Thị trường lao động đã qua giai đoạn biến động và đang dần ổn định, song không mang lại cảm giác nhẹ nhõm như kỳ vọng của nhiều người lao động (NLĐ). Việc tuyển dụng chậm lại, yêu cầu cao hơn, trong khi cường độ và áp lực công việc gia tăng rõ rệt. Với nhiều NLĐ, giờ đây, họ vừa làm việc vừa phải gồng mình thích nghi để không bị đào thải.
“Bộ lọc” khắt khe
Theo “Báo cáo lương và thị trường nhân sự, tuyển dụng” của Công ty CP JobOKO Toàn Cầu dựa vào hơn 581.000 tin tuyển dụng trong 10 tháng đầu năm 2025, tổng số việc làm tăng 2,05% so với cùng kỳ năm 2024. Tỉ lệ này cho thấy thị trường lao động đã vượt qua giai đoạn suy giảm mạnh và dần ổn định về quy mô.
10 tháng đầu năm 2025, số việc làm dành cho sinh viên mới ra trường giảm gần 13% so với cùng kỳ năm trước. Nguồn: JOBOKO
Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng nhẹ về việc làm là sự phân hóa ngày càng rõ trong nhu cầu tuyển dụng. Trong khi hầu hết các nhóm nhân sự duy trì xu hướng tăng thì nhóm sinh viên mới ra trường (fresher) lại ghi nhận mức giảm 12,96% so với năm trước. Đáng chú ý, đây là năm thứ 2 liên tiếp, nhu cầu tuyển fresher đi xuống, nối dài xu hướng giảm sâu từ năm 2024.
Ngược lại, nhu cầu tuyển dụng nhóm nhân sự có từ 3 năm kinh nghiệm trở lên, bao gồm những người có chuyên môn sâu, thâm niên làm việc và chuyên gia, tăng mạnh trên 40%, phân bổ khá đồng đều ở nhiều ngành nghề.
Hiện nay, người lao động tại nhiều doanh nghiệp phải làm việc với cường độ cao, áp lực lớn
Khoảng cách ngày càng lớn giữa 2 nhóm lao động nêu trên phản ánh rõ sự thay đổi trong chiến lược nhân sự của doanh nghiệp (DN). Thay vì tuyển số lượng lớn và đào tạo từ đầu, nhiều DN ưu tiên chọn ứng viên có thể bắt nhịp nhanh, đảm nhận nhiều vai trò và sớm tạo ra giá trị. Chiến lược này giúp tối ưu hóa chi phí song thu hẹp cơ hội gia nhập thị trường lao động của nhiều người trẻ.
Áp lực sàng lọc thể hiện rõ ở các ngành từng được xem là “cửa ngõ” cho sinh viên mới ra trường như hành chính – nhân sự, kế toán, tài chính – ngân hàng. 10 tháng đầu năm 2025, số việc làm dành cho fresher giảm gần 13% so với cùng kỳ năm 2024 và giảm hơn 37% so với năm 2023.
JobOKO cho rằng trước áp lực tối ưu hóa chi phí và biến động sản xuất – kinh doanh, nhiều DN ngày càng hạn chế tuyển dụng nhân sự chưa có kinh nghiệm, đồng thời nâng cao yêu cầu về kỹ năng, khả năng làm việc độc lập và chịu áp lực. Thị trường lao động vì thế vận hành như một “bộ lọc” ngày càng khắt khe, cho thấy bằng cấp không còn là yếu tố quyết định mà là khả năng thích ứng và tạo ra giá trị thực tế.
Bất an, dễ kiệt sức
Sau đợt tinh gọn nhân sự đầu năm 2026, anh Đỗ Hoàng Thịnh, nhân viên kinh doanh tại một DN dịch vụ giáo dục ở TP HCM, cảm nhận rõ guồng quay công việc trở nên nặng nề hơn. Bộ phận của anh từ 4 người nay chỉ còn 2, trong khi chỉ tiêu và khối lượng công việc hầu như không đổi.
