Hình ảnh cắt từ video do Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ cung cấp cho thấy một tên lửa được phóng từ tàu hải quân Mỹ nhằm phối hợp với Israel tấn công các mục tiêu quân sự Iran vào ngày 28-2 – Ảnh: AP
Hơn một giờ sau khi các tên lửa bắt đầu nhắm vào các quan chức cấp cao của Iran tại Tehran, Tổng thống Mỹ Donald Trump mới lần đầu tiên tiết lộ rõ ràng mục tiêu của ông với công chúng: đòi các phe phái vũ trang quyền lực nhất ở Iran hạ vũ khí và để người dân Iran tự đứng lên cướp chính quyền.
Trong bài phát biểu dài 8 phút trên Truth Social – có thể coi như một lời tuyên chiến không chính thức, ông Trump đồng thời thừa nhận khả năng có thương vong với người Mỹ.
Nếu cuộc không kích hồi tháng 6-2025 của Mỹ là nhằm hạn chế tham vọng hạt nhân của Tehran, thì lần này Washington đã tiến xa hơn nhiều: không chỉ sát hại Đại giáo chủ Ayatollah Khamenei, mà còn lần đầu tiên sau 47 năm công khai tuyên bố mong muốn thay đổi chế độ Iran, đòi nước này từ bỏ hoàn toàn cả chương trình hạt nhân lẫn tên lửa đạn đạo.
Sức mạnh áp đảo của vũ khí cùng năng lực công nghệ và tình báo Mỹ – Israel đến nay đã được thể hiện rõ ràng. Song câu hỏi trọng tâm vẫn là: cuộc chiến đang diễn ra sẽ kết thúc như thế nào? Câu hỏi đó không dễ trả lời, không chỉ vì diễn biến chiến sự khó lường, mà còn vì mục tiêu của các bên tham chiến vốn rất khác nhau. Trong khi Mỹ không muốn Iran biến thành chiến trường nội chiến, Israel có thể có những toan tính hoàn toàn khác.
Có ba kịch bản khái quát cho giai đoạn kết thúc cuộc chiến này. Kịch bản thứ nhất, và cũng là khả thi nhất, là Mỹ và Israel tiếp tục chiến dịch cho đến khi đạt được một sự sụp đổ nội bộ nào đó của chế độ Tehran, sau đó tuyên bố chiến thắng và rũ bỏ trách nhiệm với bất kỳ hệ lụy nào theo sau, dù là nội chiến hay xung đột lan rộng khỏi biên giới Iran.
Điều này đã phản ánh rõ trong các cuộc thảo luận nội bộ: không ai muốn chịu trách nhiệm về hậu quả của sự sụp đổ chế độ Tehran, dù đó chính là mục tiêu của bên tấn công. Cần phân biệt rõ “thay đổi chế độ” (regime change) hoàn toàn khác với “sụp đổ chế độ” (regime collapse).
Mỹ từng nỗ lực thay đổi chế độ ở Iraq và Afghanistan, và cả hai đều không đi đến kết cục tốt đẹp. Nếu Mỹ tiêu diệt được đủ các lãnh đạo chóp bu của Iran, một sự sụp đổ từ bên trong có thể xảy ra, nhưng hệ quả nhiều khả năng là bất ổn nghiêm trọng, thậm chí nội chiến.
Kịch bản thứ hai là Iran tiếp tục đánh trả và trụ vững lâu hơn nhiệm kỳ của ông Trump. Khi tỉ lệ thương vong tăng lên, bao gồm cả người Mỹ, lạm phát trở nên tồi tệ hơn và thị trường toàn cầu bất ổn kéo dài, áp lực từ cộng đồng quốc tế, công chúng Mỹ và cử tri nòng cốt của ông Trump sẽ trở nên đủ lớn để buộc ông tìm một lối thoát.
Lúc đó, ông có thể chấp nhận đúng thỏa thuận vốn đã có trên bàn đàm phán – một thỏa thuận tốt hơn những gì cựu Tổng thống Barack Obama từng đạt được, nhưng đã bị chính ông bác bỏ không lâu trước đó. Và theo đúng phong cách Trump, ông hoàn toàn có thể quay xe rồi bất ngờ tuyên bố đó là một
chiến thắng.
Kịch bản thứ ba, ít khả năng xảy ra nhất, là sau một vài đợt tấn công, cả hai bên nhận thấy có thể quay lại bàn đàm phán, thậm chí quay về đúng thỏa thuận từ các cuộc đàm phán gần đây nhất. Khi đó, mỗi bên đều có thể tự tuyên bố chiến thắng theo cách riêng: ông Trump tuyên bố đã ném bom Iran thành công, còn phía Iran khẳng định đã đánh trả hiệu quả trước khi đạt được thỏa thuận.
Tuy nhiên, viễn cảnh này cực kỳ khó thành hiện thực khi lòng tin giữa Washington và Tehran hiện đã đổ vỡ hoàn toàn. Dù hai bên có đạt được hình thức thỏa thuận nào đó, nó cũng sẽ rất khó thực thi, khó tồn tại lâu dài và về bản chất không khác một lệnh ngừng bắn vô cùng mong manh.
Công dân Việt Nam tại Iran an toàn
Thông tin tới Tuổi Trẻ ngày 1-3, Đại sứ Việt Nam tại Iran Nguyễn Lương Ngọc cho biết toàn bộ 38 công dân Việt Nam tại Iran hiện vẫn an toàn và tâm lý ổn định, không có ai đi du lịch bị mắc kẹt.
Công tác bảo hộ công dân được Bộ Ngoại giao chỉ đạo từ sớm. Giữa tháng 1-2026, các phương án chi tiết đã được xây dựng. Sáng 26-2, 19 cán bộ Đại sứ quán và gia đình được sơ tán tới một thị trấn phía bắc Iran, cách Tehran 400km, gần biển Caspi (khu vực an toàn hơn).
Ba công dân tạm trú cách Tehran 200km đang di chuyển tới điểm sơ tán. Với 13 công dân định cư, 9 người ở xa vùng chiến sự, 4 người tại Tehran đang được vận động rời thủ đô hoặc vào Đại sứ quán lưu trú tạm thời. Đại sứ và một số cán bộ tiếp tục làm việc tại trụ sở Đại sứ quán, sẵn sàng triển khai bảo hộ công dân bất cứ lúc nào.
Các đường dây nóng bảo hộ công dân: Đại sứ quán Việt Nam tại Iran: +98 933965 8252 (gọi trực tiếp), +98 933 460 9074 (Whatsapp, Viber); hoặc Tổng đài Bảo hộ công dân của Cục Lãnh sự – Bộ Ngoại giao: +84981848484 hoặc +8496541118.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/chien-su-iran-tan-cuoc-se-ra-sao-2026030200442433.htm
