Chuyện hộ lý 98 tuổi nằm một chỗ 3 năm tại bệnh viện cổ nhất Việt Nam

Giữa không gian nồng mùi sát khuẩn của khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực – Chống độc người lớn (ICU), Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, có một chiếc giường bệnh đặc biệt. Nằm trên đó là bà Nguyễn Thị Thân (98 tuổi) – người được các y bác sĩ ở đây gọi với cái tên thân thương: “má Năm”.

Suốt 3 năm qua, chiếc giường hồi sức là nơi chứng kiến bà nhiều lần được cứu sống từ tình trạng nguy kịch.

Cụ bà Nguyễn Thị Thân, 98 tuổi đã nằm hồi sức tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM thời gian dài (Ảnh: Khánh An).

“Má Năm” tại bệnh viện cổ nhất Việt Nam

Ít ai ngờ nhiều thập kỷ trước, người đang chiến đấu với tử thần ấy từng là một nữ hộ lý, dành cả thanh xuân để chăm sóc hàng chục ngàn bệnh nhân ngay chính nơi mình điều trị.

Những trang hồ sơ cũ nhất được bệnh viện lưu lại chỉ ghi nhận bà Nguyễn Thị Thân công tác từ những năm 1980. Nhưng theo nhiều nhân viên y tế làm việc lâu năm, thực tế bà đã ở Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM – nơi vừa kỷ niệm 165 năm hình thành – từ cách đây hơn nửa thế kỷ, khi bệnh viện còn mang tên Chợ Quán.

Sau ngày thống nhất đất nước, bà Thân là một trong những nhân viên đầu tiên chọn tiếp tục ở lại công tác, miệt mài với công việc hộ lý tại khoa Khám bệnh.

“Má Năm không chồng con, cũng chẳng rõ anh chị em ruột giờ ở phương nào. Khi tôi về bệnh viện 30 năm trước thì má đã nghỉ hưu. Hồi còn khỏe, má chỉ nhớ mang máng mình sinh ra ở tỉnh Sông Bé cũ. Chính vì thế, nhiều lần bệnh viện muốn tìm lại người thân cho má cũng đành bất lực”, thạc sĩ Lê Thị Bích Huyền, Phó trưởng phòng Công tác xã hội chia sẻ.

Trang hồ sơ cũ nhất còn lưu lại ghi nhận từ năm 1986, “má Năm” đã làm việc ở Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM (Ảnh: Khánh An).

Những ngày còn làm việc, bà Thân sống trong khu cư xá dành cho nhân viên bệnh viện. Đến khi cư xá này bị giải tỏa, cụ bà không biết đi đâu khi bản thân neo đơn, số tiền dành dụm cả đời ít ỏi không đủ để mua nhà nơi phố thị.

Thấy hoàn cảnh tội nghiệp, lãnh đạo bệnh viện thời bấy giờ quyết định bố trí cho nữ hộ lý về hưu một căn phòng nhỏ ngay trong khuôn viên đơn vị để bà có nơi nương tựa.

“Lúc còn khỏe, má Năm chẳng khi nào chịu ngồi yên. Má thường dậy sớm quét dọn hành lang bệnh viện, giặt giũ quần áo giúp các y bác sĩ. Chỉ sống bằng vài đồng lương hưu ít ỏi, nhưng thỉnh thoảng má lại giúp người này, người kia. Má hiền lành, nhưng cũng có lúc “dữ dằn” theo kiểu một hộ lý già khó tính, thích sạch sẽ, ngăn nắp”, thạc sĩ Huyền kể tiếp.

Má Năm những ngày còn khỏe của hàng chục năm về trước (Ảnh: Khánh An).

3 năm trên chiếc giường hồi sức

Hơn 10 năm trước, biến cố ập đến với bà Thân sau một tai nạn gãy cổ xương đùi. Chấn thương nghiêm trọng khiến bà mất khả năng vận động, mọi sinh hoạt cá nhân đều phải phụ thuộc vào người khác. Ba năm gần đây, tình trạng sức khỏe của bà chuyển biến xấu, suy kiệt toàn thân.

