Chân dung đặc biệt của ứng viên Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine

Tổng thống Volodymyr Zelensky hôm 2-1 (giờ địa phương) đề xuất bổ nhiệm ông Mykhailo Fedorov làm tân Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine.

Ứng viên Fedorov, 34 tuổi, hiện giữ chức Phó thủ tướng thứ nhất kiêm Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine. Ông là một trong số rất ít quan chức đồng hành cùng ông Zelensky khi ông Zelensky bắt đầu sự nghiệp chính trị năm 2019, đồng thời là bộ trưởng duy nhất trụ vững qua tất cả các đợt cải tổ chính phủ Ukraine.

“Ông Mykhailo tham gia rất sâu vào các vấn đề liên quan đến dự án ‘Đường bay không người lái’ và làm việc rất hiệu quả trong số hóa các dịch vụ, quy trình của Nhà nước” – Tổng thống Volodymyr Zelensky nói – “Cùng với quân đội, bộ chỉ huy, các nhà sản xuất vũ khí trong nước và các đối tác của Ukraine, chúng ta cần triển khai những thay đổi trong lĩnh vực quốc phòng để mang lại hiệu quả thiết thực”.

Hiến pháp Ukraine quy định việc bổ nhiệm bộ trưởng quốc phòng phải được quốc hội phê chuẩn theo đề xuất của tổng thống.

Nếu được cơ quan lập pháp phê chuẩn, ông Fedorov sẽ thay thế ông Denys Shmyhal ngồi “ghế nóng” Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine. Vị trí này ông Shmyhal mới được bổ nhiệm hồi tháng 7-2025, tức chưa đầy nửa năm trước.

Tổng thống Zelensky tiết lộ sau khi rời ghế Bộ trưởng Quốc phòng, ông Shmyhal sẽ đảm nhiệm một vai trò khác “không kém phần quan trọng” trong chính phủ Ukraine. 

Từng là doanh nhân ở TP Zaporizhzhia thuộc miền Nam Ukraine, ông Fedorov trở thành người đứng đầu chiến lược kỹ thuật số cho chiến dịch tranh cử của ông Zelensky năm 2019.

Cuối năm đó, ông Fedorov đảm nhiệm vai trò cố vấn cho Tổng thống Zelensky, rồi được bầu vào quốc hội với tư cách là thành viên của đảng Người phục vụ nhân dân. Chỉ trong vòng vài tháng, ông được bổ nhiệm làm Phó thủ tướng và trở thành bộ trưởng trẻ nhất lịch sử Ukraine, lãnh đạo Bộ Chuyển đổi số mới thành lập.

Trong những năm qua, ông Fedorov đã thực hiện tầm nhìn của tổng thống về chính sách “nhà nước nằm trong điện thoại thông minh” như một phần trong chiến dịch chống lại nạn quan liêu. Dưới sự lãnh đạo của ông Fedorov, Bộ Chuyển đổi số cũng đã đi tiên phong trong nhiều dự án, gồm sản xuất máy bay không người lái (UAV) và cải cách giáo dục.

Ông Fedorov đóng vai trò then chốt trong việc khởi động Brave1, dự án kết nối Chuyển đổi số với Bộ Quốc phòng Ukraine nhằm thúc đẩy công nghệ quân sự.

Trong bối cảnh chính phủ Ukraine có nhiều thay đổi, truyền thông đưa tin rằng ông Fedorov từng được cân nhắc cho vị trí thủ tướng. Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn năm 2023, ông nói rằng mình không muốn đảm nhận vai trò này và hy vọng “điều đó sẽ không bao giờ xảy ra”.

Theo khảo sát của Trung tâm Razumkov (có trụ sở tại Kiev) vào mùa thu năm 2024, ông Fedorov là bộ trưởng duy nhất trong chính phủ Ukraine có mức tín nhiệm cao hơn mức không tín nhiệm trong công chúng với 31% người dân bày tỏ tin tưởng.

Truyền thông và một số nghị sĩ từng cho rằng đã tồn tại căng thẳng giữa ông Fedorov và cựu chánh văn phòng tổng thống Andriy Yermak. Thông tin cho rằng ông Yermak đã tìm cách loại ông Fedorov khỏi vòng thân cận với Tổng thống Zelensky – theo Kyiv Independent.

Cuối năm 2024, chính phủ Ukraine đã tước quyền giám sát bán chính thức của ông Fedorov đối với Cơ quan Thông tin Liên lạc Đặc biệt Nhà nước (SSCS), đơn vị chịu trách nhiệm mua sắm UAV.

Mặc dù SSCS trước đó từng vướng vào một vụ bê bối tham nhũng, các nhà quan sát khi đó cho rằng động thái này là hệ quả của cuộc đấu đá quyền lực với ông Yermak.

Ông Fedorov khi đó bác bỏ những suy đoán về việc xảy ra xung đột với Văn phòng Tổng thống.

Khi đội ngũ của Tổng thống Zelensky tìm cách tước bỏ tính độc lập của các cơ quan chống tham nhũng chủ chốt vào tháng 7-2025, làm bùng nổ các cuộc biểu tình quy mô lớn, ông Fedorov đã có lập trường khác và được cho là đã góp phần giúp đảo ngược quyết định này.

Khác với nhiều quan chức cấp cao và lãnh đạo quân sự Ukraine, ông Fedorov chưa từng tham gia bất kỳ cuộc đàm phán hoà bình nào với cả Nga và Mỹ.

Thay vào đó, ông trở thành nhà đàm phán chủ chốt với các tập đoàn công nghệ lớn, bao gồm cả SpaceX của tỉ phú Elon Musk.

Sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát, tỉ phú Musk đã nhanh chóng phản hồi trên X trước đề nghị của ông Fedorov về việc cung cấp các thiết bị internet vệ tinh Starlink, vốn đóng vai trò quan trọng cho Kiev trên chiến trường.

Bất chấp những phát ngôn gây tranh cãi của tỉ phú Musk – bị cho là lặp lại các luận điểm của Nga, vị bộ trưởng sinh năm 1991 vẫn duy trì liên lạc, đồng thời nhấn mạnh quan điểm của Ukraine.

“Tôi quản lý mối quan hệ này hết sức thận trọng, cố gắng cho thấy chúng tôi hoạt động rất hiệu quả” – ông Fedorov nói vào năm 2023.