Đi chơi Tết chuẩn bị gì để bảo vệ sức khỏe?

Những ngày Tết cận kề, nhiều gia đình đã lên kế hoạch cho hành trình trở về bên gia đình đón Tết đoàn viên, quây quần bên mâm cỗ Tết hay du xuân. Tuy nhiên cũng có không ít người tìm cách giảm say xe trong hành trình về nhà hay bảo vệ sức khỏe trong những bữa tiệc với rượu bia, đi chơi xa.

Các cách để bớt say xe trong hành trình về quê

Trao đổi với Tuổi Trẻ, BS Nguyễn Thị Mai Phương – Trưởng khoa nội thần kinh Bệnh viện Giao thông vận tải (Hà Nội) cho biết say tàu xe là tình trạng rất phổ biến, đặc biệt là khi di chuyển nhiều trong điều kiện cơ thể mệt mỏi, vội vàng. Dịp lễ Tết nhu cầu đi lại tăng cao, đông đúc, không ít người rơi vào tình trạng chóng mặt, buồn nôn, mệt lả vì say tàu xe.

Theo BS Phương, người thường bị say xe có thể áp dụng nhiều biện pháp đơn giản để hạn chế triệu chứng. Trước hết là chọn vị trí ngồi phù hợp. Nên ngồi ở vị trí ít rung lắc, nhìn thẳng theo hướng xe chạy. Ghế gần cửa sổ, nơi thoáng khí cũng giúp giảm cảm giác ngột ngạt.

Trong quá trình di chuyển, nếu có thể nên nhắm mắt ngủ để giảm tiếp nhận tín hiệu chuyển động. Nghe nhạc hoặc trò chuyện cũng giúp phân tán sự chú ý khỏi cảm giác lắc lư. Lưu ý hạn chế đọc sách, xem điện thoại khi xe đang chạy vì ánh sáng xanh và việc tập trung nhìn gần có thể làm tăng cảm giác chóng mặt.

Về ăn uống, không để bụng quá đói vì dễ mệt và buồn nôn nhưng cũng tránh ăn quá no hoặc dùng thực phẩm nhiều dầu mỡ, khó tiêu, bia rượu trước khi lên xe.

Một số mẹo dân gian có thể hỗ trợ như ngậm lát gừng tươi, ô mai gừng, ngửi vỏ cam vỏ quýt hoặc nhai kẹo cao su để át mùi xăng xe. Đeo khẩu trang cũng giúp giảm bớt mùi khó chịu trong không gian kín. Trong trường hợp cần thiết, người dân có thể sử dụng thuốc chống say tàu xe theo hướng dẫn.

Đừng để mất nước, say nắng gián đoạn niềm vui du xuân

Nhu cầu đi lại, tham quan, lễ chùa, du xuân trong những ngày Tết tăng cao. Tuy nhiên thời tiết nắng nóng cùng việc di chuyển nhiều, ăn uống thất thường có thể khiến cơ thể rơi vào tình trạng mất nước, mệt mỏi, thậm chí say nắng nếu không chủ động phòng ngừa.

Theo ThS Phan Kim Dung – Trưởng khoa dinh dưỡng Viện Huyết học – Truyền máu trung ương, nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến mất nước là thói quen chỉ uống nước khi khát. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể tiết mồ hôi để làm mát, đồng nghĩa với việc lượng nước và chất điện giải bị hao hụt liên tục. 

Nếu không bổ sung kịp thời, người dân có thể gặp tình trạng đau đầu, chóng mặt, mệt lả, buồn nôn, da khô nóng.

Chuyên gia y tế khuyến cáo người dân không nên đợi đến khi khát mới uống nước, mà cần bổ sung nước đều đặn suốt cả ngày. Khi phải di chuyển hoặc tham gia hoạt động ngoài trời nắng nóng, đặc biệt là đi lễ hội, hành hương, leo núi đầu năm, mỗi người nên uống từ 2-4 cốc nước mỗi giờ để bù lại lượng dịch mất qua mồ hôi.

Bên cạnh đó, rượu bia và đồ uống chứa caffein, vốn phổ biến trong các buổi gặp gỡ và chúc Tết, có thể khiến cơ thể mất nước nhiều hơn. Nếu sử dụng, nên uống xen kẽ nước lọc để hạn chế tình trạng này.

