Đưa Tết Việt thành thương hiệu du lịch văn hóa?

Những ngày đầu năm Bính Ngọ, du lịch vào guồng sớm hơn nhiều người dự đoán. Nhiều hãng lữ hành tổ chức lễ xuất hành ngay từ mùng Một. Có những khách sạn trung tâm TPHCM đạt công suất phòng trên 80%. Nhiều điểm đến thu hút khách du lịch trong 5 ngày nghỉ Tết (14-19/2): Hà Nội đón hơn 593.000 lượt khách; Ninh Bình đón hơn 1,3 triệu lượt khách… Những con số không chỉ là tín hiệu khởi sắc của ngành dịch vụ, mà còn gợi mở rằng đã đến lúc xem Tết như một trong các “mùa cao điểm” du lịch trong năm, và là mùa cao điểm mang thương hiệu văn hóa truyền thống Việt Nam.

Trong nhiều năm, Tết thường được hiểu là quãng nghỉ. Cơ quan đóng cửa, giao dịch chậm lại, nhịp đập thị trường chùng xuống. Nhưng thực tế những năm gần đây cho thấy điều ngược lại: Tết đang trở thành thời điểm dịch chuyển mạnh mẽ. Nhiều gia đình và cá nhân thay vì chỉ ở nhà sum họp đã chọn đi du xuân; kiều bào về nước kết hợp thăm người thân và du lịch; khách quốc tế tò mò trải nghiệm Tết cổ truyền.

Người dân, du khách xin chữ đầu xuân tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Ảnh: Thành Đông).

Tết không còn là lúc cả xã hội “dừng lại” mà đang trở thành một “mùa tiêu dùng cảm xúc”, nơi những nét văn hóa truyền thống trở nên sống động hơn: lân – sư – rồng rộn ràng đầu năm, phong bao lì xì đỏ thắm, đường hoa rực rỡ, hội chữ Xuân, lễ xuất hành, nghi thức tống cựu nghinh tân, bánh chưng – bánh tét trong bữa cơm quây quần…

Nhiều du khách quốc tế chia sẻ họ ấn tượng với Tết không phải ở quy mô hoành tráng, mà vì tính chân thực, sâu lắng. Họ thích được nghe giải thích vì sao người Việt cúng ông Công ông Táo, vì sao có tục lì xì, vì sao bữa cơm đầu năm ở Nam Bộ lại có canh khổ qua, thịt kho trứng. Họ thích được tham gia, chứ không chỉ đứng xem. Do đó, tôi nghĩ rằng nếu trải nghiệm Tết cho du khách chỉ dừng ở những tiểu cảnh để chụp hình, chúng ta đang bỏ lỡ chiều sâu văn hóa – điều tạo nên sự khác biệt và hấp dẫn.

Một gói trải nghiệm Tết đúng nghĩa có thể bắt đầu từ những điều rất giản dị: du khách cùng gia đình địa phương gói bánh chưng, bánh tét; học viết thư pháp; đi chợ hoa ngày 29; dự bữa cơm tất niên; tham gia lễ hái lộc đầu xuân; nghe kể tích truyện về con giáp năm mới. Khi đó, họ không chỉ “tham quan Tết”, mà thực sự “sống trong Tết”.

Nhìn sang các quốc gia khác, ta thấy họ đã biến lễ hội thành thương hiệu quốc gia. Nhật Bản có mùa hoa anh đào, Hàn Quốc có mùa lá đỏ, Đức có lễ hội bia Oktoberfest. Việt Nam hoàn toàn có thể có “mùa Tết Việt” – một mùa du lịch văn hóa kéo dài từ 23 tháng Chạp đến rằm tháng Giêng.

Hiện nay, một số địa phương đã bắt nhịp tốt với mùa du lịch Tết. Ninh Bình không chỉ đón khách tham quan Tràng An, Thung Nham mà còn tổ chức các chương trình nghệ thuật gắn với thiên nhiên. Hà Nội miễn phí tham quan nhiều di tích trong dịp Tết, tái hiện nghi lễ truyền thống ở Hoàng thành Thăng Long. TPHCM thu hút khách quốc tế bằng đường hoa Nguyễn Huệ, ẩm thực Tết, múa lân tại các khách sạn lớn… Tuy nhiên, nhìn trên tổng thể quốc gia, những hoạt động ấy vẫn còn rời rạc, thiếu một chiến lược thương hiệu chung.

Nếu tiếp cận vấn đề ở góc độ “mùa du lịch Tết” – một chiến lược ở tầm quốc gia – chúng ta cần chuẩn hóa trải nghiệm cho du khách. Các điểm đến cần thống nhất cách tổ chức, tránh tình trạng nơi làm rất tốt, nơi lại sơ sài. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ là yêu cầu phải đặt lên hàng đầu. Du khách sẽ khó chấp nhận việc tăng giá đột biến hay chất lượng phục vụ giảm sút với lý do “Tết mà!”.

Chúng ta cũng cần kể câu chuyện Tết Việt bằng nhiều ngôn ngữ. Không chỉ dừng ở dịch thuật nội dung, mà giải thích chiều sâu văn hóa. Vì sao màu đỏ được xem là may mắn? Vì sao người Việt coi trọng thời khắc Giao thừa và ngày mùng Một? Vì sao Tết gắn với tinh thần “uống nước nhớ nguồn”? Khi hiểu, du khách sẽ “vỡ” ra được nhiều điều và cảm nhận về Tết Việt một cách sâu sắc hơn.

Bên cạnh du khách quốc tế, lượng kiều bào về nước dịp Tết ngày càng tăng mạnh. Đây là nhóm “khách” đặc biệt: họ có tình cảm sâu nặng với quê hương, có khả năng chi tiêu và muốn con cháu hiểu cội nguồn. Nếu xây dựng các tour “về quê ăn Tết”, “Tết ba miền”, “Tết miền Tây sông nước”, “Tết cố đô”…, thì đây không chỉ là các sản phẩm du lịch đơn thuần mà còn mang ý nghĩa vun đắp, củng cố bền chắc mối liên kết của đồng bào trong và ngoài nước.

Tất nhiên, trong tổ chức du lịch Tết cũng cần cảnh giác với nguy cơ thương mại hóa quá mức. Tết không thể biến thành sân khấu phô diễn rỗng tuếch. Cốt lõi của Tết là sự đoàn viên, lòng biết ơn tổ tiên, tinh thần chia sẻ. Nếu giữ được tinh thần ấy, đồng thời tổ chức chuyên nghiệp, chúng ta sẽ vừa giữ được hồn Tết lại vừa tạo giá trị kinh tế.

Chiến lược thu hút du khách không chỉ phụ thuộc vào cảnh đẹp, hạ tầng tốt hay chính sách visa, mà còn phụ thuộc vào khả năng kể câu chuyện Việt Nam hấp dẫn đến đâu. Và Tết chính là một trong những câu chuyện giàu cảm xúc nhất.

Tết không chỉ là kỳ nghỉ. Tết là ký ức, là văn hóa, là biểu tượng. Nếu biết khai thác đúng cách, Tết có thể trở thành mùa du lịch đặc sắc nhất trong năm. Khi đó, Tết không chỉ mở đầu năm mới mà sẽ mở ra một thương hiệu quốc gia được xây dựng từ chính bản sắc lâu đời của người Việt.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!