Giá bạc tăng dựng đứng, lời nguyền bong bóng có đang quay trở lại?

Giá bạc đang trải qua một chu kỳ tăng hiếm thấy khi chỉ trong vòng một năm đã tăng 3 lần. Đà bật tăng mạnh mẽ này khiến kim loại này trở thành tâm điểm chú ý của giới đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, với những ai từng theo dõi lịch sử thị trường kim loại quý, quỹ đạo hiện tại gợi nhớ không ít đến các giai đoạn tăng nóng trước đây, những giai đoạn lịch sử từng kết thúc bằng các cú điều chỉnh rất mạnh.

Bài học 2009-2011: “Tiền rẻ” thổi phồng giá trị kim loại bạc

Sau cú sốc tài chính toàn cầu 2008, giá bạc bước vào một trong những đợt tăng mạnh nhất lịch sử hiện đại. Giá kim loại này leo từ vùng 8,5 USD lên sát 50 USD/ounce trong chưa đầy 2 năm, tương đương mức tăng khoảng 500%.

Chất xúc tác chính đến từ chính sách tiền tệ siêu nới lỏng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Lãi suất gần bằng 0, các chương trình nới lỏng định lượng quy mô lớn và các gói cứu trợ đã đẩy lãi suất thực xuống vùng âm trong thời gian dài. Thời điểm đó, những tài sản không sinh lợi suất như bạc lại trở thành công cụ phòng hộ hấp dẫn trước rủi ro tiền tệ.

Bạc nguyên khối trên thị trường quốc tế (Ảnh: Reuters).

Đà tăng càng được khuếch đại khi cung bạc không thể mở rộng nhanh, trong khi các quỹ ETF giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ dễ dàng tiếp cận thị trường. Hoạt động đầu cơ trên thị trường phái sinh với mức đòn bẩy cao đã đẩy nhu cầu tăng mạnh hơn thực tế.

Tuy nhiên, chu kỳ này chấm dứt rất nhanh. Chỉ trong 9 ngày, Sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CME) liên tiếp nâng yêu cầu ký quỹ tới 5 lần. Áp lực giảm đòn bẩy lan rộng, kéo theo cú sụt giá khoảng 30% trong vài tuần. Sau đó, lãi suất thực nhích lên, đồng USD mạnh trở lại đã chính thức “đặt dấu chấm hết” cho chu kỳ tăng giá mạnh của bạc.

“Canh bạc” của anh em nhà Hunt

Cuối thập niên 1970, 3 anh em Hunt là Nelson, Lamar và William (Mỹ) đã âm thầm tích lũy bạc với quy mô chưa từng có. Bắt đầu từ năm 1973, họ mua bạc ở vùng giá chỉ khoảng 1,5 USD/ounce nhằm phòng ngừa lạm phát và bất ổn tiền tệ.

Do bị hạn chế sở hữu vàng, bạc trở thành lựa chọn thay thế. Theo thời gian, nhóm này kiểm soát hơn 200 triệu ounce bạc – tương đương khoảng 60% lượng bạc của Mỹ lúc bấy giờ – đủ lớn để gây lo ngại cho cơ quan quản lý.

Các thỏi bạc theo tiêu chuẩn quốc tế (Ảnh: Reuters).

Đầu năm 1980, CME ban hành quy định siết chặt giao dịch về kim loại bạc và yêu cầu gần như toàn bộ vị thế phải được bảo đảm bằng tiền mặt. Cùng lúc, Chủ tịch Fed nâng lãi suất lên mức kỷ lục 20%, khiến chi phí vay ký quỹ tăng vọt.

Giá bạc đạt đỉnh quanh 50 USD/ounce vào tháng 1/1980, rồi lao dốc về gần 10 USD chỉ trong 2 tháng. Áp lực vay nợ liên tiếp khiến anh em Hunt buộc phải bán tháo, chịu khoản thua lỗ hơn 1 tỷ USD và cuối cùng phá sản. Đòn bẩy – yếu tố từng giúp họ thao túng thị trường – cũng chính là nguyên nhân hủy diệt toàn bộ chiến lược này.

Chu kỳ hiện tại: Câu chuyện mới hay “bản sao” lịch sử?

Hai tiền lệ lịch sử đều chỉ ra một điểm chung là khi thị trường bị chi phối bởi đòn bẩy cao. Chính vì vậy, chỉ cần một động thái siết nhẹ từ cơ quan quản lý cũng đủ kích hoạt các cú đảo chiều dữ dội. Theo các chuyên gia, thời điểm chính xác luôn khó dự đoán, nhưng rủi ro thường xuất hiện khi tâm lý lạc quan đạt đỉnh.

Riêng trong tháng này, giá bạc thế giới giao ngay đã tăng gần 30%, khi nhà đầu tư tìm đến các tài sản trú ẩn trước những rủi ro địa chính trị kéo dài. Tình trạng nguồn cung thắt chặt và những bất định mới xoay quanh tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng đẩy giá kim loại này tăng cao, theo Bloomberg.

