Tổng Bí thư Tô Lâm: Tránh làm dàn trải, hình thức, ‘làm cho có, làm cho xong’

Ngày 25-2, tại Hà Nội, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị.

Dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết bên cạnh những Nghị quyết đã ban hành trước đó, hai Nghị quyết 79 và Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị được hình thành trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn và tư duy lý luận trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, nhằm đồng thời giải quyết hai yêu cầu có tính nền tảng.

Đó là tăng cường nội lực vật chất và củng cố nội lực tinh thần, khẳng định quyết tâm xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, chủ động, hiệu quả, gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng gắn với xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Kinh tế nhà nước phải trở thành điểm tựa quốc gia trong kỷ nguyên mới

Trong phát biểu chỉ đạo, Tổng Bí thư Tô Lâm trao đổi thêm một số nội dung liên quan tới Nghị quyết 79 về kinh tế nhà nước. Ông nhấn mạnh kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh cao điểm chiến lược chỉ huy của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành điểm tựa quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Theo Tổng Bí thư, trong những năm gần đây, kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tư nhân đã trở thành hai trụ cột quan trọng của nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa.

Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng phát triển năng động, đóng góp lớn cho sự tăng trưởng, nhiều doanh nghiệp tư nhân đã từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị của khu vực và toàn cầu.

Trong khi đó, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, đảm bảo các cân đối lớn, ổn định điều tiết vĩ mô và thực hiện những nhiệm vụ chiến lược dài hạn liên quan trực tiếp tới an ninh năng lượng, tài chính, tiền tệ, an ninh viễn thông, hạ tầng thiết yếu và những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.

“Hay nói cách khác, kinh tế nhà nước phải chiếm lĩnh được những cao điểm chiến lược, chỉ huy của nền kinh tế. Khu vực kinh tế nhà nước phải được cơ cấu lại một cách mạnh mẽ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn trọng yếu, chiến lược, lan tỏa cao” – Tổng Bí thư nói.

Ông nhìn nhận vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, bằng hiệu quả, bằng đóng góp thực chất, cho ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế và cho phát triển trung và dài hạn. Đấy là nhiệm vụ rất quan trọng của kinh tế nhà nước.

“Lĩnh vực nào nhà nước tự nắm giữ để đảm bảo chủ quyền và ổn định thì phải nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh. Lĩnh vực nào nhà nước chỉ nên giữ vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng, mở đường thì phải thiết kế một cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh, cùng phát triển. Lĩnh vực nào nhà nước không cần thiết làm hoặc làm không hiệu quả thì kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, chống lợi ích nhóm, chống sân sau, chống thao túng, chống trục lợi chính sách” – Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư cho rằng kinh tế nhà nước phải có những đóng góp mang tính đột phá vào năng lực tự chủ quốc gia, đảm bảo duy trì ổn định và can thiệp kịp thời khi xuất hiện những rủi ro mang tính hệ thống. Vì vậy, trong giai đoạn mới, kinh tế nhà nước phải thực sự được cụ thể hóa thành điểm tựa lớn.

Đó là điểm tựa về an ninh, chủ quyền kinh tế. Kinh tế nhà nước phải nắm giữ vào các huyết mạch, vào xương sống quốc gia, từ năng lượng, hạ tầng chiến lược, tài chính, tín dụng, logistics then chốt, dữ liệu và nền tảng số thiết yếu.

Theo Tổng Bí thư, nắm giữ không phải để độc quyền mà để đảm bảo chủ quyền, tránh lệ thuộc và bảo vệ lợi ích quốc gia trong mọi tình huống, có sức lan tỏa cho cả nền kinh tế.

Điểm tựa tiếp theo được Tổng Bí thư nhắc tới đó là điểm tựa về điều tiết ổn định và sức chống chịu, đặc biệt trong thời kỳ có nhiều cú sốc đan xen như đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động lãi suất, tỉ giá, chiến tranh thương mại, dịch bệnh.

Kinh tế nhà nước phải giữ vai trò ổn định những thị trường thiết yếu, đảm bảo cung ứng các dịch vụ công ích thiết yếu, duy trì nền tảng, năng lực dự phòng ứng phó với rủi ro của cả hệ thống.

