Du lịch Tết lập kỷ lục, vui nhưng đừng chủ quan

Tết Bính Ngọ ghi dấu một mùa du lịch sôi động, an toàn và đạt nhiều cột mốc tăng trưởng ấn tượng trên cả nước: 14 triệu lượt khách trong 9 ngày nghỉ, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là một kỷ lục mới của du lịch Việt Nam, phần nào phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của thị trường nội địa cũng như các dịch vụ liên quan.

Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn lại những điểm chưa được để cải thiện, hướng đến những mùa du lịch Tết sôi động và bền vững hơn.

Tôi xin kể một câu chuyện tình cờ chứng kiến trong dịp Tết năm nay. Trên chuyến bay sang Hàn Quốc, ngồi cạnh tôi là hai mẹ con ở TPHCM đi theo tour 5 ngày 4 đêm. Cô con gái háo hức với kế hoạch dạo Myeongdong mua mỹ phẩm, mặc hanbok ở cung Cảnh Phúc; còn người mẹ hồ hởi chia sẻ hành trình đã đặt từ sớm.

Tôi hỏi vì sao không đợi đến cuối tháng 3, đầu tháng 4 – khi hoa anh đào nở rộ. Chị cười: “Tết năm nay nghỉ 9 ngày, không biết đi đâu. Đi trong nước thì ngại lắm. Giá tăng mà chất lượng không thấy tăng theo”.

Người dân và du khách dạo phố quanh khu vực hồ Gươm dịp Tết (Ảnh: Thành Đông).

Câu trả lời ấy hẳn không chỉ là lời chê bai cảm tính. Nó phản ánh tâm lý âm ỉ nhiều năm trong một bộ phận người dân. Theo khảo sát xu hướng du lịch dịp Tết Nguyên đán 2026 của nền tảng trực tuyến Trip.com (dữ liệu đặt vé tính đến 25/1 cho giai đoạn khởi hành 13/2–25/2, so với cùng kỳ 2025), nhu cầu hàng không quốc tế tại Việt Nam tăng tới 67%.

Đây là mức tăng trưởng cao nhất Đông Nam Á. Nói cách khác, nhu cầu bay quốc tế của người Việt tăng gần 70%, dẫn đầu khu vực trong kỳ nghỉ Tết 2026.

Thay vì các hoạt động truyền thống, nhiều du khách chọn dành trọn kỳ nghỉ dài để xuất ngoại. Tất nhiên, quyết định đi nước ngoài xuất phát từ nhiều lý do, không chỉ vì giá cả hay chất lượng dịch vụ trong nước. Nhưng nếu dịch vụ du lịch Tết được cải thiện rõ rệt, “đáng đồng tiền bát gạo” hơn, con số 14 triệu lượt khách thị trường nội địa dịp Tết có lẽ chưa phải điểm dừng.

Tôi từng cho rằng chuyện “giá tăng dịp Tết” là điều bình thường – cung cầu quyết định. Cao điểm thì giá cao. Nhưng trải nghiệm của chính mình trong đêm giao thừa năm nay khiến tôi phải nghĩ lại.

Tin vào một quán thịt nướng nổi tiếng bán combo, tôi chen giữa biển người – cả khách du lịch lẫn dân địa phương. Hơn 45 phút mới tới lượt. Tôi chấp nhận chờ đợi, vì Tết mà. Điều khiến tôi khó chịu không phải thời gian, mà là cách phục vụ. Combo ghi rõ danh mục món, nhưng món ra thiếu, ra chậm; thậm chí có món không xuất hiện khi khách đã hết kiên nhẫn phải ra về. Nhân viên giải thích “khách đông nên bếp quá tải”. Trong khi đó, phụ thu 20% tổng hóa đơn vẫn được áp dụng thẳng tay vì “dịp lễ”.

Khách đông không phải lỗi của khách. Phụ thu cũng không có gì sai nếu chất lượng tăng tương xứng. Nhưng khi thực đơn thiếu hụt, phục vụ lúng túng, không gian quá tải, thì phụ thu chỉ còn là khoản thu thêm.

Những trải nghiệm khiến du khách phiền lòng không chỉ diễn ra ở quán ăn nhỏ lẻ mà cả ở hệ thống lớn. Chẳng hạn, một tuyến cáp treo tại điểm du lịch phía Nam gặp sự cố điện chiều mùng 3 Tết (19/2), buộc tạm ngừng hoạt động để đảm bảo an toàn, khiến rất đông du khách bị kẹt lại trên đảo đúng khung giờ cao điểm.

