Doanh nghiệp tìm “cửa sáng” tại Trung Đông giữa biến động địa chính trị

Doanh nghiệp Việt linh hoạt mở rộng thị trường giữa biến động địa chính trị

Theo số liệu từ Cục Hải quan, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang 5 thị trường Trung Đông gồm Ai Cập, Ả Rập Xê Út, UAE, Israel và Iraq đạt gần 10 tỷ USD.

Trong đó, UAE tiếp tục là thị trường dẫn đầu với kim ngạch hơn 5,91 tỷ USD, tăng 5,2% so với năm 2024. Ả Rập Xê Út đứng thứ hai với gần 2,1 tỷ USD, tăng mạnh 30,22%. Các thị trường còn lại như Ai Cập, Israel và Iraq duy trì mức tăng trưởng ổn định.

Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu cho thấy sự đa dạng, với nhóm điện thoại và linh kiện đạt gần 4,4 tỷ USD, tiếp theo là máy vi tính, sản phẩm điện tử, máy móc thiết bị, dệt may, giày dép và nhóm nông thủy sản như hạt điều, hạt tiêu, rau quả, thủy sản và gạo.

Trung Đông cũng là một thị trường tiềm năng đối với thủy sản Việt Nam (Ảnh: Huân Trần).

Bước sang năm 2026, dù chịu tác động từ căng thẳng khu vực, hoạt động thương mại vẫn ghi nhận những điểm sáng. Theo ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE, trong hai tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và UAE đạt hơn 1 tỷ USD, tăng 3,6% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang UAE đạt 986 triệu USD, tăng 7,4%, trong khi nhập khẩu giảm mạnh 34,2%, giúp Việt Nam đạt thặng dư thương mại lên tới 925 triệu USD.

Tại Kuwait, dù tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong quý I/2026 giảm 19% do nhập khẩu dầu thô sụt giảm, xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng tích cực. Theo Thương vụ Việt Nam tại Kuwait, kim ngạch xuất khẩu trong 3 tháng đầu năm đạt gần 24 triệu USD, tăng 24% so với cùng kỳ. Nhiều mặt hàng ghi nhận mức tăng trưởng cao như thủy sản tăng 60%, rau quả tăng 95%, sắt thép tăng tới 354%.

Đánh giá về bối cảnh hiện tại, Thương vụ Việt Nam tại Kuwait cho rằng, hiện nay Kuwait vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu lương thực, thực phẩm và một số hàng hóa công nghiệp. Nếu xung đột kéo dài, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung có thể xảy ra, đây là thời điểm phù hợp để Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu gạo và các mặt hàng thực phẩm.”

Không chỉ dừng ở cơ hội tiêu dùng, nhu cầu tái thiết hạ tầng cũng đang mở ra dư địa mới. Theo nhận định từ Thương vụ Việt Nam tại Kuwait, trong trường hợp một số cơ sở hạ tầng tại Kuwait bị ảnh hưởng, quốc gia này sẽ cần nhập khẩu các mặt hàng như sắt thép, thiết bị điện, vật liệu xây dựng để phục vụ công tác sửa chữa và tái thiết.

Các hoạt động xúc tiến thương mại do đó vẫn đang tiếp tục được triển khai mạnh mẽ tại thị trường này. Trong quý I/2026, nhiều doanh nghiệp lớn của Việt Nam như Viettel, Vingroup hay Tập đoàn Xây dựng Central đã chủ động tìm hiểu thị trường và thiết lập quan hệ với đối tác sở tại.

Một số thương vụ cụ thể đã được triển khai thành công, như việc kết nối doanh nghiệp Baraka International (Kuwait) nhập khẩu than củi từ Công ty Vietnam Charcoal, hay Công ty Suma Fruits nhập khẩu trái cây tươi từ các doanh nghiệp Việt Nam.

Nhu cầu dự trữ thực phẩm, đặc biệt là các thực phẩm dạng hạt, lương khô, thực phẩm đóng hộp… tại Trung Đông tăng cao tạo điều kiện cho xuất khẩu điều vào thị trường này (Ảnh: Huân Trần).

Ở góc độ ngành hàng, ông Bạch Khánh Nhựt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), cho biết Trung Đông hiện là một trong ba thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất của Việt Nam, sau Trung Quốc và Mỹ.

Ông nhận định, từ sau khi xảy ra xung đột quân sự, nhu cầu nhập khẩu lương thực, thực phẩm để dự trữ tại khu vực tăng lên, tạo cơ hội cho các sản phẩm như hạt điều, thực phẩm đóng gói.