Cuộc chiến của ông Trump trở thành rủi ro kinh tế mới của thế giới

Chiến sự leo thang kéo theo nhiều biến động

Theo báo New York Times, dù Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định chiến dịch quân sự sẽ diễn ra ngắn ngủi, nhiều nhà lãnh đạo và chuyên gia kinh tế cảnh báo các tác động tiêu cực có thể lan rộng nếu chiến sự kéo dài.

Trong đó, giá dầu là tâm điểm lo ngại lớn nhất. Trong phiên giao dịch hôm 9-3, giá dầu có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng. Do năng lượng là yếu tố then chốt trong vận hành nền kinh tế toàn cầu, biến động này làm dấy lên nỗi lo về một cuộc xung đột kéo dài có thể gây tổn thất tài chính sâu rộng trên toàn thế giới, trong đó có cả Mỹ.

Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển hàng hóa như thực phẩm và các mặt hàng tiêu dùng khác cũng có thể leo thang, buộc người tiêu dùng và doanh nghiệp phải thắt chặt chi tiêu, qua đó kìm hãm tăng trưởng kinh tế.

Tại Mỹ, tác động đã bắt đầu xuất hiện. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình toàn quốc đã tăng lên gần 3,48 USD/gallon vào ngày 9-3, tăng khoảng 16% so với một tuần trước.

Chi phí năng lượng tăng cao cũng khiến thị trường tài chính chao đảo, kéo theo các chỉ số chứng khoán lớn như S&P 500 giảm điểm.

“Đây là cú sốc rất đáng lo ngại đối với người tiêu dùng, vốn là động lực chính của nền kinh tế”, ông Tim Mahedy, kinh tế trưởng tại công ty nghiên cứu Access/Macro, nhận định.

Ông lưu ý rằng chi tiêu của người tiêu dùng – chiếm khoảng 70% tăng trưởng kinh tế của Mỹ – là lĩnh vực duy nhất tăng trưởng trong phần lớn thời gian của năm ngoái. Tuy nhiên hiện nay, khi người Mỹ đã tiêu gần hết khoản tiết kiệm của mình, cú sốc giá năng lượng “đến đúng vào thời điểm rất bất lợi”.

“Tôi rất lo ngại rằng nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể đẩy chúng ta vào suy thoái”, ông nói.

Thế giới tìm cách ứng phó, Nhà Trắng vẫn lạc quan

Trước diễn biến giá dầu, các bộ trưởng tài chính của Nhóm G7 đã tổ chức cuộc họp khẩn để thảo luận biện pháp ứng phó. Tuy nhiên nhóm này tạm thời chưa quyết định sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược nhằm tăng nguồn cung cho thị trường.

Theo các chuyên gia, mức độ ảnh hưởng của cuộc chiến đối với kinh tế toàn cầu phụ thuộc chủ yếu vào thời gian kéo dài của xung đột. Hiện tại hoạt động vận chuyển qua vịnh Ba Tư – khu vực trung chuyển phần lớn dầu và khí đốt của thế giới – đã bị gián đoạn, khiến thị trường năng lượng toàn cầu thêm bất ổn.

Nếu chiến sự kết thúc trong vài tuần, nhiều nhà kinh tế nhận định tác động lên giá nhiên liệu và chuỗi cung ứng có thể chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên trong kịch bản xung đột kéo dài nhiều tháng, hậu quả có thể nghiêm trọng hơn.

Theo các chuyên gia kinh tế, giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong thời gian dài có thể khiến hàng hóa đắt đỏ hơn, làm chậm tăng trưởng kinh tế và thậm chí đẩy một số nền kinh tế vào suy thoái.

Ông Gregory Daco, kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, ước tính trong kịch bản xấu, lạm phát toàn cầu có thể tăng nhanh hơn khoảng 2 điểm phần trăm so với dự báo.

Riêng tại Mỹ, lạm phát năm nay có thể vượt 4%, trong khi tăng trưởng GDP năm 2026 có thể giảm còn khoảng 1,6%, thấp hơn mức dự báo trước đó là 2,4%.

Những rủi ro này xuất hiện vào thời điểm nhạy cảm đối với kinh tế Mỹ, khi giá cả vẫn ở mức cao và thị trường lao động bắt đầu xuất hiện dấu hiệu suy yếu.

Ngoài ra nhiều chuyên gia cho rằng nền kinh tế Mỹ còn đang chịu áp lực từ nhiều cú sốc nguồn cung, bao gồm chính sách thuế quan và các biến động trên thị trường lao động.

Dù vậy chính quyền Tổng thống Trump vẫn tỏ ra lạc quan bất chấp các cảnh báo. Ông Trump cho rằng việc giá xăng tăng chỉ là “cái giá nhỏ phải trả” cho an ninh quốc gia, và khẳng định chiến dịch quân sự nhằm vào Iran sẽ không kéo dài.

Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng Washington kỳ vọng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz sẽ sớm trở lại bình thường.

Để xoa dịu thị trường, chính quyền Mỹ đã bắt đầu triển khai các biện pháp bảo hiểm cho tàu dầu tại vịnh Ba Tư, đồng thời nới lỏng các lệnh trừng phạt để dầu Nga có thể chảy sang các thị trường như Ấn Độ nhằm bù đắp nguồn cung.

Tuy nhiên ông Trump cũng không loại trừ khả năng đưa quân bộ binh vào Iran, khiến triển vọng về một “cuộc chiến ngắn ngày” trở nên mong manh hơn.