Gần 1,6 triệu thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập, đào tạo

Theo thông tin Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố tại buổi họp báo hôm nay 4.4, tại Hà Nội, quý 1/2026, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,21%, hầu như không thay đổi so với quý trước và cùng kỳ năm trước.

Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên (từ 15 – 24 tuổi) là 8,86%, giảm nhẹ 0,2 điểm phần trăm so với quý trước và tăng 0,9 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên ở khu vực thành thị là 10,7%, giảm 0,4 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước; tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên ở khu vực nông thôn là 7,8%, tăng 1,5 điểm phần trăm.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Mai, quyền Trưởng ban Thống kê dân số và lao động (Cục Thống kê), đáng chú ý, trong quý 1, thanh niên (từ 15 – 24 tuổi) không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo là gần 1,6 triệu người, chiếm 11,4% tổng số thanh niên, tăng 172.600 người so với quý trước và tăng 212.500 người so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, tỷ lệ thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo ở khu vực thành thị là 8,9%; khu vực nông thôn là 13%. Nữ thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo là 12,8%; nam là 10%.

Lao động có việc làm quý 1 ước tính 52,5 triệu người, giảm 233.400 người, tương ứng giảm 0,4% so với quý trước và tăng 656.800 người, tương ứng tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, lao động có việc làm khu vực thành thị là 20,6 triệu người, chiếm 39,2%; khu vực nông thôn là 31,9 triệu người.

Số người thiếu việc làm trong độ tuổi lao động quý 1 là 786.700 người, tăng 2.700 người so với quý trước và giảm 10.300 người so với cùng kỳ năm trước.

“Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,68%, gần như không thay đổi so với quý trước và giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tỷ lệ thiếu việc làm ở khu vực thành thị là 1,27% và khu vực nông thôn là 1,95%”, bà Mai cho biết.

Vì sao lương tăng nhưng đời sống không cải thiện?

Quý đầu năm nay, thu nhập bình quân của người lao động đạt 9 triệu đồng/tháng, tăng 329.000 đồng (tương ứng 3,8%) so với quý trước và tăng 706.000 đồng (tương ứng 8,5%) so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, thu nhập bình quân của lao động nam là 10,1 triệu đồng/tháng; lao động nữ là 7,7 triệu đồng/tháng; lao động khu vực thành thị là 10,7 triệu đồng/tháng; lao động khu vực nông thôn là 7,9 triệu đồng/tháng.

So với cùng kỳ năm trước, dù thu nhập bình quân của người lao động trong quý 1 tăng 8,5%, cao hơn mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng (3,51%), song cảm nhận của người dân vẫn chưa thực sự tích cực.

Tỷ lệ hộ đánh giá thu nhập quý 1 “bằng hoặc cao hơn trước” đạt 95,8%, giảm nhẹ so với quý trước và cùng kỳ năm trước.

Trả lời câu hỏi tại sao lương tăng nhưng nhiều người dân lại cảm nhận đời sống không có sự cải thiện, bà Mai phân tích, điều này xuất phát từ 3 nguyên nhân chính, gồm: mức tăng thu nhập chưa đồng đều; tỷ lệ lao động phi chính thức còn lớn; áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng.

Sự chênh lệch gia tăng thu nhập giữa các nhóm lao động và giữa khu vực thành thị và nông thôn còn khá rõ. Thu nhập khu vực thành thị chỉ tăng khoảng 5,7%, thấp hơn khu vực nông thôn (7,9%), khiến cảm nhận của người lao động khu vực thành thị về cải thiện đời sống không tốt bằng khu vực nông thông.

“Hiện nay, có tới 62,2% lao động làm việc trong khu vực phi chính thức. Đây là nhóm có thu nhập thấp, bấp bênh. Dù thu nhập nhóm này có thể tăng nhanh hơn khu vực chính thức ở mức 8,8% so với 5,6%, nhưng đây là mức tăng của người lao động có thu nhập bấp bênh. Dù thu nhập tăng lên, cảm nhận về cải thiện đời sống vẫn không tốt bằng người có thu nhập ổn định”, bà Mai nói.

Bà Mai cũng nhấn mạnh, trong quý 1, chỉ số giá của những mặt hàng phổ biến như dịch vụ ăn uống, nhà ở, điện nước, chất đốt, vật liệu xây dựng… tăng cao hơn chỉ số giá trung bình.

Ví dụ, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,55%; nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 5,69%… Điều này khiến áp lực chi phí chính của người lao động tăng cao hơn áp lực bình thường, dẫn tới dù lương tăng nhưng cảm nhận cải thiện đời sống không tốt bằng thông thường.