Điều gì xảy ra với thận khi nắng nóng?

BS.CKII Hồ Tấn Thông, Đơn vị Nội thận – Lọc máu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết khi thời tiết nắng nóng, cơ thể mất nước do ra mồ hôi nhiều, nếu không được bù đủ, thể tích tuần hoàn giảm, dẫn đến lượng máu đến thận suy giảm. Đây là cơ chế chính gây ra tổn thương thận cấp, khiến thận không nhận đủ máu để duy trì chức năng lọc. Tình trạng này nếu kéo dài có thể tiến triển thành tổn thương thực thể, hoại tử ống thận cấp – một dạng suy thận nặng.

Đặc biệt, người mắc bệnh thận mạn cần chú ý bảo vệ sức khỏe trong thời tiết này. Do thận đã bị suy giảm cả về số lượng và chức năng của các đơn vị lọc khiến khả năng tự điều hòa dòng máu đến thận, duy trì mức lọc ổn định trở nên kém hiệu quả.

Trong điều kiện nắng nóng, khi cơ thể mất nước, người bình thường vẫn có thể bù trừ bằng cách co mạch, giữ nước và duy trì tưới máu thận. Còn người mắc bệnh thận mạn, cơ chế thích nghi này bị hạn chế, chỉ cần giảm thể tích tuần hoàn nhẹ cũng có thể khiến lưu lượng máu đến thận giảm mạnh, dẫn đến chức năng lọc máu suy giảm nhanh chóng. Ngoài ra, khả năng cô đặc và điều chỉnh điện giải cũng bị suy yếu, khi mất nước qua mồ hôi, cơ thể dễ rơi vào rối loạn natri, kali, mệt mỏi, tụt huyết áp và ảnh hưởng đến chức năng tim mạch.

Bệnh nhân thận mạn đang sử dụng các thuốc như lợi tiểu, thuốc ức chế men chuyển hoặc chẹn thụ thể cần chú ý. Khi bị mất nước, các thuốc này có thể làm giảm thêm áp lực lọc tại cầu thận, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp trên nền bệnh mạn tính.

Bác sĩ Thông gợi ý các biện pháp bảo vệ thận trong mùa nắng nóng.

Bù nước đúng cách: Người khỏe mạnh nên duy trì khoảng 1,5-2,5 lít nước mỗi ngày, tùy cân nặng và mức độ hoạt động. Trong những ngày nắng nóng hoặc vận động nhiều, cần tăng cường bổ sung nước, ưu tiên nước lọc, nước oresol hoặc nước điện giải nhẹ. Nên chia đều lượng nước trong ngày, tránh để khát mới uống hoặc uống dồn một lượng lớn trong thời gian ngắn.

Bệnh nhân thận mạn không nên uống nước theo cảm giác khát mà cần tuân thủ lượng dịch được bác sĩ khuyến nghị, thường dựa trên lượng nước tiểu trong ngày và tình trạng bệnh. Theo dõi cân nặng, huyết áp, lượng nước tiểu và các dấu hiệu bất thường như phù, mệt mỏi, tiểu ít… để phát hiện sớm các biến chứng.

Hạn chế mất nước: Tránh ra ngoài vào khung giờ nắng gắt (10h-16h), sử dụng trang phục thoáng mát, che chắn đầy đủ khi làm việc ngoài trời. Những người lao động chân tay cần có kế hoạch nghỉ ngơi xen kẽ và bổ sung nước thường xuyên để tránh mất nước kéo dài.

Thận trọng khi dùng thuốc: Một số loại thuốc như thuốc lợi tiểu, thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc giảm đau có thể làm tăng nguy cơ suy thận nếu dùng trong tình trạng cơ thể đang thiếu nước. Tuyệt đối không tự ý điều chỉnh liều hoặc sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Ăn uống và sinh hoạt hợp lý: Hạn chế ăn mặn, tránh rượu bia và các đồ uống nhiều đường trong thời tiết nóng bức. Đồng thời, cần đảm bảo giấc ngủ và tránh tình trạng kiệt sức do nhiệt, có thể gián tiếp ảnh hưởng đến chức năng thận.

Bác sĩ Thông khuyến cáo mùa nắng nóng, người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách uống đủ nước, tránh mất nước kéo dài và duy trì sinh hoạt hợp lý. Đặc biệt, người có bệnh thận mạn hoặc bệnh nền nên tuân thủ hướng dẫn điều trị, không tự ý dùng thuốc. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi, chóng mặt, phù hoặc tim đập nhanh, tụt huyết áp, chuột rút… cần đến cơ sở y tế kiểm tra và điều trị sớm, tránh biến chứng nguy hiểm.

Đình Lâm