Giải mã tham vọng lãnh thổ của Tổng thống Trump

Hôm qua 7.1, Reuters dẫn thông tin từ Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump đang thảo luận về các phương án mua lại Greenland, bao gồm cả việc sử dụng sức mạnh quân sự. Đây là một khu vực tự trị nằm trong quyền kiểm soát của Đan Mạch.

Trong khi đó, các nhà lãnh đạo châu Âu cùng Canada cũng đưa ra tuyên bố đoàn kết ủng hộ Greenland trước mối đe dọa mới từ Mỹ. “Greenland thuộc về người dân của Greenland. Đan Mạch và Greenland, và chỉ các bên này, quyết định các vấn đề liên quan Đan Mạch và Greenland”, theo một tuyên bố chung được đưa ra bởi các nhà lãnh đạo Pháp, Anh, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha và Đan Mạch.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen tuyên bố nếu Mỹ tấn công vào Đan Mạch, vốn là một đồng minh NATO thì liên minh này sẽ kết thúc. Ông Jens-Frederik Nielsen, người đứng đầu chính quyền Greenland, đã thúc giục ông Trump từ bỏ “những tưởng tượng về việc sáp nhập”.

Tại SAO LẠI LÀ Greenland ?

Vào năm 2019, khi vẫn còn trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump từng đề cập ý tưởng thâu tóm Greenland nhưng sau đó chưa theo đuổi. Đến đầu năm 2025, ngay khi quay trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã nhắc lại vấn đề này. Gần đây, sau khi đưa quân bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, vị chủ nhân Nhà Trắng tiếp tục nhấn mạnh mong muốn thâu tóm Greenland.

Nằm ở vị trí chiến lược giữa Mỹ và Nga, Greenland ngày càng đóng vai trò quan trọng về thế trận quân sự ở khu vực và đang nổi lên như một “chiến trường” địa chính trị khi tình hình biến đổi khí hậu ngày càng khó lường. Theo tờ The Guardian, Greenland có nguồn nguyên liệu thô khổng lồ đáp ứng cho việc phát triển công nghệ xanh đang thu hút sự quan tâm từ khắp nơi trên thế giới – bao gồm cả Trung Quốc là quốc gia thống trị sản xuất đất hiếm toàn cầu và đã đe dọa hạn chế xuất khẩu các khoáng sản quan trọng. Vì thế, nếu thâu tóm thành công Greenland, Mỹ có thể ngăn chặn Trung Quốc.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu làm băng tan nhanh mở ra cơ hội khai thác dầu (dù Greenland đã ngừng cấp giấy phép thăm dò dầu khí từ năm 2021) và khai thác các khoáng sản thiết yếu như đồng, lithium, coban và niken. Băng Bắc Cực tan chảy cũng đang mở ra các tuyến đường vận chuyển mới, cung cấp các lựa chọn thay thế cho kênh đào Suez, rút ngắn gần một nửa hành trình từ Tây Âu đến Đông Á. Hồi tháng 11.2025, Trung Quốc và Nga đạt thỏa thuận hợp tác phát triển các tuyến hàng hải mới qua Bắc Cực.

Về quân sự, Greenland là một căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ và hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo của nước này.

Tham vọng mở rộng lãnh thổ Mỹ

Hồi tháng 2 sau khi ông Trump vừa nhậm chức, tỉ phú Elon Musk, người đứng đầu Bộ Hiệu quả chính phủ Mỹ (DOGE), từng đề cập tăng hiệu quả chính phủ bằng một bộ máy kỹ trị. Tỉ phú Musk đã nhắc đến khái niệm của phong trào kỹ trị từng nổi lên hồi thập niên 1930 tại Mỹ và Canada. Một trong những lãnh đạo của phong trào này là bác sĩ – phi công – chính trị gia Joshua N. Haldeman (1902 – 1974). Người này chính là ông ngoại của tỉ phú Elon Musk.

Khi đó, phong trào kỹ trị ủng hộ việc tổ chức lại cơ bản các cấu trúc chính trị, xã hội và kinh tế ở Mỹ lẫn Canada. Theo định hướng này, họ tìm cách thay thế các nền kinh tế dựa trên thị trường và quản trị chính trị bằng một hệ thống nơi các chuyên gia đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu, hiệu quả và tính khả thi của công nghệ. Các nhà kỹ trị nhằm mục đích điều chỉnh tiêu thụ và sản xuất dựa trên hiệu quả năng lượng, thay vì các lực lượng thị trường.

Không những vậy, phong trào trên đề xuất sáp nhập Canada, Greenland, Mexico, Mỹ và một phần của khu vực Trung Mỹ thành một tổ hợp duy nhất mà họ gọi là “Technate”. Tổ hợp này được cai trị bởi các nguyên tắc kỹ trị, chứ không phải bởi biên giới quốc gia và sự chia rẽ chính trị truyền thống.

Chính vì thế, sau khi Tổng thống Trump tuyên bố sẽ “định hình” lại Venezuela rồi đe dọa cả Mexico, Colombia lẫn đề xuất thâu tóm Greenland, gợi ý Canada nên trở thành một bang của Mỹ đã thể hiện sự tương đồng với bản đồ “Technate” ngày trước.