Nhà Trắng ngày 6-1 cho biết việc sử dụng quân đội để tiếp quản Greenland “luôn là một lựa chọn” trong bối cảnh căng thẳng gia tăng xung quanh kế hoạch của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch này.
Tuyên bố của Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần khẳng định việc sở hữu Greenland là một ưu tiên an ninh quốc gia của Mỹ và đóng vai trò quan trọng trong việc “răn đe các đối thủ” tại khu vực Bắc Cực. Theo tuyên bố này, Tổng thống Mỹ và đội ngũ đang thảo luận nhiều lựa chọn để theo đuổi mục tiêu đối ngoại quan trọng này và việc sử dụng quân đội luôn là một lựa chọn mà tổng tư lệnh có thể sử dụng.
Ngoài hành động quân sự, theo đài Sky News, một trong những lựa chọn khác đối với Greenland là mua lại toàn bộ vùng lãnh thổ này. Một giải pháp nữa là thiết lập Thỏa thuận Liên kết Tự do (COFA) giữa Mỹ và Greenland. Mỹ hiện có thỏa thuận này với 3 đảo quốc Thái Bình Dương, theo đó Washington được tiếp cận quân sự để đổi lại hỗ trợ tài chính.
Nhà Trắng đưa ra tuyên bố trên sau khi lãnh đạo các nước Đan Mạch, Pháp, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh cùng ra tuyên bố chung tái khẳng định Greenland thuộc về người dân ở đó, đồng thời nhấn mạnh các nước này sẽ tiếp tục bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của Greenland. Thủ tướng Canada Mark Carney cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với Greenland khi thông báo Toàn quyền Canada Mary Simon và Bộ trưởng Ngoại giao Anita Anand sẽ thăm nơi này vào đầu tháng tới.
Một cuộc tập trận chung giữa Đan Mạch và một số nước thành viên NATO ngoài khơi TP Nuuk của Greenland hồi tháng 9-2025Ảnh: AP
Theo AP, ông Donald Trump đã nêu ý tưởng mua lại Greenland ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Giờ đây, nỗi lo Washington có thể hành động chống lại hòn đảo này càng gia tăng sau khi Mỹ tấn công quân sự Venezuela vào cuối tuần rồi. Một ngày sau vụ tấn công, nhà lãnh đạo Mỹ hôm 4-1 lập luận rằng Mỹ cần kiểm soát Greenland để bảo đảm an ninh trước “các mối đe dọa gia tăng” từ Trung Quốc và Nga ở khu vực Bắc Cực. Tuy nhiên, ông Ulrik Pram Gad, chuyên gia an ninh toàn cầu tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch, hoài nghi về cách Tổng thống Mỹ mô tả sự hiện diện của Nga và Trung Quốc tại khu vực. Theo chuyên gia này, thực tế có các tàu Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực nhưng chúng cách Greenland quá xa, đến mức không thể nhìn thấy ngay cả khi dùng ống nhòm.
Trong bước đi nhằm hạ nhiệt căng thẳng, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen nhấn mạnh cần phải duy trì quan hệ tốt đẹp với Mỹ.
Ngoài ra, lãnh đạo cơ quan ngoại giao Greenland cho biết đã cùng Đan Mạch đề nghị tiến hành cuộc gặp với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio để thảo luận về những tuyên bố đáng chú ý của Washington liên quan đến Greenland.
Trong khi đó, hai nghị sĩ Mỹ Steny H. Hoyer và Blake Moore, đồng Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Mỹ – Đan Mạch, đã ra tuyên bố chung kêu gọi kiềm chế, trong lúc cảnh báo “một cuộc tấn công vào Greenland sẽ là một cuộc tấn công vào NATO”. Hai nghị sĩ Đảng Cộng hòa này cho rằng Mỹ đã có mọi quyền tiếp cận cần thiết tại Greenland, cũng như lưu ý Đan Mạch trước đây đã bật đèn xanh cho Washington triển khai thêm lực lượng hoặc xây dựng cơ sở phòng thủ tên lửa bổ sung tại đây.
Theo hãng tin AP, Bộ Quốc phòng Mỹ hiện vận hành Căn cứ Không gian Pituffik ở phía Tây Bắc Greenland, được xây dựng sau khi Mỹ và Đan Mạch ký Hiệp ước Phòng thủ Greenland năm 1951. Căn cứ này hỗ trợ các hoạt động cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian cho Mỹ và NATO.
Vị trí chiến lược
Greenland nằm ngoài khơi bờ biển Đông Bắc Canada, với hơn 2/3 lãnh thổ nằm trong Vòng Bắc Cực. Điều này khiến hòn đảo trở thành yếu tố then chốt đối với việc phòng thủ Bắc Mỹ và bảo vệ các tuyến hàng hải quan trọng ở Bắc Đại Tây Dương. Trong bất kỳ cuộc xung đột tiềm tàng nào thời gian tới, theo đài CNN, ai kiểm soát Greenland sẽ làm chủ các tuyến đường biển trọng yếu ở Đại Tây Dương.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu đang làm lớp băng ở Bắc Cực mỏng đi, mở ra triển vọng hình thành một tuyến Tây Bắc phục vụ thương mại quốc tế. Đặc biệt, Greenland có trữ lượng lớn khoáng sản đất hiếm – thành phần chính trong điện thoại di động, máy tính, pin và các thiết bị công nghệ cao khác được kỳ vọng sẽ vận hành nền kinh tế toàn cầu trong những thập kỷ tới. Điều này đã thu hút sự quan tâm của các cường quốc phương Tây trong bối cảnh cố gắng giảm bớt sự thống trị của Trung Quốc trên thị trường các khoáng sản quan trọng này.
Dù vậy, việc khai thác nguồn tài nguyên khoáng sản của Greenland gặp nhiều thách thức do khí hậu khắc nghiệt của hòn đảo. Bên cạnh đó, các quy định môi trường nghiêm ngặt là một rào cản khác đối với những nhà đầu tư tiềm năng.
Xuân Mai
Nguồn: https://nld.com.vn/greenland-tuyen-bo-san-sang-doi-thoai-196260107203830728.htm
