Chấn hưng văn hóa, xây điểm tựa quốc gia

Sáng 25-2, tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước (Nghị quyết 79) và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80). Hội nghị được trực tuyến tới 27.284 điểm cầu trên toàn quốc với trên 2 triệu đại biểu tham dự.

Tạo vị thế và tầm vóc mới của văn hóa Việt Nam

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đã trình bày chuyên đề về những vấn đề mới, cốt lõi trong Nghị quyết 80.

Ông Trịnh Văn Quyết cho biết các nghị quyết trước đây đều xác định “văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội”. Nhưng để phát triển bền vững, văn hóa không chỉ là “nền tảng tinh thần”, mà phải trở thành nền tảng vững chắc của sự phát triển. Từ tầm nhìn mới, Nghị quyết 80 lần đầu tiên đưa ra hai phạm trù mới về văn hóa: Văn hóa là “trụ cột”, là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 80 cũng chỉ ra nhiệm vụ “xây dựng thế trận an ninh văn hóa” với 5 yếu tố cơ bản. Cùng với chính trị, kinh tế, xã hội thì văn hóa trở thành 1 trong 4 trụ cột của sự phát triển. Xây dựng con người luôn là vấn đề trung tâm, cốt lõi, mục tiêu cao nhất trong các nghị quyết của Đảng ta về văn hóa. Ở Nghị quyết 80, tư tưởng đó cũng được kế thừa triệt để.

Theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, các văn kiện trước đây về văn hóa thường xác định phương hướng, mục tiêu khái quát, mục tiêu cụ thể, song chủ yếu dừng lại ở định hướng chung. Nghị quyết 80 đồng thời vừa khẳng định mục tiêu chung cho từng lĩnh vực, vừa chỉ ra một số chỉ tiêu cụ thể cần phải đạt tới.

Điển hình, mục tiêu chung của ngành công nghiệp văn hóa là “đẩy mạnh phát triển, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo”, gắn với mục tiêu “đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và phấn đấu 9% vào năm 2045, hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa”. Đi cùng quan điểm chỉ đạo “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển đất nước, cho tương lai dân tộc” là chỉ tiêu “bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn”.

“Nghị quyết 80 chứa đựng nhiều nội dung, bao trùm toàn diện với phương thức và tư duy mới, mang tính đột phá. Thực hiện trọn vẹn, hiệu quả cao khát vọng, mục tiêu, các nhiệm vụ đề ra trong Nghị quyết, chắc chắn chúng ta sẽ tạo ra được vị thế và tầm vóc mới của nền văn hóa Việt Nam hiện đại, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp trực tiếp cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước và góp phần xứng đáng vào dòng chảy văn minh nhân loại” – ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Năm 2026, ban hành Luật Đất đai (sửa đổi)

Trình bày chuyên đề nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết 79, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đánh giá nghị quyết là bước đổi mới quan trọng trong tư duy lý luận và nhận thức của Đảng về kinh tế nhà nước. Lần đầu tiên, nội hàm kinh tế nhà nước được xác định một cách đầy đủ, có hệ thống trong một nghị quyết chuyên đề, làm rõ vị trí và mở rộng phạm vi của khu vực này.

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, nhằm phát huy hơn nữa vai trò của kinh tế nhà nước, góp phần hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước đến năm 2030 và năm 2045, Nghị quyết 79 đề ra 5 nhóm quan điểm chỉ đạo, trong đó có một số điểm mới.

Cụ thể, Nghị quyết 79 đề ra các mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể về phát triển kinh tế nhà nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Nghị quyết xác định các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 cần đạt đối với các thành tố của kinh tế nhà nước với 6 thành tố; trong đó lưu ý một số mục tiêu định lượng. Về ngân sách, dự trữ quốc gia, tỉ lệ huy động nguồn ngân sách đạt khoảng 18% GDP; bội chi ngân sách khoảng 5% GDP; nợ công không quá 60% GDP; chi đầu tư phát triển khoảng 35%-40%; chi thường xuyên khoảng 50%-55%. Về doanh nghiệp nhà nước, phấn đấu 50 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và có từ 1-3 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới, 100% doanh nghiệp quản trị hiện đại trên nền tảng số…