Ngoài nước lọc, cơ thể còn có thể được bổ sung nước thông qua thực phẩm. Nhiều loại trái cây có hàm lượng nước rất cao như dưa hấu, dưa chuột (trên 90%), dâu tây, dứa, lê, dưa lưới, roi… Các loại quả có múi như cam, bưởi, chanh vừa giúp giải khát vừa bổ sung vitamin C. Nước dừa cũng là lựa chọn phù hợp vì chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất điện giải.

Về chế độ ăn, chuyên gia dinh dưỡng lưu ý nên hạn chế các món nhiều chất béo vì tiêu hóa chậm, dễ gây cảm giác nặng nề và làm cơ thể sinh nhiệt nhiều hơn. 

Song song với việc điều chỉnh ăn uống, người dân cũng cần sắp xếp lịch trình du xuân hợp lý, ưu tiên đi lại vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Trang phục sáng màu, rộng rãi, chất liệu nhẹ và mũ rộng vành sẽ giúp giảm hấp thụ nhiệt. Khi phải đi bộ hoặc vận động nhiều, cần nghỉ ngơi thường xuyên.

Bí quyết hạn chế tác hại rượu bia trong dịp Tết

Tết là dịp sum vầy nhưng cũng là “mùa cao điểm” của rượu bia và các bệnh lý tiêu hóa, gan mật. Trao đổi với Tuổi Trẻ, BS Nguyễn Tuấn Dũng – Giám đốc trung tâm nội soi Bệnh viện Đa khoa Phương Đông (Hà Nội) – cho biết uống rượu sai cách vào ngày Tết có thể để lại hệ lụy kéo dài nhiều tháng sau.

Theo BS Dũng, điểm nguy hiểm của rượu bia ngày Tết không chỉ nằm ở loại rượu bia mà còn ở cách uống và tần suất uống dồn dập trong thời gian ngắn. Đặc biệt có người cả năm gần như không uống nhưng chỉ 4-5 ngày Tết uống liên tục, thậm chí phải nhập viện vì viêm dạ dày xuất huyết hoặc men gan tăng cao.

Bên cạnh đó, rượu bia kết hợp với chế độ ăn ngày Tết (nhiều thịt, nhiều dầu mỡ, ít rau xanh) là “cú đánh kép” vào hệ tiêu hóa. Rượu kích thích tiết axit dạ dày, trong khi thức ăn nhiều đạm và chất béo làm chậm tiêu hóa. Hệ quả là dạ dày và ruột bị quá tải dễ dẫn đến rối loạn tiêu hóa hoặc bùng phát các bệnh lý tiềm ẩn.

BS Dũng khẳng định không có cách nào uống nhiều rượu mà không say. Tuy nhiên nếu không thể tránh hoàn toàn, người uống vẫn có thể giảm mức độ say và hạn chế tác hại cho cơ thể bằng những nguyên tắc rất cơ bản.

Nguyên tắc đầu tiên là tuyệt đối không uống rượu khi đói. Khi dạ dày trống rỗng, cồn được hấp thu rất nhanh vào máu khiến nồng độ cồn tăng cao trong thời gian ngắn. Điều này không chỉ làm say nhanh hơn mà còn gây tổn thương trực tiếp niêm mạc dạ dày, dễ dẫn đến viêm, loét, thậm chí xuất huyết. 

Nên ăn nhẹ trước khi uống rượu, ưu tiên các thực phẩm giàu tinh bột hoặc đạm như cơm, bánh mì, trứng, sữa. Việc này giúp làm chậm hấp thu cồn và giảm kích ứng dạ dày.

Nguyên tắc thứ hai là uống chậm, không “cạn ly” liên tục. Gan cần thời gian để chuyển hóa cồn. Khi uống quá nhanh, gan không xử lý kịp dẫn đến tình trạng say nhanh và tăng nguy cơ tổn thương gan.

Theo BS Dũng, nhiều trường hợp tổn thương đường tiêu hóa hoặc gan không biểu hiện rầm rộ ngay sau khi uống rượu mà âm thầm tiến triển trong vài tuần sau Tết. Người bệnh thường chủ quan, cho rằng những triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng là “chuyện thường sau Tết” dẫn đến phát hiện muộn.