Đêm nay mới là chính hội

Tháng Giêng luôn là thời điểm đặc biệt của mùa xuân miền Bắc. Khi những lễ hội đầu năm rộn ràng khắp làng quê, người người du xuân, dâng hương cầu an, thì ở một vùng đất giàu truyền thống tín ngưỡng lại có một phiên chợ chỉ họp đúng một lần trong năm – vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 tháng Giêng âm lịch. Người ta không chỉ đến để mua bán, mà để “mua may, bán rủi”, gửi gắm ước vọng cho một năm mới hanh thông. Đó là Chợ Viềng Phủ Dầy, phiên chợ xuân độc đáo gắn với quần thể di tích Phủ Dầy.

“Mua may, bán rủi” trong đêm tháng Giêng

Theo thông tin từ Báo Tin tức (TTXVN), chợ Viềng truyền thống vốn chỉ họp trong một đêm duy nhất – từ tối mùng 7 đến rạng sáng mùng 8 tháng Giêng. Người dân quan niệm đây là thời khắc giao hòa đầu năm, thích hợp để cầu lộc, cầu tài và xua đi những điều không may của năm cũ.

Chợ diễn ra tại khu vực xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định cũ, nay là tỉnh Ninh Bình. Đây cũng là nơi tọa lạc quần thể Phủ Dầy, trung tâm tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Nhiều tài liệu địa chí ghi nhận chợ Viềng đã tồn tại từ thế kỷ XIX, từng được gọi là “Thiên Tiên thị” (chợ Trời). Báo VnEconomy dẫn tư liệu cho biết phiên chợ được nhắc tới trong “Nam Định dư địa chí” cuối thế kỷ XIX, cho thấy bề dày lịch sử lâu đời.

Ngày nay, theo Báo Nam Định và một số cơ quan báo chí địa phương, để đáp ứng nhu cầu du khách, hoạt động lễ hội thường được tổ chức từ chiều mùng 6 đến hết ngày mùng 8 tháng Giêng. Tuy nhiên, cao điểm và linh thiêng nhất vẫn là đêm chính hội mùng 7 rạng sáng mùng 8 – thời điểm đông nghịt người đổ về trẩy hội.

Cảnh đông đúc tại chợ Viềng và Phủ Dầy từ khi đêm chính hội chưa diễn ra (Ảnh Báo Lao Động)

Ghi nhận từ các cơ quan báo chí địa phương những năm gần đây cho thấy, trong đêm chính hội, khu vực quanh Phủ Dầy và các tuyến đường dẫn vào chợ luôn ken đặc dòng người. Hàng trăm sạp hàng dựng san sát, kéo dài dọc các lối đi, từ cây cảnh, nông cụ đến đặc sản địa phương. 

Có thời điểm, du khách phải di chuyển chậm từng bước giữa biển người. Lực lượng chức năng được tăng cường để phân luồng giao thông, đảm bảo an ninh trật tự và phòng cháy chữa cháy. Không khí náo nhiệt kéo dài suốt đêm, nhiều gian hàng sáng đèn đến tận rạng sáng mới thưa dần. 

Điều đặc biệt ở đây là không khí mua bán diễn ra khá “hiền hòa”. Người bán không nói thách quá cao, người mua cũng ít mặc cả, bởi ai cũng tin rằng đầu năm nên giữ sự thuận hòa để cả năm suôn sẻ. Nhiều du khách chia sẻ trên Vietnamnet rằng họ đến chợ không đặt nặng giá trị vật chất, mà coi đó là một nghi thức đầu xuân.

Không khi tại chợ Viềng và Phủ Dầy năm nay, ngay lúc này được du khách ghi lại (Ảnh Beat Hà Nam)

Nên mua những gì, đi thế nào để trọn vẹn chuyến du xuân?

Hàng hóa ở chợ Viềng không quá cầu kỳ, nhưng lại mang đậm màu sắc nông nghiệp đồng bằng Bắc Bộ. Theo Báo Văn hóa, mặt hàng phổ biến nhất là cây cảnh, cây giống – tượng trưng cho sinh sôi, phát triển. Nhiều người mua một chậu cây nhỏ, một nhành lộc mang về với niềm tin sẽ gặp nhiều thuận lợi trong năm mới.

Một “đặc sản” khác khó bỏ qua là thịt bê thui – món ăn đã trở thành nét riêng của chợ Viềng. Dọc các lối đi, những dãy hàng bê thui đỏ au, thơm lừng luôn tấp nập người mua. Không ít du khách coi đây là món quà xuân mang về sau chuyến du ngoạn đêm.

Ngoài ra còn có nông cụ, đồ gỗ, đồ đồng nhỏ, sản phẩm thủ công truyền thống. Việc mua một chiếc cuốc, con dao, hay món đồ gia dụng đầu năm cũng mang ý nghĩa “lấy lộc”, cầu mong công việc hanh thông.

Đa dạng mặt hàng tại chợ Viềng, Phủ Dầy (Ảnh TH)

Về di chuyển, từ Hà Nội, du khách có thể đi ô tô cá nhân theo cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, sau đó rẽ hướng Quốc lộ 21B về Nam Định, quãng đường khoảng 90 km. Nếu đi xe khách, có thể xuất phát từ bến Giáp Bát hoặc Nước Ngầm đến thành phố Nam Định, rồi tiếp tục bắt taxi hoặc xe trung chuyển về huyện Vụ Bản (cách trung tâm thành phố khoảng 15–20 km). Các trang du lịch địa phương khuyến cáo nên đi sớm hoặc chủ động thời gian, bởi đêm chính hội thường rất đông, dễ ùn tắc.

Khi đến nơi, nhiều người lựa chọn vào Phủ Dầy dâng hương trước, sau đó mới hòa mình vào phiên chợ. Việc kết hợp giữa lễ Mẫu và đi chợ tạo nên trải nghiệm trọn vẹn – vừa tâm linh, vừa mang sắc thái hội xuân.