Đột quỵ, gãy xương – giá đắt cho những lần bẻ khớp ‘rắc rắc’

Bác sĩ Calvin Q. Trịnh, Giám đốc Đơn vị Phục hồi chức năng và hình thể HMR, cho biết phim chụp ghi nhận bà bị gãy xương sườn số 12. Trước đó, do thường xuyên mệt mỏi và đau lưng, bà được người quen giới thiệu đến một cơ sở bấm huyệt tại Thủ Đức, TP HCM. Tại đây, nhân viên cam kết chỉ cần một liệu trình là “khỏi hẳn”, thậm chí người bệnh còn được giải stress với âm thanh bẻ khớp “rắc rắc” vui tai.

Trong buổi trị liệu thứ hai, dù người phụ nữ liên tục kêu đau nhói khi bị tác động lực mạnh, nhân viên vẫn trấn an “không sao” và tiếp tục thực hiện các động tác bẻ khớp. Sau khi về nhà, cơn đau chuyển biến xấu, khiến bà không thể tự di chuyển và phải đi cấp cứu.

Bác sĩ Trịnh cho biết, do vị trí chấn thương nhạy cảm, bệnh nhân hiện được chỉ định điều trị bằng laser kết hợp thuốc giảm đau tại chỗ. Người phụ nữ phải hạn chế tối đa việc vận động vùng thân trong ít nhất một tháng để chờ xương tự liền.

Tại Hà Nội, người đàn ông 66 tuổi, nhập viện cấp cứu vì đau mỏi lưng và cổ gáy sau khi massage bóp và bẻ vặn cột sống lưng, cổ. Tại Khoa Phục hồi chức năng – Bệnh viện đa khoa Đức Giang, các bác sĩ cho biết bệnh nhân bị đột quỵ do massage xoa bóp cột sống lưng, cổ không đúng cách gây bóc tách động mạch cột sống. Đây là nguyên nhân hiếm gặp trong các nguyên nhân gây đột quỵ não, với tỷ lệ khoảng 2%. Sau 8 tuần điều trị, bệnh nhân có thể đi lại bình thường, chỉ còn tê bì nhẹ ở tay.

Hiện nay, các video nắn chỉnh xương khớp (Chiropractic) với âm thanh “rắc, rắc” giòn tan đang bùng nổ trên mạng xã hội, được ví như một loại “ma túy thị giác và thính giác” (ASMR). Nhiều người tìm đến các cơ sở này hoặc tự bẻ khớp tại nhà chỉ để tìm kiếm cảm giác giải tỏa tức thì.

Bác sĩ Calvin Q. Trịnh cho biết cơn sốt Chiropractic trên mạng xã hội đã tạo ra một thế hệ “bác sĩ tự xưng” và những người trẻ tự bẻ khớp tại nhà để tìm cảm giác giải tỏa. Tuy nhiên, nắn chỉnh xương khớp y khoa là một bộ môn đòi hỏi nhiều năm đào tạo chuyên sâu và dựa trên kết quả chụp X-quang, MRI cụ thể của từng bệnh nhân.

“Việc phó mặc tính mạng cho những “kỹ thuật viên” chỉ biết tạo ra tiếng kêu vui tai trên mạng là một canh bạc, nguy hiểm tính mạng”, bác sĩ nói.

Nhiều người lầm tưởng tiếng kêu đó là các đốt xương đang “về đúng vị trí”. Thực tế, trong các khớp xương có chứa dịch khớp để bôi trơn. Khi nắn chỉnh với lực nhanh và mạnh, áp suất trong khớp giảm đột ngột, khiến các bọt khí (Nitơ, Oxy, CO2) hòa tan trong dịch khớp bị vỡ ra hoặc hình thành nhanh chóng. Khi bọt khí vỡ, các cơ quanh khớp được thư giãn và các đầu dây thần kinh bị kích thích nhẹ, giải phóng Endorphin – hormone hạnh phúc. Chính lượng Endorphin này khiến người xem và người trải nghiệm bị “nghiện” tiếng rắc.

Lý giải nguyên nhân bẻ khớp lại tạo cảm giác dễ chịu, khỏe hơn, bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, Trung tâm Y học thể thao Starsmec cho biết do ba cơ chế sinh lý chính. Thứ nhất, sự thay đổi áp lực trong khớp. Bên trong khớp có dịch khớp chứa các khí hòa tan như nitơ và carbon dioxide. Khi khớp bị kéo giãn hoặc bẻ nhanh, áp lực trong bao khớp giảm đột ngột, tạo ra các bọt khí trong dịch khớp. Quá trình hình thành bọt khí này gây ra âm thanh “rắc”. Sự thay đổi áp lực giúp khớp tạm thời cảm thấy “nhẹ” và bớt căng, vì vậy nhiều người cảm nhận như được giải phóng.

Thứ hai, bao khớp, dây chằng và cơ xung quanh chứa nhiều thụ thể cảm nhận áp lực và chuyển động. Khi khớp được kéo giãn, các thụ thể này gửi tín hiệu lên não tương tự khi chúng ta duỗi cơ sau khi ngồi lâu. Não bộ hiểu đây là trạng thái giảm căng cơ, nên tạo ra cảm giác dễ chịu. Thứ ba, phản ứng “thưởng” của hệ thần kinh. Âm thanh “rắc” kết hợp với cảm giác giảm căng tạo nên một phản xạ tâm lý khá giống hiệu ứng ASMR. Não bộ có thể giải phóng một lượng nhỏ dopamine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác thỏa mãn. Vì vậy, một số người hình thành thói quen bẻ khớp như một cách tự giải tỏa căng thẳng.

Tuy nhiên, cảm giác dễ chịu này chỉ mang tính tạm thời. Nếu lạm dụng bẻ khớp thường xuyên, đặc biệt ở cổ hoặc cột sống, có thể làm giãn bao khớp, yếu dây chằng, về lâu dài ảnh hưởng đến sự ổn định của khớp. Ví dụ gây hại dây chằng quanh khớp, hại sụn khớp, thậm chí đứt hẳn dây chằng, rách sụn, tổn thương xương, trật khớp cột sống gây chèn ép tủy, dây thần kinh… Trên thế giới và cả Việt Nam nữa đã ghi nhận nhiều ca tổn thương tủy sống, thần kinh cột sống gây liệt, thậm chí là tử vong rồi.

Các bác sĩ khuyên đau vai gáy thường có liên quan tới bệnh lý thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. Khi mắc phải bệnh lý này, nếu mọi người tự ý đi mát xa ngoài hàng, nắn chỉnh, bẻ khớp thì có thể khiến tình trạng thoát vị tiến triển nặng hơn. Khi thực hiện nắn chỉnh, bẻ khớp cũng có thể gây chèn ép phần tủy tại cổ và dẫn đến các biến chứng thần kinh, liệt tứ chi.

Nếu bị đau lưng, đau cổ vai gáy thì nên đi khám để xác định xem bản thân có mắc bệnh lý hay không. Bác sĩ sẽ khám, đánh giá tình trạng của bệnh nhân và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, từ đó giúp hạn chế nguy cơ gặp tai biến.

Thùy An