Có nên bỏ trần giá vé máy bay nội địa?

Xem xét bỏ trần giá vé máy bay

Phát biểu tại Tọa đàm “Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu” do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 31.3, chuyên gia du lịch, hàng không Lương Hoài Nam nhận định: Việc các hãng hàng không dự kiến cắt giảm khoảng 20% sản lượng là con số rất kinh khủng. Dù các hãng tự ứng phó, bươn chải bằng các biện pháp nội lực của mình thì cũng rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước. Hơn nữa, mục tiêu cao hơn là chúng ta phải biến nguy thành cơ. Làm sao để tiềm lực của du lịch, hàng không Việt Nam trong tương quan các nước ASEAN hay thế giới tốt phải tốt hơn sau cú sốc này.

Ông Lương Hoài Nam nhấn mạnh: Đợt này, chúng ta không chỉ “vượt bão, sống qua ngày” mà phải làm sao qua cơn bão chúng ta có một vị thế tốt hơn cho cả hàng không và du lịch. Chính phủ đã có những chính sách rất nhanh như giảm các loại thuế, phí xăng dầu và một số giải pháp khác kịp thời. Dù vậy, các chính sách về thuế, phí xăng dầu chỉ có hiệu lực ngắn đến ngày 15.4. Do đó, ông mong chính sách hỗ trợ của nhà nước về thuế, phí có độ dài để các hãng hàng không yên tâm lên kế hoạch khai thác.

Một vấn đề gốc rễ hơn mà ông kiến nghị cơ quan quản lý Nhà nước xem xét là bỏ giá trần vé máy bay nội địa. Ông Nam kể, từ 21 năm trước, khi Pacific tách ra khỏi Vietnam Airlines thì cả 2 hãng đã kiến nghị bỏ giá trần vé máy bay nội địa để vận tải hàng không tự vận hành theo cơ chế thị trường. Nhưng lúc đó, cơ quan quản lý Nhà nước chưa đồng ý vì số lượng hãng bay còn ít, chưa có sự cạnh tranh nhiều. Tuy nhiên, hiện nay đã có đến 5 hãng hàng không và đây là thời điểm để bỏ quy định giá trần.

Với du lịch, theo ông Nam, trong 2025, Việt Nam đã có một cuộc cách mạng, cởi mở về chính sách visa khi miễn visa thêm cho 12 nước, nâng tổng số nước Việt Nam đơn phương miễn visa lên 24. Đây là sự hỗ trợ rất lớn cho ngành hàng không và du lịch. Chính sách này nên tiếp tục được rà soát để có thể cởi mở hơn. Ông kiến nghị có thể tạo ra nhiều dạng visa đặc thù như các nước để khuyến khích người nước ngoài như visa cho nhà đầu tư/người giàu vào kinh doanh, đầu tư hay mua BĐS; visa nhân tài; visa cho người làm việc từ xa (ví dụ người làm lĩnh vực công nghệ); visa hưu trí cho người lớn tuổi; visa y tế, khám sức khỏe; visa học tập ngắn hạn và trao đổi văn hóa… để thu hút người nước ngoài đến Việt Nam nhiều hơn.

Nới trần phải cân nhắc tác động đến người tiêu dùng

Liên quan đến đề xuất điều chỉnh giá trần vé máy bay, ông Hồ Minh Tấn, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho rằng đây không phải là giải pháp ưu tiên trong thời điểm hiện tại. “Việc điều chỉnh giá trần phải tuân theo quy định của luật Giá, cần thời gian và quy trình tương đối dài nên khó đáp ứng yêu cầu điều hành linh hoạt trong bối cảnh biến động nhanh của thị trường”, ông Tấn phân tích.

Cụ thể, giá nhiên liệu có thể thay đổi theo chu kỳ rất ngắn, việc sử dụng công cụ giá trần sẽ thiếu tính kịp thời. Thay vào đó, các giải pháp về thuế, phí và điều hành sẽ hiệu quả hơn. Đặc biệt, cơ quan quản lý cũng cân nhắc sự tác động đến người tiêu dùng khi xem xét điều chỉnh giá trần. “Nếu điều chỉnh giá trần trong thời điểm này, rất có thể sẽ đẩy thêm áp lực chi phí sang phía hành khách. Vì vậy, chúng tôi không đặt nặng việc điều chỉnh giá trần ngay lúc này”, ông Tấn nhấn mạnh và nói thêm: “Quan điểm của chúng tôi là ưu tiên các giải pháp linh hoạt, kịp thời, hài hòa lợi ích giữa các bên, đồng thời hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến thị trường và người dân”.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), cũng cho rằng câu chuyện giá trần đã được các hãng nhiều lần kiến nghị và trao đổi với cơ quan quản lý trong thời gian dài.

Ông Tuấn nhận định, thị trường hàng không Việt Nam hiện đã có mức độ cạnh tranh tương đối cao với sự tham gia của nhiều hãng bay, đủ cơ sở để cân nhắc việc từng bước gỡ bỏ cơ chế giá trần. “Hiện nay, chúng ta có khoảng 5 hãng hàng không đang cạnh tranh trên thị trường. Nhìn ra thế giới, số quốc gia còn áp dụng giá trần là rất ít, trong đó có Việt Nam. Chúng tôi cũng chia sẻ với Cục Hàng không nếu bỏ giá trần ngay lúc này thì không được vì nó đã được quy định trong luật. Muốn bỏ giá trần ngay lúc này phải sửa đổi luật và qua nhiều bước, đồng thời cân nhắc kỹ về thời điểm”, ông Tuấn nói.

Dù vậy, về dài hạn, doanh nghiệp kỳ vọng cơ quan quản lý sẽ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để tiến tới gỡ bỏ cơ chế giá trần, qua đó tạo điều kiện cho thị trường hàng không phát triển theo hướng cạnh tranh và linh hoạt hơn.

Ông Hồ Minh Tấn: 

Nguồn cung nhiêu liệu hàng không cơ bản đáp ứng nhu cầu 

Ngay sau khi xung đột xảy ra vào cuối tháng 2, Cục đã tổ chức họp với các hãng hàng không, đơn vị cung ứng nhiên liệu để đánh giá tác động. Đồng thời, Cục Hàng không cũng thiết lập cơ chế theo dõi, cập nhật sát diễn biến giá nhiên liệu và nguồn cung hằng ngày.

Thị trường nhiên liệu hàng không tại Việt Nam hiện có khoảng 5 đơn vị cung ứng, cơ bản vẫn đảm bảo nguồn cung, tuy nhiên giá cả biến động mạnh khiến áp lực chi phí gia tăng đáng kể. Trước tình hình đó, Cục Hàng không Việt Nam đã chủ động tham mưu, kiến nghị Chính phủ nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm điều chỉnh thuế, phí liên quan đến nhiên liệu, chi phí dịch vụ hàng không, cũng như các biện pháp tối ưu khai thác như điều chỉnh slot bay, lịch bay, cắt giảm đường bay kém hiệu quả và ứng dụng công nghệ để tiết kiệm chi phí. “Các giải pháp này đã được triển khai khá nhanh và kịp thời, giúp các hãng hàng không giảm bớt áp lực trong giai đoạn hiện nay”, ông Tấn nói.