Để thực hiện những mục tiêu trên, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu rõ: Nghị quyết đề ra 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chung cũng như những giải pháp cụ thể. Đối với đất đai và tài nguyên, để khắc phục những hạn chế hiện nay, Nghị quyết đề ra 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp liên quan đến 7 lĩnh vực: Đất đai; tài nguyên nước; tài nguyên khoáng sản; kinh tế biển; nguồn lợi vùng trời, kinh tế không gian vũ trụ và kinh tế tầm thấp; không gian ngầm; tài nguyên số và tài nguyên viễn thông. Trong đó, ngay trong năm 2026 ban hành Luật Đất đai sửa đổi và văn bản hướng dẫn nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong quản lý đất đai, khơi thông nguồn lực từ đất đai. Có chính sách phù hợp để thúc đẩy việc tiếp cận, làm chủ công nghệ khai thác, chế biến sâu các loại khoáng sản, nhất là những loại khoáng sản chiến lược. Ban hành cơ chế vượt trội và tạo khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) thúc đẩy phát triển kinh tế không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp, công nghiệp hàng không, vũ trụ. Khuyến khích huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công tư trong đầu tư, khai thác công trình ngầm…

Kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: Bên cạnh những nghị quyết đã ban hành trước đó, Nghị quyết 79 và Nghị quyết 80 là sự bổ sung thêm những quyết sách lớn của Đảng, được hình thành trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn và phát triển tư duy lý luận trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, nhằm đồng thời giải quyết hai yêu cầu có tính nền tảng là tăng cường “nội lực vật chất” và củng cố “nội lực tinh thần”.

Đối với Nghị quyết 79, theo Tổng Bí thư, kinh tế nhà nước phải chiếm lĩnh được “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của nền kinh tế. Tuy nhiên, để làm được, khu vực kinh tế nhà nước phải được cơ cấu lại mạnh mẽ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn trọng yếu, có tính chiến lược và sức lan tỏa cao. Vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, hiệu quả, sự đóng góp thực chất cho ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế, cho phát triển trung và dài hạn.

Tổng Bí thư cho rằng lĩnh vực nào nhà nước cần nắm giữ để bảo đảm chủ quyền và ổn định thì phải nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh. Lĩnh vực nào nhà nước chỉ nên giữ vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng, mở đường thì phải thiết kế cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh và cùng phát triển. Lĩnh vực nào nhà nước không cần thiết làm hoặc làm không hiệu quả thì phải kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch; chống “lợi ích nhóm”, “sân sau”, trục lợi chính sách.

Trọng tâm là giáo dục và phát triển con người

Nói về Nghị quyết 80, Tổng Bí thư nhìn nhận thách thức lớn nhất đối với văn hóa hôm nay không chỉ là thiếu nguồn lực, mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả, tin thất thiệt và sự tấn công của những yếu tố độc hại trong không gian mạng.

Tổng Bí thư đề nghị tập trung triển khai đồng bộ 5 nhiệm vụ trọng tâm, mà trước hết phải xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới. Hệ giá trị ấy phải kết tinh được truyền thống và khát vọng hiện đại, đủ mạnh để dẫn dắt hành vi xã hội, đủ rõ để phân biệt đúng – sai; tốt – xấu; thật – giả và đủ bền để chống lại sự lệch chuẩn, lai căng và sự thao túng trong môi trường số. Trong đó, Tổng Bí thư cho rằng cần nhấn mạnh những phẩm chất cốt lõi: Yêu nước, thuần phong mỹ tục, kỷ cương, liêm chính, trách nhiệm, nhân ái, sáng tạo, khát vọng vươn lên. “Hệ giá trị này phải được cụ thể hóa thành chương trình giáo dục, thành chuẩn mực công vụ, thành tiêu chí đánh giá văn minh cộng đồng và thành thước đo chất lượng phát triển” – Tổng Bí thư chỉ đạo.

Tổng Bí thư cũng yêu cầu phải coi xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh là nhiệm vụ mang tính nền tảng. Theo đó, phải đặt trọng tâm vào giáo dục và phát triển con người, coi đây là trục xuyên suốt của chấn hưng văn hóa. Chấn hưng văn hóa phải bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: Tôn trọng pháp luật, tôn trọng người khác, trung thực, tử tế, trách nhiệm và tinh thần phụng sự cộng đồng.

“Cùng với đó, phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia. Làm được điều đó, văn hóa sẽ không chỉ “giữ gìn bản sắc”, mà còn “tạo ra giá trị mới”, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng và hình ảnh quốc gia” – Tổng Bí thư chỉ rõ.

Bên cạnh đó, theo Tổng Bí thư, phải xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị và coi đây là gốc của niềm tin xã hội. Không thể xây dựng văn hóa xã hội trong khi văn hóa công vụ còn hình thức, quan liêu, thiếu trách nhiệm. Càng không thể nói về kỷ cương xã hội khi kỷ luật thực thi ở một số nơi còn lỏng lẻo, hình thức. Niềm tin của nhân dân được tạo ra trước hết từ thái độ phục vụ, từ kỷ luật hành động và từ sự nêu gương của đội ngũ cán bộ” – Tổng Bí thư phân tích.