhiệm vụ mà chúng tôi được giao. Những người điều khiển hiểu rằng trong một số trường hợp, chúng tôi đang lãng phí UAV”, ông nói. Ông cho rằng trong nhiều tình huống, pháo binh sẽ là lựa chọn tốt hơn nếu có sẵn.
Lục quân Mỹ nhận thức rõ hoàn cảnh đặc thù của Ukraine, ngay cả khi họ đang đẩy nhanh việc tăng cường năng lực tác chiến bằng UAV của chính mình.
Thiếu tá Rachel Martin, Giám đốc Khóa Huấn luyện Tác chiến Sát thương Nâng cao Không người lái của Lục quân Mỹ, cho biết người Ukraine “đang chiến đấu vì sự sống còn của mình”.
“Họ sử dụng những gì họ có trong tay bởi vì họ không có các lớp năng lực tác chiến tích hợp mà chúng tôi may mắn sở hữu”, bà nhấn mạnh. Mỹ có nhiều hệ thống quân sự phối hợp trên bộ, trên không và trong không gian.
Ukraine, với lực lượng quân sự nhỏ hơn nhiều, từng được dự đoán sẽ khó chống chọi trong thời gian dài. Thay vào đó, nước này đã tìm cách để ngăn chặn đà tiến của Nga, trong đó UAV là công cụ then chốt trong kho vũ khí hạn chế của họ.
UAV đã trở thành yếu tố thiết yếu trong cuộc chiến của Ukraine, và các đồng minh đang tìm cách học hỏi từ kinh nghiệm này.
Một phần trong chương trình huấn luyện của Lục quân Mỹ là đảm bảo học viên không sử dụng UAV trong mọi tình huống, vì chúng không phải lúc nào cũng là vũ khí phù hợp.
Thiếu tá Martin cho biết bà muốn binh sĩ hiểu rằng UAV “là một công cụ để hoàn thành nhiệm vụ, nhưng không phải lúc nào cũng là công cụ phù hợp với từng loại nhiệm vụ cụ thể”.
Quân đội Mỹ, giống như nhiều nước NATO khác, đang đầu tư mạnh vào UAV khi quan sát tình hình Ukraine, nhận thấy tiềm năng của UAV cỡ nhỏ vượt xa vai trò trinh sát truyền thống.
Cả Nga và Ukraine đã dùng UAV cỡ nhỏ phá hủy nhiều khí tài đắt tiền của đối phương, từ xe tăng đến hệ thống phòng không, cho thấy tiềm năng không thể chối cãi của loại vũ khí này.
Tuy nhiên, trên thực tế, UAV không phải “chìa khóa vạn năng” cho mọi vấn đề. Trên thực tế, pháo binh áp đảo hay chiến thuật “nghìn vết cắt” sử dụng bộ binh của Nga vẫn hiệu quả trong việc giành thêm các khu định cư từ tay Ukraine trong thời gian qua. UAV có thể phù hợp trong việc phòng thủ, tình báo, tấn công hạn chế, nhưng khó để tạo ra bước ngoặt lớn về mặt lãnh thổ.
Nhiều chuyên gia quân sự cũng đồng tình rằng phương Tây có lý khi không phụ thuộc vào UAV ở mức độ như Ukraine.
Ông Jajcay khẳng định không thể phủ nhận rằng “UAV rất hữu ích”. Theo ông, vấn đề thực sự là liệu các quân đội tiên tiến, những lực lượng có nhiều thời gian và dư địa hơn để hoạch định phản ứng trước biến động chiến trường, có nên đầu tư quá mạnh vào công nghệ UAV hay không.
“Chúng ta cần suy nghĩ rất kỹ liệu UAV có phải là công cụ hiệu quả và kinh tế nhất cho phần lớn các nhiệm vụ tác chiến thực tế trên chiến trường hay không”, ông nói.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/cau-hoi-lon-dang-sau-viec-ukraine-dung-uav-trong-80-don-tan-cong-20260226110804242.htm
