Hiến tạng: Kỷ lục và niềm hy vọng mới

Đội ngũ các y bác sĩ, điều dưỡng ở các bệnh viện đã làm gì để đạt được điều này?

Quy trình “phản ứng nhanh”, “hệ sinh thái” chuyên khoa vững

Giáo sư Nguyễn Hoàng Định, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nhận định con số 66 ca là một bước tiến rất đáng ghi nhận. Trong suốt 15-20 năm trước đó, trung bình mỗi năm Việt Nam chỉ có khoảng 10 trường hợp chết não hiến tạng.

Dù khu vực phía Nam phát triển ghép tạng, đặc biệt là ghép từ người cho chết não, có phần khởi động chậm hơn so với miền Bắc và miền Trung nhưng đến nay các trung tâm lớn đã bắt nhịp rất nhanh, xử lý được nhiều ca bệnh phức tạp, đòi hỏi trình độ chuyên môn và khả năng tổ chức cao.

Một trong những yếu tố quan trọng là các bệnh viện phía Nam đã xây dựng được một “hệ sinh thái” chuyên khoa khá hoàn chỉnh.

Ghép tạng không đơn thuần là kỹ thuật phẫu thuật mà là sự phối hợp chặt chẽ của hồi sức tích cực, gây mê, miễn dịch, huyết học, tim mạch, tiêu hóa, thận học, xét nghiệm, ngân hàng máu và điều phối ghép. Khi tất cả các mắt xích này vận hành đồng bộ, chúng bổ trợ cho nhau, tạo nền tảng phát triển bền vững và căn cơ cho lĩnh vực ghép tạng.

Tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM và nhiều trung tâm lớn ở phía Nam, kinh nghiệm tổ chức đa chuyên khoa đã được tích lũy qua nhiều năm. Các đơn vị đã hình thành quy trình “phản ứng nhanh” khi có thông tin về người hiến chết não.

Có những tình huống thời gian chuẩn bị chỉ vỏn vẹn khoảng một tiếng rưỡi trước giờ máy bay cất cánh. Nếu chậm trễ, ê kíp có thể lỡ chuyến bay vận chuyển tạng về ghép.

Mới đây có một trường hợp, khi nhận được thông báo phối hợp từ Bệnh viện Bạch Mai, ê kíp phía Nam đã khẩn trương hoàn tất mọi khâu chuẩn bị trong thời gian rất ngắn, kịp thời bay ra Hà Nội để tiếp nhận tim và vận chuyển an toàn về TP.HCM.

Trên quãng đường hàng nghìn km, việc đảm bảo chất lượng bảo quản tạng là thách thức lớn. Thành công của ca ghép không chỉ nằm ở kỹ thuật mổ mà còn ở khâu điều phối, tổ chức – yếu tố có ý nghĩa quyết định trong ghép tim, ghép thận từ người chết não.

Có những ca ghép diễn ra ngay sát Tết Nguyên đán. Trước thời khắc giao thừa, một ca ghép tim và lấy đa tạng đã được thực hiện đồng thời, huy động hơn 200 nhân viên y tế tham gia. Các kíp mổ, hồi sức, xét nghiệm, điều phối phối hợp nhịp nhàng, không có khâu nào chệch choạc. Mỗi bộ phận vận hành chính xác như một mắt xích trong bộ máy đồng hồ.

Ngay sau kỳ nghỉ Tết, vào ngày làm việc đầu tiên, khi nhận thông tin có ca hiến tim, ê kíp chỉ mất khoảng 90 phút để sẵn sàng lên đường. Chuyến bay được thực hiện khẩn trương, tạng được đưa về an toàn và ca ghép diễn ra thành công. Những tình huống như vậy cho thấy sự chuyên nghiệp, kỷ luật và tinh thần sẵn sàng 24/7 của đội ngũ.

Bệnh viện Chợ Rẫy: mang lại cơ hội sống cho 30 người từ nguồn tạng hiến

Năm 2025, Bệnh viện Chợ Rẫy ghi nhận tín hiệu tích cực trong lĩnh vực hiến – ghép tạng khi tiếp nhận năm trường hợp hiến tạng từ người chết não.

Từ năm trường hợp này, bệnh viện đã thực hiện 10 ca ghép thận, 2 ca ghép gan, 2 ca ghép tim, 1 ca ghép phổi, 4 ca ghép giác mạc và 2 ca ghép da, cùng phối hợp với Trung tâm Điều phối quốc gia để điều phối gan, tim, phổi và giác mạc đến các bệnh viện: Trung ương Huế, 108, Đại học Y Dược, Viện Phổi trung ương mang lại cơ hội sống cho 30 người bệnh.

Theo TS.BS Dư Thị Ngọc Thu – đơn vị điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy, số trường hợp hiến mô – tạng năm 2025 tăng so với năm 2023 và 2024 – mỗi năm chỉ ghi nhận hai trường hợp. Dù vậy đây là tín hiệu đáng mừng cho thấy nhận thức cộng đồng về hiến mô, tạng cứu người bệnh đang dần được cải thiện.

Hiện nay, hoạt động hiến mô, tạng chủ yếu diễn ra tại các bệnh viện lớn, trong khi người hiến tiềm năng có thể có ở bất kỳ bệnh viện nào, cho dù bệnh viện đó có là trung tâm ghép hay không.

Do đó để xây dựng hoàn chỉnh chương trình ghép tạng từ người hiến chết não hay chết tuần hoàn, Bộ Y tế đang cùng các chuyên gia trong lĩnh vực này xây dựng quy trình điều phối hiến – ghép cho từng loại tạng áp dụng trên toàn quốc, dự kiến hoàn thiện trong năm 2026.