Doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu bức xúc vì chiết khấu về 0

Thù lao bán hàng 0 đồng và hạn chế cấp hàng

Đến 15 giờ hôm qua 4.3, giá dầu Brent chuẩn toàn cầu tiến sát mốc 84 USD/thùng, tăng 15,7% trong vòng 5 ngày qua. Các nhà phân tích đều cho thấy mối lo ngại gián đoạn nguồn cung trên thế giới đẩy giá dầu biến động khó lường. Trong nước, nhiều doanh nghiệp (DN) đầu mối xăng dầu đều phản hồi cho biết, nguồn cung xăng dầu trong nước đang ổn định, chưa bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông. Tuy nhiên, từ sau khi xung đột xảy ra vào cuối tuần qua, chiết khấu bán lẻ lao dốc về từ vài chục đồng đến 0 đồng “một cách khó tin”. Chiều qua, các DN bán lẻ phản ánh vẫn còn tình trạng hạ chiết khấu, hạn chế lấy hàng. Ông Nguyễn Hùng Việt, chủ DN tư nhân Nguyễn Hùng Việt, kinh doanh xăng dầu ở Cần Thơ, cho hay hôm thứ hai 2.3, DN vẫn lấy được hàng với chiết khấu dành cho xăng RON95 là 150 đồng, dầu diesel là 200 đồng, sau đó giảm về 0 đồng. Đến sáng thứ tư 4.3, thương nhân phân phối báo ngưng cấp hàng.

“Các cửa hàng xăng dầu của tôi thuộc vùng 2, phải thêm tiền vận chuyển, chiết khấu vài ba trăm đồng là đã không đủ tiền vận chuyển, càng bán càng lỗ, nhưng phải lấy hàng để ổn định thị trường. Việc nhà cung cấp thông báo chiết khấu bán lẻ xăng dầu về 0 đồng ngay sau khi xung đột căng thẳng tại Trung Đông là việc cực kỳ vô lý, bởi ngày 27.2, chiết khấu đang là 1.050 đồng/lít, hàng đang rất dồi dào, lấy bao nhiêu kho cũng có. Sang ngày 28.2, chiết khấu về 650 – 850 đồng/lít, cũng tạm chấp nhận đi. Thế nhưng sáng 1.3, nhà phân phối thông báo thù lao bán hàng về 0 đồng và bán theo sản lượng đăng ký này nọ, giới hạn luôn. Trong khi dự trữ quốc gia là 20 ngày và xăng dầu nhập khẩu luôn được cộng các chi phí vào giá buôn rồi. Theo tôi, xét ở góc độ thị trường, rõ ràng có tình trạng găm hàng chờ hôm nay (5.3) tăng giá là bán ra thoải mái chứ không phải hụt hàng”, ông Nguyễn Hùng Việt bức xúc.

Tương tự, ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty Hải Âu Phát, kinh doanh xăng dầu tại tỉnh Lâm Đồng, phản ánh công ty cũng nhận được thông báo từ các đơn vị đầu mối về việc điều chỉnh chiết khấu về vài chục đồng, thậm chí 0 đồng và đến hôm qua là không còn hàng để lấy. “Ngày 3.3, chiết khấu cho DN là chỉ 20 đồng/lít, hàng còn cấp được một ít. Sang ngày 4.3 thì muốn lấy hàng với chiết khấu 0 đồng cũng không có hàng nữa. Thế nên 4 cửa hàng của công ty bán cầm chừng để phục vụ khách hàng trong bối cảnh càng bán càng lỗ”, ông Thắng ngao ngán cho biết và tính toán: Một xe bồn 19.000 lít vận chuyển từ TP.HCM lên Lâm Đồng, chỉ tính chi phí vận tải khoảng 650 đồng/lít sau khi trừ chênh lệch vùng 2% giá bán lẻ, DN đã lỗ khoảng 200 – 240 đồng. Đó là với DN có xe bồn tự vận chuyển.

“Khi chiết khấu đưa về 0 đồng thì cứ nhập một xe bồn về, chưa kinh doanh là cầm chắc lỗ gần 4 – 5 triệu đồng. Nếu tính toán đầy đủ chi phí vận hành, nhân công…, mức lỗ lên trên 1.000 đồng/lít. Như vậy, 1 xe bồn 19.000 lít DN bán lẻ sẽ lỗ từ 19 – 20 triệu đồng. Một tuần mua khoảng 3 – 4 xe, cầm chắc lỗ từ 70 – 80 triệu đồng. Một con số quá lớn”, ông Thắng tính toán.