Những nhà đầu tư lạc quan cho rằng đợt tăng lần này có nền tảng vững chắc hơn. Thị trường đang đối mặt với tình trạng thâm hụt cung kéo dài, trong khi nhu cầu công nghiệp tăng mạnh nhờ năng lượng mặt trời, xe điện, bán dẫn… Khoảng 70% lượng bạc được khai thác như sản phẩm phụ khiến nguồn cung khó phản ứng nhanh với giá.

Bên cạnh đó, bối cảnh tiền tệ hậu đại dịch Covid-19 với xu hướng nới lỏng quay trở lại và kỷ luật tài khóa lỏng lẻo tiếp tục hỗ trợ các tài sản hữu hình đóng vai trò phòng hộ.

Ông Surendra Mehta, Tổng thư ký Hiệp hội Vàng bạc và Trang sức Ấn Độ (IBJA), nhận định rằng nếu đà tăng hiện tại được duy trì, bạc nhiều khả năng vượt qua Nvidia để trở thành tài sản giá trị thứ 2 thế giới.

Ông Mehta cũng chỉ ra những biến động bất thường về giá trên thị trường bạc toàn cầu. Theo ông, chênh lệch giá bạc giữa sàn Comex và sàn Thượng Hải đã nới rộng lên gần 7 USD, trong khi mức chênh lệch thông thường chỉ dưới 1 USD.

Tính từ đầu năm, giá bạc đã tăng tới 181%, vượt xa vàng, nhờ được Mỹ xếp vào danh sách khoáng sản chiến lược, cùng với nguồn cung bị thắt chặt, tồn kho thấp và nhu cầu công nghiệp lẫn đầu tư gia tăng mạnh, theo Kitco.

Bên cạnh yếu tố cung – cầu vật chất, nhu cầu đầu tư vào bạc cũng tăng mạnh khi nhà đầu tư cá nhân ngày càng quan tâm hơn đến kim loại này. Trong năm 2025, quỹ ETF bạc iShares Silver Trust (SLV) ghi nhận dòng vốn đầu tư ròng lên tới 1 tỷ USD. Riêng trong tháng 12, quỹ này đã chi gần 2 tỷ USD để mua thêm bạc, phục vụ cho việc phát hành chứng chỉ quỹ.

Ngoài ra, khối lượng nắm giữ của quỹ ETF SPLV cũng tăng thêm 855 tấn trong năm qua. Trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh trong quý I và quý II năm ngoái, dòng tiền đã có xu hướng dịch chuyển sang bạc – tài sản được đánh giá vẫn còn “rẻ” tương đối so với vàng.

Bạc thỏi được đúc theo quy chuẩn quốc tế (Ảnh: Reuters).

Ông Stefan Gleason, Giám đốc điều hành công ty Money Metals Exchange, cho rằng động lực tăng giá liên tục của kim loại bạc thực sự là điều rất hiếm thấy. Điều đó đã kích hoạt ở phía nhà đầu tư cá nhân một làn sóng mới khổng lồ gồm cả người mua lẫn người bán. Chúng tôi đang chứng kiến khối lượng mua và bán đều ở mức kỷ lục.

Công ty của ông ghi nhận tháng có doanh số cao nhất trong lịch sử 16 năm hoạt động vào tháng 12/2025, khi giá bạc tăng gần 27%. Theo ông, nhiều người nắm giữ bạc lâu năm đã tranh thủ bán ra để thu lợi nhuận, trong khi những người mới tham gia cũng bị thu hút bởi chính mức tăng giá này.

Về địa chính trị, mới đây, Mỹ đã thông báo sẽ áp thuế lên 8 quốc gia châu Âu, những nước phản đối kế hoạch mua lại Greenland. Mức thuế 10% sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2 và tăng lên 25% vào tháng 6.

Các nhà lãnh đạo châu Âu dự kiến tổ chức một cuộc họp khẩn cấp trong những ngày tới để bàn về các biện pháp đối phó. Các quốc gia thành viên đang xem xét nhiều lựa chọn, trong đó có việc áp thuế trả đũa đối với hàng hóa của Mỹ.

Lịch sử cho thấy, với bạc, yếu tố quyết định thường không nằm ở cung – cầu thuần túy mà ở mức độ đầu cơ và đòn bẩy. CME đã nhiều lần nhấn mạnh rằng họ sẽ sẵn sàng can thiệp khi thị trường trở nên quá “nóng”. Ngày 12/12/2025, sàn này đã nâng yêu cầu ký quỹ kim loại này thêm 10%. Trong quá khứ, những điều chỉnh như vậy thường là lời cảnh báo trước các biện pháp mạnh tay hơn nếu đà đầu cơ tiếp tục leo thang.