Điều gì xảy ra khi uống phải thuốc gia truyền giả?

Ngày 12/3, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết vừa triệt phá chuyên án lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy mô lớn liên quan phòng chẩn trị y học cổ truyền Hoàng Minh Đường. Lợi dụng tâm lý người bệnh, nhóm đối tượng tại Thanh Hóa thu mua lá, vỏ cây rồi xay nghiền, thành bột rồi đóng gói thành sản phẩm mang tên Thảo dược đắp xương khớp Hoàng Minh Đường, quảng cáo là “bài thuốc ba đời” để lừa đảo quy mô lớn.

Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại 1, Bệnh viện K, cảnh báo việc sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc tiềm ẩn rủi ro cực lớn. Bác sĩ từng tiếp nhận nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch do độc tố hoặc mầm bệnh từ thuốc tự chế.

Theo bác sĩ, hầu hết thuốc gia truyền không rõ nguồn gốc, không xác định thành phần, thu mua trôi nổi, không qua kiểm định chất lượng hay độc tính. Các nguyên liệu này được băm, xay nghiền thành bột một cách thủ công, không đảm bảo vệ sinh và quy chuẩn y tế. Ngoài ra, để tạo hiệu quả “tức thì” đánh lừa người bệnh (như giảm đau nhanh), nhiều loại thuốc đông y giả thường bị trộn thêm các loại thuốc Tây mạnh như Corticoid hoặc thuốc giảm đau kháng viêm, mà không có chỉ định của bác sĩ.

Quá trình tàn phá sinh học diễn ra ngay khi thứ hỗn hợp tạp nham này đi vào dạ dày. Bác sĩ Nam lý giải rằng các loại rễ cây không thể tiêu hóa sẽ tích tụ gây tắc ruột và nôn mửa. Việc lạm dụng Corticoid vô tội vạ nhanh chóng bào mòn hàng rào bảo vệ tự nhiên, làm teo tuyến thượng thận, gây loét dạ dày và loãng xương nghiêm trọng. Đối với bệnh nhân đang điều trị ung thư, tình trạng còn bi đát hơn khi thành phần bí ẩn trong thuốc giả phản ứng chéo với phác đồ hóa trị, kích hoạt rối loạn đông máu và đẩy người bệnh vào cơn suy hô hấp cấp tính.

Nỗi sợ hãi dao kéo và tâm lý “có bệnh vái tứ phương” đã biến một bộ phận bệnh nhân thành con mồi béo bở. Theo các báo cáo lâm sàng từ Trung tâm Chống độc quốc gia, số lượng ca cấp cứu do biến chứng nhiễm độc gan, thận cấp từ thuốc nam pha trộn hóa chất đang duy trì ở mức báo động. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng nhiều lần khẳng định y học cổ truyền chỉ đóng vai trò hỗ trợ phục hồi thể trạng, hoàn toàn không có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư. Song hàng ngàn người vẫn “mù quáng” đặt cược sinh mạng vào những lời truyền miệng vô căn cứ, tự tay đánh mất “thời điểm vàng” mà y học hiện đại có thể can thiệp. Đến khi khối u di căn, sự sụp đổ về mặt tâm lý khi nhận ra mình bị lừa gạt càng khiến họ nhanh chóng buông xuôi, từ bỏ mọi cơ hội sống sót cuối cùng.

Bác sĩ khuyên bệnh nhân uống phải thuốc giả cần mang theo bao bì thuốc đến bệnh viện. Thông báo cho bác sĩ cụ thể loại thuốc đã uống, liều lượng và thời gian sử dụng sẽ giúp bác sĩ theo dõi điều trị bệnh chính xác. Người bệnh cũng cần theo dõi sát các biểu hiện bất thường sau uống phải thuốc giả, như đau đầu, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa, dị ứng. Ghi lại diễn biến triệu chứng để cung cấp cho bác sĩ.

Trước khi mua thuốc, mọi người nên tìm hiểu tên sản phẩm, đọc kỹ nhãn hay bao bì sản phẩm, tìm hiểu thông tin về thành phần, hoạt chất chính, hàm lượng có đủ khuyến nghị hằng ngày cho cơ thể. Tìm hiểu các thành phần phụ bao gồm chất bảo quản, hương liệu, màu thực phẩm, thành phần gây dị ứng hoặc chất độc hại.

Kiểm tra thông tin về nhà sản xuất, giấy chứng nhận đạt các tiêu chuẩn như GMP, ISO, HACCP, hoặc Bộ Y tế cấp phép. Có thể kiểm tra mã vạch, QR code để xác minh thông tin sản phẩm.

Thùy An