Theo bác sĩ Nguyễn Nhựt Thông, khoa ICU, bà Thân được đưa vào khoa trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn nặng do biến chứng viêm phổi, suy hô hấp và suy đa cơ quan. Ngay khi tiếp nhận, ê-kíp điều trị đã đặt nội khí quản, hỗ trợ thở máy và sử dụng kháng sinh phổ rộng liều cao.

Ban đầu, bà có thể tự thở. Nhưng do tuổi cao, sức cơ hô hấp suy yếu, việc cai máy thở không thành công. Sau đó, bác sĩ buộc phải mở khí quản để duy trì hỗ trợ hô hấp lâu dài cho bệnh nhân.

“Bên cạnh viêm phổi, má Năm còn có sỏi bàng quang kích thước lớn nhưng không thể can thiệp ngoại khoa vì nguy cơ quá cao. Ngoài ra, bệnh nền tiểu đường cũng khiến nguy cơ nhiễm trùng tăng lên. Hướng điều trị hiện nay cho má chủ yếu là chăm sóc giảm nhẹ, kết hợp hỗ trợ dinh dưỡng nhằm duy trì các chức năng sống cơ bản”, bác sĩ Thông cho hay.

Hiện tại, bà nằm bất động, không thể nói chuyện. Nhưng nghe tiếng bác sĩ gọi hoặc có người ghé thăm, bệnh nhân đều mở mắt nhìn. Và cảm giác của má Năm vẫn còn rất tốt, khi được vệ sinh hay xoay trở người, bà vẫn biểu hiện nhăn mặt hoặc gồng người.

Má Năm nhiều lần vượt cửa tử ngoạn mục tại khoa ICU (Ảnh: Khánh An).

Trụ cột duy trì nhịp thở cho người hộ lý già

Nếu Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới là “mái nhà”, thì chị Nguyễn Thị Thanh – hộ lý phòng Điều dưỡng – như người con gái được định mệnh gửi đến chăm sóc má Năm tuổi xế chiều.

Hộ lý Thanh kể, sau biến cố gãy cổ xương đùi, nhìn bà Thân nằm một chỗ đau đớn, mọi sinh hoạt lẫn ăn uống đều bất tiện, chị thấy thương cảm. Từ ngày đó, chị tự nguyện ở lại viện chăm sóc má Năm, không một chút tính toán.

Những ngày bà Thân còn tỉnh táo, chị Thanh thức dậy từ tờ mờ sáng để lo vệ sinh cho bà trước khi vào ca.  Giờ nghỉ trưa ngắn ngủi, thay vì nghỉ ngơi, chị lại tất bật xuống căng tin lấy bát cháo nóng, hộp sữa tươi mang về cho má.

Có những đêm trực dài, chỉ cần nghe tiếng gọi quen thuộc “Thanh ơi, lên giúp má” qua điện thoại, chị lại lật đật chạy sang.

Hộ lý Nguyễn Thị Thanh chăm sóc, lo lắng cho “má Năm” như mẹ ruột trong nhiều năm trời (Ảnh: Hoàng Lê).

“Mình thấy thương nên chăm sóc má Năm bằng cái tâm, đâu màng lợi lộc. Ai muốn cho má tiền hay quà cáp gì, tôi cũng bảo họ lên phòng Công tác xã hội để các nhân viên ở đó quản lý cho minh bạch. Cũng nhờ phòng Công tác xã hội mấy năm nay hỗ trợ, má mới cầm cự được đến giờ này”, nữ hộ lý Nguyễn Thị Thanh nói.

Suốt ba năm trên chiếc giường hồi sức, bà Thân không dưới 5 lần chạm trán tử thần, khi biến chứng sốc nhiễm trùng nặng và suy đa cơ quan. Đỉnh điểm là cách đây 6 tháng, bà bất ngờ ngưng tim, tiên lượng dè dặt đến mức tưởng chừng không còn hy vọng.

