Chính phủ giao nghiên cứu đề xuất làm cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành từ BOT sang BT

Văn phòng Chính phủ vừa có công văn gửi Bộ Tài chính và UBND tỉnh Đồng Nai truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Trần Hồng Hà về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án thành phần 1 cao tốc Bắc – Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa – Chơn Thành.

Xét đề nghị của UBND tỉnh Đồng Nai, Phó thủ tướng giao Bộ Tài chính hỗ trợ, hướng dẫn địa phương trước ngày 31-1 về trình tự, thủ tục, thẩm quyền quyết định điều chỉnh chủ trương dự án nêu trên theo đúng quy định. Đồng thời báo cáo Thủ tướng khi có vấn đề vượt thẩm quyền.

Đề xuất chuyển đổi hình thức đầu tư cao tốc từ BOT sang BT

Dự án thành phần 1 cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào tháng 6-2024 theo phương thức đối tác công tư (PPP), có tổng mức đầu tư 19.965 tỉ đồng, thực hiện theo hợp đồng BOT (xây dựng – kinh doanh – chuyển giao).

Về cơ cấu nguồn vốn, nhà đầu tư huy động 12.134 tỉ đồng (chưa bao gồm lãi vay 989 tỉ đồng), còn vốn nhà nước tham gia 6.842 tỉ đồng từ ngân sách trung ương.

Hợp đồng BOT đã được ký kết vào tháng 6-2025 giữa UBND tỉnh Bình Phước cũ với liên danh Vingroup – Techtra (nhà đầu tư) và Công ty TNHH Cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành (doanh nghiệp dự án).

Đến tháng 11-2025, doanh nghiệp dự án đã có văn bản kiến nghị về các khó khăn và đề xuất chuyển đổi hình thức đầu tư từ BOT sang BT (xây dựng – chuyển giao).

Cụ thể, sau khi sáp nhập tỉnh Bình Phước với Đồng Nai, Đắk Nông với Lâm Đồng làm thay đổi các trung tâm hành chính cấp tỉnh cũ, khiến tính chất của tuyến cao tốc chuyển từ một trục kết nối trung tâm – trung tâm sang trục có xu hướng phân tán lưu lượng.

Những biến động này dẫn đến sự thay đổi căn bản về quy luật, quy mô lưu lượng giao thông, lưu lượng thực tế và tương lai không còn phù hợp với kịch bản ban đầu. Trong bối cảnh đó, phương án BOT tiêu chuẩn không còn đảm bảo tính ổn định và bền vững về tài chính cho dự án trong dài hạn.

Trên thực tế, ngân sách nhà nước vẫn phải tham gia với tỉ lệ rất lớn thông qua các khoản hỗ trợ xây dựng công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng (6.842 tỉ đồng) cũng như các cơ chế chia sẻ doanh thu tối thiểu của dự án trong trường hợp lưu lượng không đạt như dự báo.

Trong bối cảnh lưu lượng đang có nhiều biến động bất lợi như đã phân tích, khả năng nhà nước phải can thiệp hỗ trợ tài chính cho dự án BOT là rất cao…

Ưu thế khi chuyển đổi sang hình thức BT, nhà nước sẽ tiết kiệm được khoản chi ngân sách cho dự án, có thể chủ động kiểm soát chi phí dự án, không chịu rủi ro phát sinh nghĩa vụ bù lỗ, đồng thời sử dụng các nguồn lực hợp pháp khác để thanh toán theo lộ trình phù hợp quy định pháp luật.

Khi chuyển đổi sang hình thức BT, tổng mức đầu tư, giảm đáng kể thời gian rà soát, lập lại hồ sơ, thẩm định và ký kết hợp đồng. Nhờ vậy, BT là hình thức tối ưu để đẩy nhanh tiến độ dự án, đặc biệt trong bối cảnh phải rà soát lại toàn bộ do biến động quy hoạch vùng và địa giới hành chính.

Kiến nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội chấp thuận điều chỉnh hình thức đầu tư

Theo UBND tỉnh Đồng Nai, dự án cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành theo phương thức đối tác công tư bị tác động bởi việc sáp nhập các tỉnh. Tuy không thay đổi vị trí điểm dầu, điểm cuối của dự án nhưng cần xem xét đến khả năng dịch chuyển trục kinh tế khu vực Tây nguyên dẫn đến ảnh hưởng phương án tài chính dự án.

Dự án này được trung ương hỗ trợ khoảng 6.842 tỉ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2022. Do vậy, việc điều chỉnh hợp đồng dự án từ BOT sang BT (100% vốn nhà đầu tư) phải thực hiện điều chỉnh nguồn vốn nhà nước trong dự án.

Do vậy, UBND tỉnh Đồng Nai kiến nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội chấp thuận điều chỉnh hình thức đầu tư dự án thành phần 1 cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành từ BOT sang BT.

Đồng thời, xem xét giao UBND tỉnh Đồng Nai tiếp tục sử dụng nguồn vốn trung ương hỗ trợ khoảng 6.842 tỉ đồng cho dự án.

Việc sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước tham gia trong dự án (khoảng 6.842 tỉ đồng) để thực hiện thanh toán cho nhà đầu tư sau khi điều chỉnh hình thức hợp đồng BOT sang BT thanh toán từ ngân sách là cần thiết.