Điều gì xảy ra nếu thiếu, thừa kali?

Kali có trong thực phẩm và đóng vai trò như một chất điện giải giúp dẫn truyền xung điện khắp cơ thể. Khoáng chất này tham gia hỗ trợ nhiều chức năng thiết yếu, bao gồm điều hòa huyết áp, duy trì cân bằng chất lỏng, giúp cơ co duỗi bình thường, dẫn truyền xung thần kinh, hỗ trợ tiêu hóa, ổn định nhịp tim và giữ cân bằng pH trong cơ thể.

Viện Y tế Quốc gia Mỹ khuyến nghị lượng kali tiêu thụ mỗi ngày như sau:

Thận khỏe mạnh giúp duy trì nồng độ kali ổn định bằng cách đào thải lượng dư thừa qua nước tiểu. Cơ thể không tự sản sinh kali, vì vậy mỗi người cần bổ sung đúng theo nhu cầu khuyến nghị. Thiếu kali có thể gây các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, trong khi thừa kali cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe ngắn hạn hoặc lâu dài.

Thiếu kali

Một số tình trạng có thể dẫn đến thiếu hụt kali (hạ kali máu) như bệnh thận, lạm dụng thuốc lợi tiểu, đổ mồ hôi nhiều, tiêu chảy, nôn mửa, thiếu magiê hoặc sử dụng một số kháng sinh.

Triệu chứng hạ kali máu phụ thuộc vào mức độ thiếu hụt. Giảm kali nhẹ, tạm thời có thể không gây biểu hiện rõ ràng. Chẳng hạn, sau khi đổ mồ hôi nhiều do tập luyện cường độ cao, nồng độ kali thường được phục hồi khi ăn uống hoặc bổ sung chất điện giải. Ngược lại, thiếu kali nặng có thể đe dọa tính mạng, với các dấu hiệu như mệt mỏi dữ dội, co thắt hoặc yếu cơ, chuột rút, rối loạn nhịp tim, táo bón, buồn nôn hay nôn.

Hạ kali máu thường được chẩn đoán bằng xét nghiệm máu. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp phù hợp.

Thừa kali

Quá nhiều kali có thể dẫn đến tăng kali máu, song ít gặp ở người có chế độ ăn cân bằng. Nguy cơ thường tăng lên khi sử dụng quá liều thuốc bổ sung kali, mắc bệnh thận, tập thể dục kéo dài, sử dụng thuốc lợi tiểu giữ kali, đang hóa trị, mắc bệnh tiểu đường hoặc bị bỏng nặng.

Triệu chứng rõ ràng của tăng kali máu là rối loạn nhịp tim, trường hợp nặng có thể tử vong. Người bị tăng kali máu nhẹ thường không có biểu hiện rõ ràng và cần được theo dõi bằng xét nghiệm máu định kỳ, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ.

Điều trị

Hạ kali máu

Bổ sung kali thường là biện pháp điều trị đầu tiên khi nồng độ này trong máu quá thấp, đặc biệt hiệu quả ở người có chức năng thận còn tốt. Nếu hạ kali máu nặng, nhất là khi xuất hiện rối loạn nhịp tim, người bệnh có thể cần truyền kali qua đường tĩnh mạch.

Trong một số tình huống, bác sĩ có thể chỉ định thuốc lợi tiểu giữ kali nhằm giúp cơ thể đào thải bớt natri và cân bằng lại điện giải. Tuy nhiên, một số thuốc lợi tiểu và chế phẩm bổ sung kali có thể gây tác dụng phụ lên hệ tiêu hóa. Vì vậy, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ và sử dụng thuốc đúng chỉ định.

Tăng kali máu

Các trường hợp tăng kali máu nhẹ thường được điều trị bằng thuốc kê đơn giúp tăng thải kali qua nước tiểu. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định thuốc lợi tiểu hoặc thụt tháo để hỗ trợ loại bỏ kali dư thừa khỏi cơ thể. Với những trường hợp nặng, người bệnh có thể cần các biện pháp can thiệp chuyên sâu hơn.

Thực phẩm giàu kali

Các loại trái cây giàu kali bao gồm sầu riêng, ổi, kiwi, dưa lưới, chuối, bưởi, bơ, mơ tươi. Nước ép cà rốt, chanh dây, lựu, cam, quýt cũng cung cấp nhiều kali. Lá rau dền, cải cầu vồng, khoai tây nướng cả vỏ (926 mg trong một củ vừa), bí ngô, rau bina, đậu thận, đậu lăng, đậu lime cũng là nguồn dồi dào khoáng chất này.

Bảo Bảo (Theo Healthline)