Giá thức ăn chăn nuôi tăng, Việt Nam chủ động kịch bản ứng phó

(PLO)- Việt Nam mỗi năm phải nhập khoảng 22–24 triệu tấn nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, do đó khó tránh khỏi những tác động từ biến động của thị trường quốc tế.

Sáng 12-3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị về phòng, chống dịch bệnh và phát triển chăn nuôi bền vững.

Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y, căng thẳng và xung đột tại Trung Đông đang khiến giá thức ăn chăn nuôi trên thế giới tăng mạnh. Việt Nam mỗi năm phải nhập khoảng 22–24 triệu tấn nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, do đó khó tránh khỏi những tác động từ biến động của thị trường quốc tế.

Hiện nay, Việt Nam nhập khẩu ngô và đậu tương chủ yếu từ Mỹ và Brazil. Trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng, chi phí logistics cũng tăng theo, khiến giá thức ăn chăn nuôi hoàn chỉnh trong nước có thể tăng khoảng 5–10%.

Hai kịch bản tác động đến ngành chăn nuôi

Cục Chăn nuôi và Thú y xây dựng hai kịch bản để đánh giá tác động của tình hình địa chính trị đối với thị trường thức ăn chăn nuôi.

Kịch bản thứ nhất, nếu xung đột kết thúc trong tháng 3, tuyến vận tải qua Eo biển Hormuz được khơi thông và không có diễn biến leo thang, giá dầu có thể giảm nhanh về khoảng 70–75 USD/thùng. Khi đó, giá phân bón dự kiến giảm 10–15% do nguồn cung được phục hồi.

Trong trường hợp này, giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi sẽ dần ổn định, dù vẫn cao hơn mức trước khi xảy ra xung đột. Từ tháng 4 đến tháng 6, thị trường có thể trở lại trạng thái bình thường, giá thức ăn chăn nuôi toàn cầu giảm khoảng 1–2% nhờ nguồn cung dồi dào từ Mỹ và Nam Mỹ. Nhu cầu sản xuất phục hồi, trong khi rủi ro lạm phát giảm, thị trường các sản phẩm thức ăn bổ sung tiếp tục tăng trưởng ổn định.

Với kịch bản này, Việt Nam không chịu tác động quá lớn. Giá nhập khẩu nguyên liệu có thể giảm dần vào cuối tháng 3, giúp chi phí thức ăn chăn nuôi giảm khoảng 3–5%, qua đó hỗ trợ ngành chăn nuôi phục hồi.

Kịch bản thứ hai, nếu xung đột kéo dài sang tháng 4, trong tháng 3 giá thức ăn chăn nuôi có thể tăng 7–10%. Khi đó, chi phí chăn nuôi tăng cao, kéo theo giá thực phẩm có thể tăng 5–10%, gây áp lực lên thị trường và ảnh hưởng đến an ninh thực phẩm.

Từ tháng 4 trở đi, chi phí sản xuất có thể tăng 10–15%, lợi nhuận của người chăn nuôi giảm 10–20%, thậm chí nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ có thể thua lỗ. Trong bối cảnh này, việc thúc đẩy sử dụng nguồn nguyên liệu thay thế từ phụ phẩm nông nghiệp trong nước trở nên cần thiết.

Chủ động các giải pháp ứng phó

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, tình hình địa chính trị tại Trung Đông đang diễn biến phức tạp, nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải biển quốc tế và giá nhiên liệu tăng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Vì vậy, việc xây dựng các kịch bản ứng phó là cần thiết nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đối với ngành chăn nuôi.

Trước hết, trong trường hợp giá nhiên liệu tăng mạnh, cần triển khai các giải pháp giảm chi phí vận chuyển và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Doanh nghiệp cần tối ưu hệ thống logistics, lựa chọn phương thức vận chuyển hợp lý để giảm chi phí và thời gian vận chuyển.

Bên cạnh đó, các trang trại chăn nuôi được khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo, như hệ thống khí sinh học (biogas) từ chất thải chăn nuôi hoặc điện mặt trời áp mái, nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Việc ký kết hợp đồng vận tải dài hạn với các đơn vị vận chuyển cũng là giải pháp giúp ổn định chi phí và hạn chế rủi ro do biến động giá nhiên liệu.

Trong trường hợp nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu bị gián đoạn, cần đa dạng hóa thị trường nhập khẩu, mở rộng sang các khu vực như Nam Mỹ, Ấn Độ, Đông Âu và một số quốc gia châu Á nhằm giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Đồng thời, cần xây dựng và duy trì kho dự trữ nguyên liệu chiến lược để bảo đảm nguồn cung khi thị trường biến động.

Ngoài ra, việc nghiên cứu và sử dụng nguồn nguyên liệu thay thế, như phụ phẩm nông nghiệp hoặc phụ phẩm từ ngành chế biến thực phẩm, cũng cần được đẩy mạnh nhằm giảm áp lực nhập khẩu.

Về lâu dài, khi giá thức ăn chăn nuôi duy trì ở mức cao, cần triển khai các giải pháp mang tính chiến lược. Trong đó, việc phát triển vùng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi trong nước, đặc biệt với các cây trồng như ngô, đậu tương và cây thức ăn khác, sẽ giúp tăng tính chủ động về nguồn cung.

Song song với đó, cần thúc đẩy nghiên cứu khoa học để xây dựng công thức thức ăn chăn nuôi tối ưu, tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo đảm dinh dưỡng cho vật nuôi. Nhà nước cũng cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp như tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và khuyến khích đổi mới công nghệ đối với các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần ổn định thị trường thức ăn chăn nuôi và bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi trong thời gian tới.