Sớm có cơ chế về giá minh bạch, tăng dự trữ

Trước tình hình trên, chiều 4.3, ông Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH Bội Ngọc, kinh doanh xăng dầu tại tỉnh Vĩnh Long, đại diện cho nhiều DN bán lẻ xăng dầu, cho biết đã gửi kiến nghị đến lãnh đạo Đảng, Chính phủ và Bộ Công thương phản ánh tình trạng chiết khấu 0 đồng tái diễn khi thị trường biến động. “Khi giá thế giới tăng, một số DN đầu mối có xu hướng giảm lượng bán ra và hạ chiết khấu, khiến hệ thống bán lẻ rơi vào thế bị động. Nếu giá bán buôn được đẩy sát giá bán lẻ tối đa do nhà nước quy định, phần chênh lệch của DN bán lẻ gần như bị triệt tiêu. Trong khi đó, khoản này không phải là lợi nhuận mà còn phải chi cho hàng loạt chi phí cố định để vận hành như lương, điện, nước, vận chuyển, hao hụt, khấu hao, chi phí hóa đơn điện tử và chi phí tài chính… Khi khoản này không còn, DN bán lẻ gần như không còn nguồn để duy trì hoạt động. Điều này khiến vai trò điều tiết giá bán lẻ bị giảm ý nghĩa thực tế. Cơ chế quản lý giá hiện nay đang khống chế giá bán lẻ, nhưng giá bán buôn giữa DN đầu mối và bán lẻ lại phụ thuộc nhiều vào thỏa thuận thương mại”, ông Giang Chấn Tây phân tích.

Từ đó, ông Tây kiến nghị các cấp quản lý cần xem xét quy định giá trần đối với giá bán buôn, hoặc cho phép giá bán lẻ được dao động trong một biên độ nhất định so với giá bán buôn. Thứ hai, nghiên cứu cơ chế điều chỉnh giá theo chu kỳ ngắn hơn, thậm chí theo ngày, để hạn chế tình trạng lợi dụng chu kỳ điều hành giá.

“Mặc dù các quy định về kinh doanh xăng dầu được sửa đổi nhiều trong các nghị định, nhưng vấn đề cốt lõi cần giải quyết là bài toán minh bạch, công bằng lại không được thẳng thắn đề cập. Đó là cơ chế linh hoạt để thị trường phản ứng sát với giá thế giới, giảm áp lực rủi ro cho khâu phân phối sau cùng. Hiện tại, cứ mỗi lần có dự báo giá tuần này tăng, ngay lập tức chiết khấu lao dốc. Ngược lại, khi giá được dự báo giảm mạnh, chiết khấu có thể được tăng để nhanh đẩy hàng ra. Nói một cách nào đó, thị trường biến động, phần rủi ro luôn thuộc về khâu bán lẻ. Ngoài ra, trước tình trạng tạm ngưng cấp hàng hiện nay, các cấp quản lý cần làm rõ trách nhiệm đảm bảo nguồn cung của DN đầu mối, chứ không thể cứ kiểm tra, bảo đủ hàng, lại để bán lẻ lỗ thế này”, ông Giang Chấn Tây nêu quan điểm.

Trong một diễn biến khác, dự báo tại kỳ điều chỉnh giá xăng dầu trong nước chiều nay (5.3) sẽ tăng mạnh. Dữ liệu từ các DN đầu mối xăng dầu cho thấy, giá chênh nhau từ 1.600 – 3.600 đồng/lít/kg. Trong đó, giá xăng nếu không sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu, có thể tăng đến 1.770 – 1.970 đồng/lít, giá dầu hỏa và dầu diesel tăng 3.320 – 3.570 đồng/lít. Đó là ước tính của các nhà nhập khẩu. Trong khi đó, Viện Dầu khí VN dự báo mức tăng thấp hơn, xăng RON95 tăng khoảng 1.200 đồng/lít, dầu tăng khoảng 1.300 đồng/lít.

Trong bối cảnh này, ý kiến của nhiều chuyên gia và cả DN kinh doanh xăng dầu là cần sử dụng công cụ Quỹ bình ổn giá xăng dầu để giảm nhiệt giá xăng dầu trong nước. Số liệu cập nhật từ Bộ Công thương hết quý 3/2025, Quỹ bình ổn giá xăng dầu còn dư hơn 5.617 tỉ đồng tại tài khoản của 27 DN đầu mối xăng dầu, trong đó phần lớn tập trung tại các DN đầu mối lớn. Với Petrolimex, DN đầu mối nắm gần 50% thị phần cả nước, hiện Quỹ bình ổn giá xăng dầu dương hơn 3.000 tỉ đồng.