Chính phủ đề xuất bỏ quy định người dân đi công chứng phải chụp ảnh cùng công chứng viên

Sáng 9-4, Quốc hội thảo luận ở tổ dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Lý do đề xuất bỏ quy định người dân đi công chứng phải chụp ảnh cùng công chứng viên

Một nội dung đáng chú ý, tại dự thảo, Chính phủ đề xuất sửa đổi điều 50 của Luật Công chứng hiện hành theo hướng bỏ quy định về việc chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên.

Khoản 4 điều này cũng được sửa theo hướng việc điểm chỉ được thực hiện đồng thời với việc ký khi người yêu cầu công chứng đề nghị.

Theo tờ trình, việc sửa đổi này phù hợp với bối cảnh, điều kiện mới hiện nay khi việc định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã, đang được triển khai rộng rãi. Từ đó góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng.

Theo Chính phủ, các cơ sở dữ liệu dân cư, hộ tịch… đã được cơ quan chủ quản dữ liệu công bố theo yêu cầu của Nghị quyết 66.7/2025 quy định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu.

Theo đó, khi giải quyết các yêu cầu công chứng, công chứng viên được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng, ngăn chặn giả mạo.

Đề nghị cân nhắc, đánh giá lại kỹ

Thảo luận tại tổ, đại biểu Trần Hồng Nguyên (Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp) cho rằng quy định về thủ tục chụp ảnh người tham gia giao dịch văn bản công chứng trước sự có mặt của công chứng viên mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024.

Việc bổ sung thể hiện mong muốn thủ tục chụp ảnh này nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.

Bà chỉ rõ việc này mới chỉ thực thực hiện được một năm, nên nếu bỏ cần có tổng kết, đánh giá. Theo đó, một trong những lý do cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất bỏ thủ tục này nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, hoạt động này hoàn toàn không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.

Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, để hạn chế tranh chấp phát sinh sau công chứng, việc duy trì việc chụp ảnh này là cần thiết.

Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang (Nghệ An) cho rằng quy định chụp ảnh trên xét về góc độ quản lý nhà nước rất tốt, hạn chế nhiều vấn đề phát sinh.

Bà chia sẻ khi kiểm tra thấy “khỏe” lắm, có ảnh là ổn rồi, không phải kiểm tra câu chuyện công chứng ngoài trụ sở. Song về tư duy khoa học pháp lý, bà Trang cho rằng có hai vấn đề cần nghiên cứu.

Thứ nhất, theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, những tình tiết, sự kiện đã được ghi trong văn bản và được công chứng, chứng thực hợp pháp là những tình tiết, sự kiện không phải chứng minh.

Nói cách khác, văn bản công chứng, chứng thực là văn bản đương nhiên được công nhận, không phải chứng minh thời điểm người dân đến công chứng thì văn bản công chứng mới được công nhận. Như vậy, yêu cầu chụp ảnh công chứng sẽ mâu thuẫn với quy định này.

Thứ hai, một số trường hợp không được phép chụp ảnh, như người thực hiện công chứng là phạm nhân, người bị tạm giam.

Điều này sẽ tạo ra sự không công bằng trong thực tiễn, khi ở một số giao dịch phải chụp ảnh, lưu ảnh nhưng ở một số trường hợp lại không được làm việc này.

Do đó bà đề nghị nên có khảo sát, đánh giá lại việc thực hiện quy định nói trên để bảo đảm tính thực tiễn nhưng cũng không mâu thuẫn với các quy định pháp luật khác.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng cho rằng khi sửa Luật Công chứng 2024 đặt ra vấn đề chụp ảnh để bảo đảm tính minh bạch và tính không bị giả mạo, tính chính xác trong quá trình công chứng.

Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, ông Nguyễn Văn Quảng cho hay có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không thể biết được người đi công chứng là ai.

“Thao tác chụp ảnh rất đơn giản, không lấy gì làm phiền hà cho người dân mà lại bảo đảm tính xác thực, chính xác cũng như trách nhiệm của người đến công chứng, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên.

Chúng ta chưa có tổng kết, đánh giá lại mà lại vội vàng sửa ngay”, ông nói.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) nêu cần tiếp tục rà soát kỹ để quyết định có nên giữ hay không.