Có bị phạt đến 20 triệu đồng như trên đường bộ?

Thời gian gần đây, cơ quan chức năng tăng cường xử phạt các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt nhằm hạn chế tai nạn tại các điểm giao cắt. Những lỗi phổ biến thường gặp bao gồm cố tình vượt qua đường sắt khi rào chắn đang dịch chuyển hoặc đèn đỏ đã bật sáng, không chấp hành hiệu lệnh của nhân viên gác đường…

Độc giả thắc mắc liệu mức phạt cho các hành vi này có tương đương lỗi vượt đèn đỏ hay không. Sự quan tâm này xuất phát từ việc Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168) có mức xử phạt hành chính khá “mạnh tay” nhằm nâng cao ý thức chấp hành luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ.

Khác biệt giữa lỗi vượt đèn đỏ đường bộ và tín hiệu đường sắt

Căn cứ theo điểm b và điểm c, khoản 9, điều 6, Nghị định 168, người điều khiển ô tô không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu hoặc người điều khiển giao thông bị phạt tiền 18 – 20 triệu đồng. Đồng thời, theo điểm b, khoản 16, điều 6, hành vi này còn bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe.

Trong khi đó, tại các điểm giao cắt và đường ngang đường sắt cũng được trang bị hệ thống đèn tín hiệu, đồng thời có nhân viên gác đường thực hiện nhiệm vụ điều tiết. Sự tương đồng về hình thức này khiến nhiều người lầm tưởng rằng hành vi không chấp hành tín hiệu đường sắt cũng bị áp dụng mức phạt lên tới 20 triệu đồng, tương đương lỗi vượt đèn đỏ đường bộ.

Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh của Nghị định 168 (có hiệu lực từ năm 2025) chỉ giới hạn trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt vẫn tuân theo quy định, Nghị định 100/2019/NĐ-CP (Nghị định 100), sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP (Nghị định 123).

Việc Nghị định 168 không bãi bỏ các chế tài trong lĩnh vực đường sắt giúp duy trì tính ổn định của các mức phạt hiện hành. Do đó, hành vi không chấp hành tín hiệu hay hiệu lệnh của người gác đường ngang sẽ bị xử lý theo khung hình phạt riêng, tách biệt hoàn toàn với các quy định về đường bộ.

Mức phạt hành vi vượt rào chắn, tín hiệu đường sắt

Căn cứ theo khoản 8, điều 47, Nghị định 100 (sửa đổi bổ sung bởi điểm đ, khoản 34, điều 2, Nghị định 123) quy định phạt tiền 4 – 6 triệu đồng đối với người điều khiển ô tô vượt rào chắn đang dịch chuyển; vượt đường ngang khi đèn đỏ đã bật sáng hoặc không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của nhân viên gác đường ngang khi đi qua đường ngang, cầu chung. Ngoài ra, hình thức phạt bổ sung đi kèm là tước bằng lái 1 – 3 tháng theo quy định tại khoản 10, điều 47, Nghị định 100.

Đối với người điều khiển xe máy, mức phạt tiền cho hành vi tương tự kể trên từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng theo khoản 5, điều 47, Nghị định 100 (sửa đổi bổ sung bởi điểm g, khoản 34, điều 2, Nghị định 123); hình thức phạt bổ sung tước bằng lái 1 – 3 tháng theo khoản 10, điều 47 Nghị định 100.

Hành vi cố vượt rào chắn (barie) hay vượt đèn đỏ tại đường ngang đường sắt bị xử phạt theo điều 47, Nghị định 100 (sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 123) với mức tối đa 6 triệu đồng đối với ô tô thay vì mức 20 triệu đồng như lỗi vượt đèn đỏ đường bộ. Tuy nhiên, đây là hành vi nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng, người tham gia giao thông cần tự giác chấp hành để bảo đảm an toàn.