Ê-kíp trực tại khoa ICU lập tức tiến hành hồi sức tim phổi, kết hợp sử dụng thuốc hỗ trợ. Bằng nghị lực sống phi thường, sau thời gian cấp cứu, tim cụ bà đã đập trở lại.

Cũng từng có lúc, ban lãnh đạo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới và phòng Công tác xã hội nghĩ đến phương án đưa bà Thân vào một mái ấm tình thương có không gian tịnh dưỡng phù hợp hơn.

Sau nhiều lần “nâng lên, đặt xuống”, quyết định cuối cùng vẫn là giữ bà ở lại. Bởi các bác sĩ lo sợ, khi thiếu vắng sự giám sát y tế chuyên sâu và chế độ chăm sóc đặc biệt, tính mạng bà sẽ bị đe dọa.

Nhưng chấp nhận giữ bà lại cũng đồng nghĩa với việc bệnh viện đối mặt với những rủi ro y tế, và nhất là gánh nặng tài chính khi phải điều trị chuyên sâu kéo dài.

Thạc sĩ Lê Thị Bích Huyền chia sẻ, bài toán chi phí điều trị của cụ bà Nguyễn Thị Thân là một thách thức lớn. Với một bệnh nhân phải nằm hồi sức kéo dài suốt 3 năm và duy trì thở máy liên tục, tổng số tiền viện phí đến nay đã lên đến con số khổng lồ.

Vì cụ bà không có giấy tờ tùy thân rõ ràng, để bảo đảm quyền lợi bảo hiểm y tế, các cán bộ phòng Công tác xã hội phải về tận địa phương cũ làm lại từng biên bản, nhằm giúp cụ có tấm thẻ bảo hiểm y tế, được hưởng chế độ chi trả 95% viện phí.

Người hộ lý già cống hiến cả cuộc đời cho Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, nay được chính nơi mình làm việc cưu mang (Ảnh: Khánh An).

Tuy nhiên, 5% còn lại cùng các danh mục thuốc, vật tư, kỹ thuật điều trị nằm ngoài bảo hiểm vẫn là số tiền không nhỏ. Mỗi vài tháng, chi phí sau khi trừ bảo hiểm y tế bệnh viện phải tự thanh toán cho bệnh nhân ở mức hàng chục triệu đồng.

Ngày trước, những bác sĩ từng được cụ bà chăm sóc, giúp đỡ thường cùng nhau quyên góp để lo cho người đồng nghiệp già. Thời gian trôi qua, họ đa phần đã nghỉ hưu lẫn tuổi cao sức yếu, hiếm khi trở lại bệnh viện.

Hiện tại, để duy trì sự sống cho nữ hộ lý 98 tuổi, phòng Công tác xã hội đóng vai trò trụ cột, khi vừa điều phối chặt chẽ các nguồn quỹ có sẵn, vừa nỗ lực kết nối với các nhà hảo tâm và cộng đồng để duy trì khả năng đóng viện phí.

Đối với những trường hợp đơn chiếc như bà Thân, phòng Công tác xã hội của bệnh viện còn là “người đại diện” để trao đổi với bác sĩ về các phương án điều trị, khi không có người thân ký giấy cam kết.

Đã gắn bó với lĩnh vực công tác xã hội bệnh viện nhiều năm, thạc sĩ Lê Thị Bích Huyền bày tỏ hy vọng, rằng ngoài quyền lợi bảo hiểm chi trả như quy định hiện hành, tương lai sẽ có thêm những chính sách đặc thù, hỗ trợ toàn diện cho những người đã cống hiến lâu dài trong một ngành nghề, hoặc có đóng góp cho cộng đồng nhưng lại rơi vào cảnh neo đơn, lâm trọng bệnh khi về già.