‘Chiến thuật nghìn vết cắt’ thay đổi chiến trường Nga – Ukraine

Quân đội Nga từng hứng chịu tổn thất nặng nề khi phát động các cuộc tấn công quy mô lớn bằng bộ binh và xe tăng, thiết giáp vào các cụm phòng tuyến được xây dựng như pháo đài của Ukraine. Trong khi đó, các cuộc phản công quy mô lớn của Ukraine cũng không thể xuyên thủng đội hình Nga, dù đã áp dụng các chiến thuật tác chiến cơ động nhanh kèm hỏa lực mạnh của phương Tây.

Tình trạng này đã đẩy hai bên vào cuộc chiến tiêu hao, khi máy bay không người lái (drone) trở thành vũ khí thống trị chiến trường, có thể phát hiện, ngăn chặn từ xa bất cứ động thái di chuyển quân quy mô lớn nào. Chiến tuyến gần như đóng băng sau 4 năm.

Lực lượng Nga thời gian qua chuyển sang chiến thuật mới, triển khai các tổ xung kích gồm 2-3 quân nhân di chuyển bằng xe máy, tấn công thăm dò trên khắp phòng tuyến của Ukraine nhằm tìm điểm yếu và phá vỡ khi có cơ hội.

Chiến thuật trên có biệt danh “nghìn vết cắt”, với mục tiêu gây ra tổn thất chậm rãi và nặng nề cho đối phương hơn là một đòn tấn công chí mạng theo kiểu “nắm đấm thép” truyền thống, theo giới chuyên gia phương Tây.

Erik Stijnman, chuyên gia an ninh tại Viện Quan hệ Quốc tế Clingendael ở Hà Lan, cho hay chiến thuật này ngày càng trở nên quan trọng và trở thành cách thức tiến công chính mà Nga sử dụng từ giữa năm ngoái.

Khu vực diễn ra giao tranh trên chiến tuyến Nga – Ukraine. Đồ họa: RYV

Theo Veronika Hinman, chuyên gia về Nga và quan hệ quốc tế tại Đại học Portsmouth của Anh, “nghìn vết cắt” được xây dựng trên cơ sở chiến thuật tấn công bí mật từ thời Liên Xô và được Nga điều chỉnh để phù hợp với xung đột hiện tại.

“Với quy mô nhỏ, khả năng di chuyển nhanh, các tổ xung kích Nga có thể xâm nhập vào khu vực Ukraine kiểm soát mà không bị đối phương phát hiện”, Stijnman nói. “Một đơn vị kiểu này chỉ gồm vài quân nhân, hiếm khi vượt quá 10 người, do họ phải hành động càng kín đáo càng tốt”.

Các đơn vị siêu nhỏ của Nga “đã đạt được thắng lợi chiến thuật ở những thành phố chiến lược như Kupyansk, tỉnh Kharkov và Pokrovsk, tỉnh Donetsk”, theo Viện Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế Atlas có trụ sở tại Mỹ.

Chiến dịch tiến công Pokrovsk của Nga bắt đầu thành công từ tháng 11/2025, khi nhiều tổ xung kích vượt qua phòng tuyến của Ukraine để đánh sâu vào trong thành trì, buộc đối phương phải rút lui. Vào đầu tháng 12/2025, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố lực lượng nước này đã kiểm soát hoàn toàn Pokrovsk.

Theo các chuyên gia phương Tây, quân đội Nga đang áp dụng chiến thuật “nghìn vết cắt” trên toàn bộ chiến tuyến. “Mục tiêu của họ là đưa một lực lượng nhỏ đánh thăm dò để tìm ra khoảng trống trên phòng tuyến Ukraine, sau đó mới điều động quân chủ lực”, Hinman nói.

Khi xâm nhập phòng tuyến đối phương, quân nhân Nga mang theo vải cách nhiệt hoặc vải bạt để tránh bị thiết bị ảnh nhiệt của Ukraine phát hiện. Họ cố gắng tiến đến càng gần vị trí lực lượng Ukraine càng tốt để thăm dò năng lực phòng thủ của đối phương trong khu vực, theo Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI).

‘Chiến thuật nghìn vết cắt’ của Nga xé nát phòng tuyến Ukraine

“Nếu hạ được bất cứ binh sĩ Ukraine nào khi xâm nhập thì càng tốt đối với lực lượng Nga”, Stijnman nói. “Kể cả khi hứng chịu thiệt hại nhiều nhân sự hơn trong những nhiệm vụ xâm nhập như vậy, quân đội Nga vẫn có khả năng chịu đựng tổn thất tốt hơn Ukraine”.

Nga không đặt mục tiêu kiểm soát thêm lãnh thổ khi sử dụng chiến thuật nghìn vết cắt. “Thay vào đó, đây là thay đổi đáng kể trong tư duy tác chiến của quân đội Nga khi họ chuyển từ tung đòn tấn công quyết định theo kiểu truyền thống sang cách tiến công âm thầm hơn, đòi hỏi mức độ kiên trì cao”, Will Kingston-Cox, chuyên gia tại Nhóm Nghiên cứu An ninh Quốc tế Verona, cho biết.

Các chuyên gia nhận định việc Nga áp dụng lối đánh trên xuất phát từ việc họ không có khả năng tạo ra bước đột phá thật sự, cũng như do drone cùng UAV hiện diện khắp nơi trên chiến tuyến, khiến mọi động thái điều quân lớn đều có nguy cơ bị đối phương dập pháo ngăn chặn.

“Trong cuộc chiến tiêu hao, cách thức tiến công như vậy cho phép Nga kéo dài chiến sự theo hướng có lợi cho họ”, Stijnman nói. “Nga đặt mục tiêu kéo dài chiến dịch cho tới khi giành được chiến thắng quyết định. Các cuộc xâm nhập quy mô nhỏ đã xé nát phòng tuyến Ukraine, khiến họ phải dàn quân ra đối phó và cạn kiệt đạn dược”.

Chiến thuật nghìn vết cắt cũng mang lại lợi thế về hình ảnh cho Nga. Việc một nhóm quân nhân Nga xâm nhập rồi vẫy cờ giữa khu dân cư sau phòng tuyến Ukraine khiến nhiều người tưởng rằng họ đã kiểm soát khu vực này, dù Kiev sau đó điều quân giành lại.

“Khi đàm phán hòa bình gặp trở ngại, những hình ảnh đó tạo ấn tượng rằng Nga đang tiến công và giành ưu thế trên chiến trường”, Stijnman nói.

Lực lượng Ukraine đang phải tìm cách thích nghi với các “vết cắt” của Nga, triển khai các giải pháp như phương tiện mặt đất không người lái trên tiền tuyến để giảm thiểu thương vong từ lực lượng Nga xâm nhập vào sâu trong phòng tuyến. Tuy nhiên, hàng nghìn vết cắt mà Nga gây ra trên phòng tuyến Ukraine vẫn ảnh hưởng đáng kể tới nỗ lực phòng thủ của họ.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, RIA Novosti)