“Điều này nếu kinh tế nhà nước không làm thì không ai làm được. Đây là những điểm tựa rất quan trọng mà chúng ta phải nhấn mạnh trong yêu cầu của kinh tế nhà nước” – Tổng Bí thư nói thêm và cho rằng kinh tế nhà nước muốn giữ được vai trò này thì tính hiệu quả, tính dẫn dắt rất quan trọng, không thể buông nhẹ.

“Văn hoá phải soi đường cho quốc dân đi”

Cũng theo Tổng Bí thư Tô Lâm, nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh thì “văn hóa quyết định khả năng đi xa”. Nếu kinh tế tạo ra của cải vật chất thì văn hóa tạo ra bản lĩnh, kỷ luật, niềm tin và sức mạnh tinh thần để đất nước vượt qua thử thách và vươn lên.

Thách thức lớn nhất đối với văn hóa hôm nay không chỉ là thiếu nguồn lực mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả, tin thất thiệt và sự tấn công của những yếu tố độc hại trong không gian mạng.

Nếu không kịp thời chấn hưng văn hóa, chúng ta có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu điểm tựa dài hạn. Con người có thể giàu lên nhưng nghèo đi về chuẩn mực, về lòng tự trọng, về trách nhiệm công dân và về khát vọng cống hiến.

Do đó, để xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới, Tổng Bí thư đề nghị tập trung triển khai đồng bộ năm nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, phải xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới. Trong đó, cần nhấn mạnh những phẩm chất cốt lõi: Yêu nước, thuần phong mỹ tục, kỷ cương, liêm chính, trách nhiệm, nhân ái, sáng tạo, khát vọng vươn lên. Quan trọng hơn, hệ giá trị không thể chỉ “viết trong văn bản” mà phải được cụ thể hóa thành chương trình giáo dục, thành chuẩn mực công vụ.

Thứ hai, phải coi xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh là nhiệm vụ mang tính nền tảng. Trong kỷ nguyên số, môi trường văn hóa mở rộng sang không gian mạng, nơi thông tin lan truyền nhanh, cảm xúc bị kích động dễ dàng và độc hại có thể “đầu độc”, tạo mơ hồ trong nhận thức nếu thiếu sức đề kháng. Vì vậy, cần nâng cao năng lực “miễn dịch xã hội” trước tin giả, thông tin xấu độc và xây dựng văn hóa tranh luận văn minh, văn hóa ứng xử có trách nhiệm.

Tiếp theo, đặt trọng tâm vào giáo dục và phát triển con người, coi đây là trục xuyên suốt của chấn hưng văn hóa. Theo Tổng Bí thư, chấn hưng văn hóa phải bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: Tôn trọng pháp luật, tôn trọng người khác, trung thực, tử tế, trách nhiệm và tinh thần phụng sự cộng đồng, mình vì mọi người. Mọi người đều phải có trách nhiệm với xã hội.

Thứ tư, phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh phải thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa. Đồng thời bảo vệ bản quyền, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao. Làm được điều đó, văn hóa sẽ không chỉ “giữ gìn bản sắc”, mà còn “tạo ra giá trị mới”, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng và hình ảnh quốc gia.

Thứ năm, xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị và coi đây là gốc của niềm tin xã hội. Văn hóa trong Đảng, trong bộ máy công quyền phải là văn hóa gương mẫu, nói đi đôi với làm, trọng danh dự, trọng kỷ luật và tận tụy phục vụ nhân dân.

Mỗi cán bộ, đảng viên phải là một hạt nhân lan tỏa văn hóa liêm chính, chuẩn mực trong ứng xử, nghiêm túc trong thực thi nhiệm vụ, không né tránh, không đùn đẩy, không vô cảm. Vì vậy, Tổng Bí thư đề nghị mỗi cấp ủy, tổ chức đảng phải xác định rõ thực trạng văn hóa của mình để tập trung giải quyết. Tránh làm dàn trải, tránh hình thức, tránh “làm cho có, làm cho xong”.

Đặc biệt, phải coi nêu gương là phương thức lãnh đạo có sức thuyết phục cao nhất trong xây dựng văn hóa. Nêu gương không phải nói cho hay, mà là làm cho đúng. Nêu gương không phải vận động chung chung, mà là kỷ luật bản thân, kỷ luật tổ chức, kỷ luật thực thi.

Ở đâu cán bộ gương mẫu, ở đó kỷ cương mạnh. Ở đâu kỷ cương mạnh, ở đó niềm tin xã hội được củng cố. Khi đó, mọi nhiệm vụ phát triển đều có nền tảng để bứt phá, vươn lên.