“Việc nhiều hơn, KPI (chỉ số đánh giá hiệu quả công việc) cao hơn, mỗi người phải gánh phần việc của người khác” – anh Thịnh nhận xét. Công việc của anh hiện nay không dừng lại khi hết giờ hành chính mà phát sinh, kéo dài đến tối và cả cuối tuần.
Trong bối cảnh đó, KPI không còn là thước đo hiệu quả công việc đơn thuần mà trở thành ranh giới để NLĐ giữ chỗ đứng. Chỉ cần 1 tháng không đạt chỉ tiêu KPI, nguy cơ bị thay thế là rất rõ.
Chị Phạm Thị Kim Thoa, nhân viên một công ty truyền thông tại Hà Nội, cũng gặp áp lực không kém. Theo chị, nhiều người không còn quan niệm về “công việc ổn định lâu dài” mà có tâm thế luôn sẵn sàng thích nghi. Ngoài công việc chính, chị còn chủ động học thêm kỹ năng số, ngoại ngữ và đảm nhận nhiều vai trò mới để tránh bị động. “Việc liên tục “nâng cấp” bản thân cũng kéo theo cảm giác bất an. Chỉ cần chậm lại là tôi lo ngại mình tụt hậu” – chị bày tỏ.
Theo ông Eric Trần, Trưởng Phòng Tiếp thị – Truyền thông Công ty CP Anphabe (TP HCM), 2 trường hợp nêu trên là biểu hiện phổ biến của các trạng thái như bất an nghề nghiệp, kiệt sức vì công việc hay “zombie công sở” (kiệt quệ đến mức buông xuôi). Khi đó, nhiều người vẫn đi làm đều đặn nhưng thiếu năng lượng, động lực và thiếu sự gắn bó với công việc, với DN.
Báo cáo “Code the future – Lập trình tương lai” do Anphabe công bố cuối tháng 11-2025 cho thấy 44% DN xác định việc tinh gọn, tái cấu trúc là mục tiêu trọng tâm. Quá trình này giúp DN tiết kiệm chi phí và tăng hiệu suất làm việc của nhân sự, song lại đẩy phần lớn áp lực sang những người còn lại. Họ phải gánh khối lượng công việc và trách nhiệm nhiều hơn, trong khi công cụ, thời gian và sự hỗ trợ chưa theo kịp, dẫn đến căng thẳng kéo dài rồi kiệt sức.
“Nếu DN dồn nhiều áp lực cho NLĐ thì sẽ làm giảm sự gắn kết và khiến nguồn nhân lực suy yếu” – ông Eric Trần nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Hoàng Thanh Chương, Giám đốc toàn quốc Dịch vụ Tư vấn tuyển dụng – Công ty CP Adecco Việt Nam, trong bối cảnh thị trường việc làm ngày càng cạnh tranh, việc NLĐ chủ động nâng cao kỹ năng, khả năng thích ứng là điều cần thiết.
Thế nhưng, thích ứng không đồng nghĩa với việc đánh đổi sức khỏe và đời sống tinh thần của NLĐ. Nhiều người đang cố giữ chỗ đứng bằng cách làm thêm giờ kéo dài, đảm nhận nhiều vai trò cùng lúc hoặc chịu áp lực KPI liên tục. Lựa chọn này có thể giúp họ vượt qua giai đoạn trước mắt nhưng về lâu dài sẽ làm gia tăng nguy cơ kiệt sức, suy giảm động lực làm việc.
“Thành công trong nghề nghiệp không chỉ là giữ được việc làm mà còn giữ được năng lực, động lực và sức khỏe để phát triển lâu dài” – ông Chương đánh giá.
Nguồn: https://nld.com.vn/gong-minh-giu-viec-ap-luc-chong-chat-196260108211501425.htm
