Điệp viên hai mang làm sụp đổ mạng lưới tình báo Mỹ thời Chiến tranh Lạnh qua đời ở tuổi 84

Theo nhật báo The New York Times, cái chết của ông Aldrich Ames đã được ghi nhận trong cơ sở dữ liệu phạm nhân của Cục Cải huấn liên bang Mỹ. Thông báo không nêu nguyên nhân cũng như địa điểm ông qua đời.

Người giữ bí mật

Ông Aldrich Ames là con trai của một sĩ quan Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA). Trong suốt 17 năm phục vụ, ông liên tục được thăng tiến, từng bước leo lên những vị trí then chốt trong bộ máy tình báo Mỹ.

Tháng 9-1983, ông Ames được bổ nhiệm làm trưởng bộ phận phản gián thuộc ban Liên Xô của CIA – cương vị cho phép ông tiếp cận những bí mật tối thượng của an ninh quốc gia Mỹ, đặc biệt là các kênh liên lạc tuyệt mật giữa Washington và những điệp viên Liên Xô đang ngấm ngầm hợp tác.

Mạng lưới này chỉ gồm hơn một chục người, được CIA dày công xây dựng suốt hai thập niên, cài cắm sâu trong các cơ quan chính phủ và Đại sứ quán Liên Xô trên khắp thế giới thời đó.

Phản gián đổi phe

Giữa cao trào Chiến tranh Lạnh, ông Ames quyết định “đảo ngược dòng chảy lịch sử”. Ông coi cuộc đấu trí gián điệp giữa các siêu cường là “một vở kịch giả tạo” – và tự cho mình quyền chấm dứt nó.

Theo lời tự thú, động lực của ông là “sự pha trộn nguy hiểm giữa vodka, lòng kiêu ngạo, ảo tưởng quyền lực và lòng tham không đáy”.

Tháng 4-1985, ông tung nước cờ đầu tiên, đích thân mang một phong bì đến Đại sứ quán Liên Xô tại Washington, gửi thẳng cho trưởng đại diện Ủy ban An ninh Quốc gia (KGB) – cơ quan tình báo của Liên Xô.

Bên trong phong bì là những bí mật của CIA, kèm yêu cầu thù lao 50.000 USD. Ông ký tên thật, ghi rõ cấp bậc. Mối quan hệ phản bội được “niêm phong” sau một bữa trưa kéo dài tại một khách sạn sang trọng gần Nhà Trắng.

Mạng lưới bị bán đứng

Sau đó lo sợ một trong các điệp viên Liên Xô đang cộng tác với CIA có thể tố giác mình, ông quyết định phản bội tất cả. “Tôi đã rất hoảng loạn”, ông nói với The New York Times trong một cuộc phỏng vấn năm 1994, khi đang thụ án.

“Chỉ khi giao nộp toàn bộ bọn họ, tôi mới được bảo vệ”. Đổi lại ông tin rằng mình sẽ nhận được “số tiền nhiều đến mức không bao giờ dùng hết”.

Ông Ames gom hàng trăm tài liệu tuyệt mật thành một chồng nặng gần 3kg – danh sách đầy đủ các điệp viên Liên Xô làm việc cho CIA cùng gần như toàn bộ “bách khoa thư” về hoạt động tình báo Mỹ. Ông cho tất cả vào cặp, rời trụ sở CIA và trao tận tay cho đầu mối tại Đại sứ quán Liên Xô.

“Tôi đã giao nộp chính bản thân mình cùng với họ. Tôi đang nói với KGB rằng: tôi thuộc về các anh. Giờ thì các anh phải lo cho tôi” – ông kể.

Theo The New York Times, KGB đã cho ông Ames ít nhất 2,705 triệu USD. Bên cạnh đó họ cũng “lo” với những kẻ phản bội trong hàng ngũ của mình.

Ít nhất 10 điệp viên Liên Xô và Đông Âu bị bắt, thẩm vấn và xử tử vì tội phản quốc; một người lĩnh án tù; ít nhất hai người kịp trốn thoát trong gang tấc.

Mạng lưới từng cung cấp cho Mỹ những thông tin chính trị, quân sự, ngoại giao và tình báo sống còn cũng bị xóa sổ hoàn toàn.