Chiến lược ‘nam tiến’ mang ý nghĩa quyết định

Sáng 22.1, UBND TP.Đà Nẵng tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến về điều chỉnh quy hoạch TP.Đà Nẵng thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Hội thảo nhằm rà soát, cập nhật các định hướng phát triển phù hợp với bối cảnh mới sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời xác lập những động lực tăng trưởng mới cho giai đoạn phát triển tiếp theo của thành phố.

Vận hội mới từ “siêu đô thị” kết nối

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Hồ Kỳ Minh, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP.Đà Nẵng, nhấn mạnh Đà Nẵng là trung tâm kinh tế – xã hội lớn của khu vực miền Trung – Tây nguyên và cả nước, giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh; là đầu mối giao thông, cửa ngõ ra biển của Tây nguyên, điểm đầu của Hành lang kinh tế Đông – Tây và cầu nối giữa Bắc Trung bộ với Nam Trung bộ.

Sau khi mở rộng địa giới hành chính bao gồm toàn bộ tỉnh Quảng Nam trước đây, TP.Đà Nẵng trở thành đô thị trực thuộc Trung ương có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước, gần 12.000 km², với quy mô dân số khoảng 3 triệu người.

Thành phố hữu lợi thế hiếm có khi hội tụ đầy đủ 5 loại hình giao thông chủ yếu: đường bộ, đường sắt, hàng không, đường biển và đường thủy nội địa.

Ông Hồ Kỳ Minh, chỉ rõ TP.Đà Nẵng có hệ thống hạ tầng động lực quan trọng với sân bay quốc tế Đà Nẵng và sân bay Chu Lai được quy hoạch nâng cấp đạt tầm quốc tế; hệ thống cảng biển gồm Tiên Sa, Liên Chiểu và Chu Lai – Kỳ Hà, hình thành cửa ngõ xuất nhập khẩu của toàn vùng.

Bên cạnh đó, thành phố tiếp tục được kế thừa các định hướng phát triển và nhiều cơ chế, chính sách đặc thù do Trung ương ban hành, nổi bật là Nghị quyết số 136/2024/QH15 và Nghị quyết số 259/2025/QH15 của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.Đà Nẵng.

Việc thành lập Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng cùng các quy hoạch đã được phê duyệt trước đây của Đà Nẵng và Quảng Nam tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới.

“TP.Đà Nẵng đang đứng trước một vận hội lớn, một bước ngoặt lịch sử. Việc điều chỉnh Quy hoạch TP.Đà Nẵng thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 vào thời điểm này mang tính chiến lược và cấp thiết, là cơ sở định hướng lâu dài cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố”, ông Hồ Kỳ Minh khẳng định.

Ông Minh nhấn mạnh, điều chỉnh quy hoạch không phải làm lại từ đầu, mà là tích hợp các quy hoạch đã được phê duyệt, đồng thời rà soát, điều chỉnh những nội dung cần thiết để phù hợp với thực tiễn sau hợp nhất, trên tinh thần thống nhất tư duy và có chọn lọc.

Chiến lược “nam tiến” và mô hình phát triển “khác thường”

Tham gia tham vấn tại hội thảo, PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng Đà Nẵng muốn bứt phá trong giai đoạn tới thì không thể tiếp tục đi theo mô hình tăng trưởng thông thường. Thành phố cần một mô hình phát triển “khác thường”, đủ mạnh để tạo ra bước nhảy vọt, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo PGS-TS Trần Đình Thiên, quy hoạch cần mở ra dư địa mới, không bị bó hẹp trong các chỉ đạo hay khuôn mẫu cũ, nhằm thu hút các nhà đầu tư lớn và các dòng vốn chiến lược mang tầm quốc tế. Một trong những yêu cầu then chốt là mở rộng không gian phát triển gắn với liên kết vùng, đặc biệt là trục Đà Nẵng – Quảng Nam.

Ông phân tích, Đà Nẵng có lợi thế về trung tâm dịch vụ, nguồn nhân lực chất lượng cao và vai trò “chiều cao” phát triển, trong khi Quảng Nam sở hữu dư địa đất đai rộng lớn, đóng vai trò “chiều rộng” không gian. Sự kết hợp này cần được nhìn nhận như một thực thể kinh tế thống nhất.

“Chiến lược mở rộng không gian về phía nam (nam tiến) có ý nghĩa quyết định. Nếu không hành động kịp thời và đủ quyết liệt, Đà Nẵng có nguy cơ bỏ lỡ thời cơ và tụt lại trong cạnh tranh phát triển”, PGS-TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh.

Về các động lực tăng trưởng mới, ông đề xuất xây dựng Khu thương mại tự do (FTZ) thế hệ mới với quy mô đủ lớn, cơ chế đủ mạnh, tránh tình trạng manh mún.

Ông dẫn kinh nghiệm mô hình Hải Nam (Trung Quốc), nơi áp dụng mức độ tự do rất cao để thích ứng với xu hướng bảo hộ thương mại toàn cầu, đồng thời lưu ý FTZ cần có quy mô hàng chục nghìn ha.

Cùng với đó là định hướng phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng song song với TP.HCM, cũng như phát triển đô thị sân bay và cảng biển, đặc biệt tại khu vực Chu Lai – Kỳ Hà, gắn kết chặt chẽ giữa sân bay, công nghiệp và công nghệ cao.

PGS-TS Trần Đình Thiên cho rằng, quy hoạch phát triển của Đà Nẵng cũng cần cập nhật đầy đủ tác động của công nghệ cao, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI), vào cấu trúc công nghiệp và mô hình tăng trưởng, hướng tới hình thành trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao mang tầm quốc tế.

Đột phá thể chế – chìa khóa của mô hình tăng trưởng mới

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho rằng trong các khâu đột phá của Đà Nẵng thời gian tới, đột phá thể chế là quan trọng nhất và có ý nghĩa quyết định.

TS Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh, đột phá thể chế không chỉ là cải cách hành chính hay điều chỉnh từng phần, mà phải tạo ra một “điểm gãy” – sự đoạn tuyệt với mô hình tăng trưởng cũ để thiết lập một mô hình mới hiệu quả hơn. Thực tế cho thấy, nhiều cải cách nửa vời dễ dẫn đến tình trạng “càng đột càng nghẹn”, phát sinh thêm rào cản cho nền kinh tế.

Ông đề nghị, đột phá thể chế của Đà Nẵng cần tập trung vào 3 trụ cột: Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế và cơ chế thử nghiệm (sandbox). Trong đó, Khu thương mại tự do không chỉ là không gian đất đai mà quan trọng hơn là “không gian thể chế”, nơi có thể thử nghiệm các luật chơi và cách làm mới.

TS Nguyễn Đình Cung khuyến nghị, quy hoạch TP.Đà Nẵng cần được thiết kế như một kịch bản điều hành linh hoạt, thay vì một bản quy hoạch tĩnh; chuyển sang tư duy quản trị theo mục tiêu, tạo ra các bước nhảy về năng suất.

Thể chế mới phải trở thành logic vận hành xuyên suốt, tích hợp khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; đồng thời tạo môi trường minh bạch, ổn định để khu vực kinh tế tư nhân trở thành lực lượng tiên phong đổi mới sáng tạo.