Chỉ vài phút sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết lịch sử vào thứ Sáu, vô hiệu hóa các mức thuế khẩn cấp khổng lồ, Tổng giám đốc hãng nội thất Ethan Allen, ông Farooq Kathwari, đã thở phào nhẹ nhõm.
Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang. Hộp thư của ông lập tức nổ tung bởi hàng loạt email từ các giám đốc cấp dưới. Họ hoang mang nhận ra rằng Tòa án không hề đề cập đến việc hoàn trả hàng tỷ USD tiền thuế đã nộp.
Cùng lúc đó, Mark Mintman, Giám đốc Tài chính của hãng đồ chơi Kids2 đang đi nghỉ dưỡng, đã phải hốt hoảng nạp toàn bộ bản án dài 170 trang vào ChatGPT để tìm kiếm một lối thoát nhanh chóng.
Tuy nhiên, sự bất định của chính sách thương mại Mỹ đã bị đẩy lên đỉnh điểm chỉ một ngày sau đó. Hôm thứ Bảy, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tung ra một “cú bẻ lái” ngoạn mục trên mạng xã hội Truth Social: Kích hoạt ngay lập tức mức thuế quan toàn cầu 15%. Bức tranh kinh tế toàn cầu, vốn đã căng như dây đàn, nay lại tiếp tục rơi vào một vòng xoáy bất định mới.
Tổng thống Trump tuyên bố sẽ nâng mức thuế quan toàn cầu mới của mình lên 15%, chỉ một ngày sau khi ông tìm cách tái áp đặt một số mức thuế nặng nề đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ (Ảnh: Quartz).
Cú giáng thuế 15% và chuỗi cung ứng trước áp lực mới
Những thay đổi dồn dập trong chính sách thương mại Mỹ đang khiến môi trường kinh doanh toàn cầu thêm bất định. Theo The Guardian, phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ cuối tuần qua đã hạn chế việc sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế diện rộng.
Tuy nhiên, khoảng trống này nhanh chóng được lấp bằng một công cụ pháp lý khác. Chính quyền Mỹ công bố mức thuế quan toàn cầu 15%, dựa trên điều khoản cho phép Tổng thống áp thuế trong 150 ngày mà không cần Quốc hội phê chuẩn. Động thái này ngay lập tức tạo thêm áp lực cho chuỗi cung ứng vốn đã chịu nhiều biến động.
Đáng chú ý, với một số quốc gia, mức thuế 15% thậm chí cao hơn mức thuế trước đó theo IEEPA. Dù Mỹ loại trừ một số mặt hàng nhạy cảm và duy trì ngoại lệ với Canada, Mexico hay khu vực Trung Mỹ, tác động lan tỏa vẫn được đánh giá là đáng kể.
Theo các chuyên gia thương mại được The New York Times dẫn nguồn, việc áp thuế đồng loạt 15% có thể tạo lợi thế cho các nhà sản xuất có chi phí thấp, đặc biệt tại Trung Quốc và một số nước châu Á. Khi tất cả cùng chịu thêm chi phí như nhau, những sản phẩm vốn có giá thành thấp vẫn duy trì được sức cạnh tranh so với hàng hóa từ châu Âu hay Mỹ Latinh.
Diễn biến này cũng đặt nhiều đối tác thương mại vào thế khó. Indonesia trước đó chấp nhận mức thuế 19% đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ để đổi lấy ưu đãi cho hàng Mỹ. Tại Ấn Độ, việc mở cửa thị trường đã làm gia tăng áp lực trong nước. Trong bối cảnh mức thuế 15% được áp dụng diện rộng, niềm tin vào các thỏa thuận song phương đang đối mặt thách thức mới.
Giới quan sát cho rằng khi chính sách thay đổi với tốc độ cao, doanh nghiệp buộc phải rà soát lại chiến lược chuỗi cung ứng và quản trị rủi ro, trong khi triển vọng thương mại toàn cầu tiếp tục phủ bóng bởi các yếu tố khó lường.
Cuộc chiến pháp lý quanh khoản thuế 175 tỷ USD
Tạm gác các tranh luận vĩ mô, mối quan tâm cấp bách nhất của cộng đồng doanh nghiệp Mỹ hiện nay là số phận hơn 175 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu đã được thu, theo ước tính của Penn-Wharton Budget Model.
