“Úi giời ui”
Thung Ui là điểm du lịch mới nổi ở Ninh Bình, nằm trong Quần thể danh thắng Tràng An – Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Nơi đây đang thu hút đông đảo du khách nhờ cảnh quan thung lũng cổ kính và thơ mộng.
Điện kính thiên ở Thung Ui (Ảnh: Thái Bá).
Nằm cách chùa Bái Đính khoảng 2km, Thung Ui là thung lũng có từ lâu đời và quen thuộc với người dân địa phương. Tuy nhiên, điểm đến này lại hoàn toàn mới mẻ và xa lạ với du khách thập phương.
Nguồn gốc của cái tên kỳ lạ “Thung Ui” đã được nhiều người đặt câu hỏi khi đến đây. Lý giải về điều này, hướng dẫn viên của khu du lịch cho biết, khi chưa được đầu tư xây dựng các công trình đồ sộ, Thung Ui chỉ là thung lũng hoang sơ, vắng vẻ, xung quanh được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi cao sừng sững.
Từ xa xưa, người dân bản địa đã vào thung lũng để săn bắt, hái lượm vì nơi đây cây rừng xanh tốt, hồ nước trong xanh rất nhiều thú, chim muông, cá cũng như các loại thực vật làm thức ăn phong phú.
Vẻ đẹp hoang sơ của Thung Ui (Ảnh Trường Huy).
Thung lũng này cũng là nơi trù phú, vì thế người dân trong vùng khi còn gian khó thường vào đây lấy củi, trồng lúa, trồng ngô khoai. Vì thế, nơi đây đã nuôi sống biết bao nhiêu người.
“Để vào được thung lũng, bà con phải vượt qua những dãy núi cao. Bất kể ai leo lên ngọn núi bao quanh đều phải thốt lên “ui mệt quá” hoặc “úi giời ơi”, cũng từ đó cái tên Thung Ui hay Úi giời ơi ra đời”, hướng dẫn viên khu du lịch Thung Ui tiết lộ.
Đàn kính thiên 1.000 năm trước
Không chỉ có cái tên kỳ lạ, Thung Ui còn có ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn đối với vùng đất Cố đô Hoa Lư xưa. Nơi đây hơn 1.000 năm trước, Đinh Bộ Lĩnh đã chọn làm đàn kính thiên.
Đàn kính thiên nơi Đinh Bộ Lĩnh chọn làm nơi tế trời đất hơn 1.000 năm trước được phục dựng lại (Ảnh: Thái Bá).
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, ông Trương Đình Tưởng, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh Ninh Bình cho biết, Đàn kính thiên ở kinh đô Hoa Lư xưa (nay là Thung Ui) là nơi Đinh Bộ Lĩnh làm lễ tế trời, sau đó xuất quân dẹp loạn 12 sứ quân, thu giang sơn về một mối.
“Cũng chính nơi đây, năm 968, sau khi bình định thiên hạ, lên ngôi hoàng đế, đức vua đã tế cáo trời đất, công bố với thiên hạ, xưng là Đinh Tiên Hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, lấy niên hiệu là Thái Bình và trở thành vị hoàng đế đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền tại Việt Nam”, ông Trương Đình Tưởng chia sẻ.
Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh Ninh Bình cho biết thêm, Đàn kính thiên Tràng An là “cửa mở” vào thung lũng Mộc Hoàn rộng lớn, núi non vây bọc kín, rừng xanh quanh năm với các thảm thực vật nhiều tầng lớp, hoa rừng thơm ngát, chim kêu vượn hót, giữa có hồ nước trong xanh gọi là hồ Mục Long (Mắt Rồng), nối mạch nguồn với các suối trong khu hang động Tràng An, được coi là tụ thủy, tụ khí, nước bốn mùa đầy ắp.
Du khách chụp ảnh lưu niệm bên chiếc vạc đồng khổng lồ ở Thung Ui (Ảnh: Thái Bá).
Đàn kính thiên Tràng An tọa lạc trên khu đất cao nhất của thung lũng Mộc Hoàn (rộng khoảng 270ha). Công trình được phục dựng cấu trúc theo ba lớp đại môn từ ngoài vào: Nhân môn – Địa môn – Thiên môn (theo quan niệm “Tam Tài” cổ: Trời – Đất – Người), hợp thành vũ trụ.
Mỗi đại môn lại có ba cửa qua lại theo lối công thành cung đình: Chính môn, tả môn, hữu môn. Giữa thung lũng Mộc Hoàn hiện nay được xây thêm ba ngôi nhà sàn lớn, dựng theo mẫu nhà sàn Mường cổ. Điều này nhằm tưởng nhớ đức vua Đinh Tiên Hoàng vốn nguồn gốc người Mường ở sách Kim Lư, động Hoa Lư xưa.
Phát hiện người tiền sử – mối nhân duyên xuyên thời gian
Một phát hiện đặc biệt mang giá trị khoa học và ý nghĩa tâm linh sâu sắc được ghi nhận trong quá trình nghiên cứu, phục dựng Đàn kính thiên là việc phát hiện dấu tích người tiền sử ngay tại khu vực đàn tế.
Đài kính nhân một trong những công trình chính ở Thung Ui (Ảnh: Thái Bá).
Đại diện Sở Du lịch Ninh Bình cho hay, trong quá trình hợp tác nghiên cứu và khai quật khảo cổ trải qua hơn 2 thập kỷ, các nhà khoa học đã phát hiện di cốt người tiền sử có niên đại từ 13.000 năm đến 50.000 năm, minh chứng cho sự hiện diện rất sớm của con người trên vùng đất này.
“Phát hiện này không chỉ góp phần làm sáng tỏ lịch sử cư trú lâu dài của người Việt cổ tại Tràng An – Hoa Lư, mà còn mở ra một cách nhìn mới về Đàn kính thiên là điểm hội tụ linh khí của Trời – Đất – Con người, nơi mạch nguồn tiền sử giao hòa với dòng chảy lịch sử dựng nước”, vị đại diện chia sẻ.
Theo các nhà nghiên cứu, sự trùng hợp đầy ý nghĩa này thể hiện một mối giao cảm đặc biệt giữa tổ tiên người Việt cổ với hậu thế, giữa con người tiền sử với các nhà khoa học hôm nay, để cùng nhau hé mở những lớp trầm tích sâu thẳm của lịch sử dân tộc.
Từ người tiền sử sinh tồn giữa núi rừng Tràng An, đến vua Đinh dựng nghiệp lớn, lập quốc Đại Cồ Việt, tất cả hợp thành một dòng chảy liên tục, thể hiện mối giao cảm sâu xa giữa tổ tiên và hậu thế, giữa khoa học hiện đại và cội nguồn dân tộc.
Bộ xương người tiền sử có niên đại khoảng 13.000 năm được phát hiện trong khu vực Thung Ui (Ảnh: Thái Bá).
“Điểm đến mới này không chỉ là chứng tích lịch sử, văn hóa, nhắc nhở cho mỗi người con đất Việt về cội nguồn dân tộc, nơi các vị vua đã khai quốc công thần để có đất nước Việt Nam phồn thịnh như ngày hôm nay, mà còn tạo ra không gian du lịch mới mẻ, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, mở ra cơ hội lớn cho du lịch Ninh Bình tiếp tục gặt hái thêm những thành công mới trong năm 2026″, lãnh đạo Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho hay.
Nguồn: https://dantri.com.vn/du-lich/giai-ma-bi-an-ve-thung-lung-co-ten-ky-la-ui-gioi-ui-o-ninh-binh-20260219091730114.htm
