Có nên dừng chạy tàu qua trung tâm Hà Nội?

UBND TP.Hà Nội vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng về việc bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn tuyến từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm để tổ chức cải tạo, chỉnh trang tái thiết khu vực phố cổ. 

Theo đó, Hà Nội đề nghị ngành đường sắt bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Gia Lâm đến ga Hà Nội (hoàn thành trong quý 2/2026) để triển khai công tác chỉnh trang, cải tạo, tái thiết đô thị khu vực xung quanh không gian lịch sử – văn hóa, kiến trúc mang tầm di sản của TP.Hà Nội (phía tây khu phố cổ Hà Nội và phía đông trung tâm Hoàng thành Thăng Long).

Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với việc phải dừng chạy tàu tại ga Gia Lâm và ga Hà Nội trên các tuyến đường sắt Bắc – Nam. 

Thông tin với Thanh Niên, ông Trần Thiện Cảnh, Cục trưởng Đường sắt Việt Nam, nói cục sẽ phối hợp với Tổng công ty Đường sắt nghiên cứu, xây dựng phương án chạy tàu và đánh giá tác động của việc dừng chạy tàu trên đoạn đường sắt Hà Nội – Gia Lâm.

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết sau khi có chỉ đạo chính thức từ phía Bộ Xây dựng và Cục Đường sắt sẽ tính toán chi tiết các phương án dừng chạy tàu và điều chỉnh lịch chạy tàu trong trường hợp không chạy tàu từ ga Gia Lâm về ga Hà Nội và ngược lại.

Hiện tàu khách Bắc – Nam sẽ xuất phát từ ga Hà Nội vào ga Sài Gòn và ngược lại, nên không bị ảnh hưởng nhiều. Song các tuyến tàu hàng sẽ đi qua ga Hà Nội về ga Gia Lâm và Yên Viên sẽ bị ảnh hưởng nếu dừng chạy tàu qua trung tâm thành phố.

Đặc biệt, 2 tuyến tàu khách địa phương là Hà Nội – Lào Cai và Hà Nội – Hải Phòng chịu tác động lớn nếu không được chạy tàu qua trung tâm thủ đô. Đường sắt ga Hà Nội – ga Gia Lâm là đoạn xuyên tâm, kết nối trục đường sắt phía bắc và phía nam thành phố. Hàng ngày trên cung đường này có 20 chuyến tàu khách và 6 chuyến tàu hàng từ ga Hà Nội đi đến Bắc Ninh, Hải Phòng, Lào Cai và ngược lại.

Do đó, nếu dừng chạy tàu trên đoạn đường sắt ga Hà Nội – ga Gia Lâm, tàu khách từ phía bắc sẽ xuất phát, dừng điểm cuối tại ga Gia Lâm, tàu phía nam dừng tại ga Hà Nội. Hành khách trong trung tâm sẽ phải di chuyển thêm khoảng 10 km đến ga Gia Lâm để đi các tàu phía bắc.

Đường sắt lo đánh mất lợi thế

Theo ngành đường sắt, có 3 vấn đề phát sinh: thứ nhất là quy mô ga Gia Lâm khá nhỏ, dù rà soát chỉnh trang lại thì cũng khó đáp ứng quy mô hành khách tốt như ga Hà Nội hiện nay. 

Hai là trường hợp dừng tàu tại ga Gia Lâm, TP.Hà Nội sẽ phải bố trí xe buýt trung chuyển để đưa hành khách về lại khu vực ga Hà Nội. Việc dừng chạy tàu vào nội đô sẽ khiến hàng nghìn hành khách trên các chuyến tàu mỗi ngày bị ảnh hưởng do tăng thời gian, chi phí trung chuyển.

Ba là hoạt động đường sắt là liên thông, ngoài khai thác, các đoàn tàu cần phải bảo dưỡng, duy tu đầu máy, toa xe. Đầu máy, toa xe của các đoàn tàu đi các tuyến phía nam khi cần bảo dưỡng, sửa chữa sẽ được đưa về ga Yên Viên ở phía bắc, nên cần phải đi qua cung đường ga Hà Nội – ga Gia Lâm. 

Việc dừng chạy tàu qua đoạn tuyến này sẽ ảnh hưởng lớn đến tổ chức, kinh doanh vận tải hành khách bằng đường sắt; bố trí chỉnh bị đầu máy, toa xe, bố trí nhân lực…

Lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt cho biết sẽ tính toán “phương án tốt nhất” với hành khách để báo cáo Bộ Xây dựng, trong trường hợp phải dừng chạy tàu qua trung tâm.

Hiện trên đoạn tuyến giữa ga Gia Lâm – ga Hà Nội, đường sắt đang tổ chức chạy hàng ngày tàu khách các tuyến phía bắc: Hà Nội – Lào Cai, Hà Nội – Hải Phòng; ngoài ra còn tàu du lịch Hà Nội 5 cửa ô…

Trong đó, tuyến Hà Nội – Hải Phòng là tuyến “xương sống” mang lại doanh thu cho Công ty CP Vận tải đường sắt. Trung bình mỗi đoàn tàu trên tuyến vận chuyển khoảng 800 hành khách, thời gian di chuyển chỉ khoảng 2,5 giờ, cạnh tranh được với ô tô. 

Tuy nhiên, nếu mất thêm 30 – 40 phút để trung chuyển đến ga Gia Lâm thay vì đi từ ga Hà Nội như hiện nay, lợi thế này sẽ mất đi, hành khách sẽ không chọn đi tàu nữa – đại diện Công ty Vận tải đường sắt lo lắng.