Phòng Thương mại Mỹ cùng Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia đang thúc đẩy thiết lập cơ chế hoàn trả tự động và nhanh chóng. Ông Neil Bradley, Giám đốc chính sách của Phòng Thương mại Mỹ, cho rằng việc hoàn tiền có thể tạo cú hích đáng kể cho tăng trưởng và hỗ trợ hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ phụ thuộc vào nhập khẩu.
Tuy nhiên, triển vọng này vấp phải rào cản pháp lý khi Tòa án Tối cao chuyển thẩm quyền xem xét vấn đề sang Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT).
Theo Reuters, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo tiến trình tố tụng có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, và khả năng hoàn trả chưa thể được đảm bảo. Giới luật sư thương mại cũng nhận định Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) sẽ chỉ giải ngân khi có phán quyết cuối cùng không còn khả năng kháng cáo – đồng nghĩa vụ việc có thể tiếp tục được xem xét qua nhiều cấp xét xử.
Sự kéo dài này đang tạo áp lực lớn về dòng tiền. Hãng đồ chơi Kids2 đã phải chuyển nhượng quyền đòi khoản hoàn thuế 15 triệu USD cho một quỹ phòng hộ với mức chiết khấu sâu để giảm thiểu rủi ro thanh khoản.
Ở quy mô nhỏ hơn, nhiều nhà bán lẻ như cửa hàng đồ cưới Darianna Bridal đối mặt nguy cơ khách hàng yêu cầu điều chỉnh giá sau khi sản phẩm đã tăng giá trước đó, trong khi chính họ chưa có cơ sở chắc chắn về khả năng thu hồi chi phí từ nhà cung cấp.
Trong bối cảnh pháp lý chưa ngã ngũ, bài toán thanh khoản và quản trị rủi ro tiếp tục là thách thức trực diện với khu vực doanh nghiệp nhập khẩu.
Sự xoay chuyển chóng mặt của chính sách thương mại Mỹ đang biến các phòng họp hội đồng quản trị công ty thành những “phòng tác chiến” thực thụ (Ảnh: Money).
Khi tin vui đến quá muộn
Giới doanh nghiệp từ lâu đã phải tinh chỉnh chuỗi cung ứng toàn cầu mỏng manh của mình để thích ứng. Hãng đồ bảo hộ Tilit đã tốn kém vô số nguồn lực để dời nhà máy từ châu Á sang Mexico và Ai Cập. Tập đoàn cá ngừ Chicken of the Sea phải cắt giảm sản lượng tại nhà máy ở Georgia xuống còn 4 ngày một tuần vì thuế nguyên liệu tăng cao.
Việc đảo ngược các hệ thống hậu cần phức tạp này không phải là chuyện ngày một ngày hai, khiến những thay đổi chính sách giật cục trở thành ác mộng vận hành.
Với một số người, phán quyết lịch sử của Tòa án Tối cao đơn giản là một tờ giấy lộn vì nó đến quá muộn. Nils Skiwear, thương hiệu thời trang trượt tuyết có tuổi đời 47 năm tại California, đã quyết định ngừng sản xuất dòng sản phẩm mới. Thuế quan khiến mỗi chiếc áo khoác của họ đội giá thêm 200 USD, một con số mà Chủ tịch Richard Leffler cho là không thể ép khách hàng gánh chịu. Ông chua xót thừa nhận rằng nếu biết trước sẽ được hoàn tiền, công ty đã có thể cầm cự bước tiếp, nhưng giờ thì họ đã sẵn sàng đóng cửa để người khác tiếp quản.
Doanh nghiệp toàn cầu không ngần ngại những chính sách bảo hộ cứng rắn, nhưng thứ họ sợ hãi nhất là sự khó lường. Như nhận định của ông Olu Sonola, Trưởng bộ phận kinh tế Mỹ tại Fitch Ratings, việc thuế quan quay trở lại dưới một hình thức mới, cộng hưởng cùng mớ bòng bong kiện tụng đòi hoàn thuế, đang tạo ra một gánh nặng vận hành khổng lồ.
Và chừng nào những biến số này chưa được giải mã, nền kinh tế số một thế giới và các mắt xích thương mại toàn cầu vẫn sẽ tiếp tục “ngồi trên đống lửa”.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/cu-be-lai-thue-cua-ong-trump-khien-doanh-nghiep-toan-cau-ngoi-tren-lua-20260222225857349.htm
