Canh xuyên đêm chờ vật vờ bay lên
Khoảng 2h, anh Thành Công (trú tại xã Bát Tràng, Hà Nội) thắp một chiếc đèn nhỏ, lặng lẽ chèo thuyền ra vị trí cách bờ chừng 20m, căng mắt quan sát trong màn đêm đặc quánh.
Thấy một số con vật vờ bay trên mặt nước và bụi cây ven sông xuất hiện lớp vỏ màu nâu bị bỏ lại, người đàn ông dự đoán sắp có mẻ lớn để thu hoạch.
“Vật vờ là loài côn trùng thuộc bộ cánh phù du. Chúng trải qua giai đoạn ấu trùng dưới lớp đất thịt ở đáy sông, sau đó phát triển, bay lên khỏi mặt nước để lột xác 2 lần rồi nhanh chóng rơi xuống mặt nước”, anh Thành Công chia sẻ.
Con vật vờ được đưa lên thuyền sau khi thu hoạch bằng lưới (Ảnh: Nguyễn Ngọc Phóng).
Một số người còn ví vờ là loài “chết yểu”, vì vòng đời trên cạn ngắn ngủi chỉ kéo dài khoảng 20-30 phút. Lúc mới lên lột xác lần đầu, mỗi con đều bay khoẻ, sau đó yếu dần. Chúng thích sống ở nơi có môi trường nước sạch, thường xuất hiện từ khu vực sông Hồng từ Long Biên (Hà Nội) đến Khoái Châu (Hưng Yên).
Thời gian xuất hiện diễn ra ban đêm nên bà con phải thức trắng để bắt. Sau khi lột xác, chúng đẻ trứng. Trứng rơi xuống mặt nước phát triển thành ấu trứng rồi 1 năm sau lại tiếp tục quá trình phát triển.
Nghề bắt vờ ở làng của anh Thành Công có từ lâu đời, trải qua nhiều thế hệ vẫn được con cháu tiếp nối.
Hình ảnh cận cảnh con vật vờ sau khi lột xác (Ảnh: Nguyễn Ngọc Phóng).
Theo người dân ở đây, con vờ không giống những loài khác. Người bắt không biết trước chính xác thời điểm chúng xuất hiện, phải “canh” theo dấu hiệu tự nhiên, mang tính may rủi cao.
Đêm trước khi có vờ xuất hiện, mặt nước sông thường có hiện tượng sủi tăm. Tuy nhiên, đây chỉ là phán đoán theo kinh nghiệm.
“Ban đêm thấy lác đác vài con bay lên lột xác, chúng tôi dự đoán sáng hôm sau có nhiều vờ để thu hoạch. Sang ngày tiếp theo, vờ tiếp tục xuất hiện nhưng số lượng giảm dần. Sau đó phải nghỉ vài ngày mới có để thu hoạch nữa”, anh Thành Công chia sẻ.
Con vờ thường xuất hiện vào khoảng tháng 2 đến tháng 3 Âm lịch. Sau thời điểm này, chúng không còn béo, ngon như giai đoạn chính vụ.
Lên đời thành đặc sản
Cách đây 20-30 năm, người dân đi bắt vờ chủ yếu sử dụng đèn bão hoặc đèn măng sông – loại đèn thắp bằng xăng hoặc dầu hỏa. Họ cầm theo những chiếc sào dài khoảng 7m, chèo thuyền dọc mặt sông rồi khéo léo gạt vờ vào lưới.
Vật vờ được bán với giá cao nhất lên đến 500.000 đồng/kg (Ảnh: Nguyễn Ngọc Phóng).
Hiện nay, nhiều thuyền từ nơi khác cũng đổ về khai thác. Người dân chuyển sang dùng thuyền máy, thắp đèn sáng rực, gắn lưới hình cánh tiên rồi di chuyển để bắt từng đàn.
Trước đây con vờ xuất hiện dày đặc, số lượng gấp hàng chục lần so với hiện nay. Khoảng 5 năm trở lại đây, giá bán đặc sản này tăng lên, dao động từ 250.000 đến 400.000 đồng/kg.
“Những hôm trúng mẻ lớn, mỗi thuyền có thể thu được 20-30kg vờ, hôm ít thì chỉ được 1-2kg”, anh Thành Công cho biết.
Năm nay, số lượng vờ bắt được ít hơn. Mức giá cao hơn năm ngoái vì giá xăng dầu tăng tác động đến chi phí nhiên liệu để chạy thuyền.
Vật vờ xào với rau bí là món ngon được nhiều gia đình ưa thích (Ảnh: Nguyễn Ngọc Phóng).
Việc thu hoạch thường diễn ra trong khoảng 3 tiếng, từ 4h đến 7h. Sau khi đưa vào bờ, tiểu thương nhanh chóng “sào vờ” bằng cách cho vào rổ, đãi kỹ để loại bỏ phần xác đã lột còn sót lại.
Những người có kinh nghiệm cho rằng, quá trình làm sạch phải diễn ra nhanh chóng để giữ được độ béo của con vờ khi bán cho khách.
Con vờ được giới sành ăn ví là “tôm bay”. Khi ăn cảm nhận vị bùi và ngậy.
Hiện nay, con vờ dần xuất hiện trong thực đơn của một số nhà hàng, quán ăn để thu hút thực khách. Đầu bếp có thể chế biến thành nhiều món như lẩu ăn kèm vờ, vờ om với cá ngạnh, rang lá chanh, xào cùng rau bí hoặc cho vờ vào hỗn hợp trứng, thịt xay kèm lá lốt rồi chiên vàng.
Con vờ (hay còn gọi là con vật vờ, vờ vờ) là một loài côn trùng thuộc bộ phù du, đặc sản vùng sông Hồng, nổi tiếng với vòng đời siêu ngắn chỉ vài tiếng đồng hồ. Chúng thường xuất hiện vào tháng 2-4 âm lịch, thân trắng đục, cánh mỏng, bay vật vờ trên mặt nước.
Nguồn: https://dantri.com.vn/du-lich/dac-san-o-ha-noi-xuat-hien-30-phut-roi-chet-muon-bat-phai-canh-ca-dem-20260409133537518.htm