Ở một điểm du lịch phía Bắc, câu chuyện “vào chùa phải mua vé dịch vụ của đơn vị khai thác” lại lặp lại mỗi mùa xuân. Không sai luật, nhưng cảm giác bị “điều hướng chi tiêu” khiến trải nghiệm tâm linh khó còn trọn vẹn.

Trở lại câu chuyện hai mẹ con trên chuyến bay, tôi tự hỏi vì sao họ chọn Hàn Quốc. Đây không phải điểm đến giá rẻ. Nhưng cách họ làm du lịch tạo cảm giác công bằng. Giá phòng dịp Tết không “nhảy vọt” đột ngột. Các điểm tham quan như cung điện, di tích có chương trình giảm giá kích cầu, có khi tới 50%. Đổi lại, du khách tham gia hoạt động trải nghiệm như mặc hanbok, chụp ảnh, chia sẻ văn hóa.

Bề ngoài là khuyến mãi; bên trong là quảng bá mềm văn hóa. Du khách không chỉ được giảm tiền, mà còn được tham gia vào câu chuyện di sản. Giảm giá có điều kiện. Kích cầu có chiến lược. Và quan trọng hơn cả là hệ thống vận hành ổn định, phương án dự phòng rõ ràng, thông tin minh bạch.

Năm nay, Việt Nam đón lượng khách nội địa và quốc tế rất lớn. Sân bay Tân Sơn Nhất, Phú Quốc đông nghẹt – những con số ấn tượng, thành tích đáng tự hào. Nhưng nhìn xa hơn, chúng ta vẫn cần nâng cao chất lượng dịch vụ để thay đổi nhận thức của một bộ phận không nhỏ du khách.

Nếu chất lượng không cải thiện trong khi giá tiếp tục tăng mỗi năm, du khách có thể rút ngắn thời gian lưu trú – đi 2 ngày thay vì 4, chi tiêu ít lại và không thử thêm dịch vụ mới. Khi tổng chi phí tiệm cận nhau, họ sẵn sàng chọn nước ngoài để tìm trải nghiệm mới. Nếu tour nội địa 4–5 ngày không rẻ hơn đáng kể so với Hàn Quốc, Thái Lan hay Malaysia, lựa chọn sẽ không còn mặc định thuộc về trong nước.

Chỉ cần vài câu chuyện “sốc giá”, “dịch vụ thường thường” lan truyền trên mạng xã hội, thương hiệu điểm đến đã bị bào mòn. Du lịch không chỉ cạnh tranh bằng cảnh đẹp, mà bằng cảm giác đáng tin.

Vấn đề không nằm ở việc tăng giá. Du lịch cần nguồn thu để tái đầu tư. Nhân sự cần lương cao hơn dịp lễ. Hạ tầng cần bảo trì.

Vấn đề nằm ở thiếu “cơ chế tỷ lệ thuận”. Nhiều điểm đến mắc lỗi quản trị quen thuộc: tăng giá nhanh hơn năng lực phục vụ. Du khách chấp nhận trả cao nếu thấy ít nhất một trong ba điều.

Thứ nhất, tiện ích tăng rõ ràng: vệ sinh tốt hơn, biển chỉ dẫn rõ ràng, quy trình vào cổng mượt hơn, xếp hàng ít hơn, thông tin minh bạch hơn.

Thứ hai, trải nghiệm tăng rõ ràng: tour đêm được đầu tư bài bản, câu chuyện lịch sử được kể hấp dẫn, không gian công cộng được chăm sóc, hoạt động tương tác phong phú.

Thứ ba, công bằng và minh bạch: giá niêm yết đúng cam kết, không phụ thu bất ngờ, có kênh phản ánh hiệu quả khi xảy ra sự cố.

Khi cả ba yếu tố ấy không tăng, việc tăng giá chỉ còn là “thu thêm”, chứ không phải “định giá lại”.

Du lịch Việt Nam không thiếu cảnh đẹp. Không thiếu lễ hội giàu chiều sâu văn hóa. Điều còn thiếu ở nhiều nơi là sự gắn kết giữa giá và giá trị. Nếu không thay đổi tư duy, câu chuyện của hai mẹ con trên chuyến bay kia sẽ lặp lại ngày một nhiều. Và ngày càng nhiều du khách Việt sẽ chọn trải nghiệm ở nơi khác.

Tết nào cũng là mùa vui. Nhưng để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế bền vững, có lẽ chúng ta cần nỗ lực hơn nữa để giá và chất lượng cùng đi lên, thay vì giá chạy trước còn trải nghiệm đứng yên.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!