Sáng 29/3, tại sự kiện “Cùng con chinh phục trường chuyên” diễn ra tại Trường THCS Cầu Giấy, Hiệu trưởng của 5 trường chuyên lớn và đại diện Sở GD&ĐT Hà Nội đã chia sẻ nhiều thông tin quan trọng cho phụ huynh học sinh trước kỳ thi vào lớp 10 chuyên năm 2026.
Các hiệu trưởng trường chuyên tại Hà Nội tư vấn tuyển sinh cho phụ huynh có con thi chuyên (Ảnh: Hải Long).
Càng gần ngày thi, phụ huynh càng dễ gây áp lực cho con
“Càng gần kỳ thi, nhiều gia đình lại càng tạo thêm áp lực cho con”, ông Vũ Văn Tiến – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm – nhận định.
Theo ông, giai đoạn này học sinh đã ở trạng thái căng thẳng cao, nên điều quan trọng nhất của bố mẹ không phải là sốt ruột thúc ép mà là giữ ổn định tâm lý cho con.
Phụ huynh cần hiểu rằng, kết quả mỗi đợt thi phụ thuộc nhiều vào điều kiện sức khoẻ, tâm lý. Đợt thi này con khoẻ mạnh, thoải mái thì kết quả tốt, đợt thi khác con mệt, lại gặp dạng đề không quen, kết quả không như ý muốn là chuyện bình thường. Không nên vì sự trồi sụt của kết quả mà đưa ra những đánh giá mang tính “dán nhãn” cho con.
“Bố mẹ chỉ cần chăm sóc sức khỏe, đứng từ xa quan sát, đi nhẹ, nói khẽ”, ông Tiến tư vấn.
Ông Vũ Văn Tiến – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm (Ảnh: Hải Long).
Theo ông Nghiêm Văn Bình – Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng, Sở GD&ĐT Hà Nội, áp lực trong kỳ thi vào lớp 10 chuyên là điều dễ hiểu bởi “kỳ vọng lớn” của cả phụ huynh lẫn học sinh. Nhưng áp lực này cần được chuyển hóa thành sự chia sẻ thay vì kiểm soát.
Các hiệu trưởng cũng thống nhất quan điểm: Trường chuyên không phải là đích đến cuối cùng. “Đó chỉ là một tiền đề cho tương lai”, ông Bình nói, đồng thời khuyến nghị phụ huynh cần ủng hộ lựa chọn của con thay vì áp đặt.
Nói về mô hình đào tạo của trường chuyên, các hiệu trưởng cho biết phần lớn trường chuyên hiện nay hướng tới đào tạo toàn diện hơn là chỉ tập trung vào môn chuyên.
Ông Nguyễn Quang Liệu – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn – cho biết khoảng 33% học sinh của trường đi du học, số còn lại vào các trường đại học hàng đầu trong nước. Trong đó, nhóm thí sinh dẫn đầu đỗ Bách khoa, Kinh tế quốc dân, Học viện Ngoại giao… thay vì đi theo hướng nghiên cứu ngành xã hội – nhân văn tại Đại học Quốc gia Hà Nội.
“Học văn, sử, địa nhưng không nhất thiết đi theo nghiên cứu, mà có nhiều hướng phát triển khác”, ông Liệu chia sẻ.
Tỷ lệ chọi trường chuyên đa phần là “ảo”
Một trong những nội dung được các hiệu trưởng nhấn mạnh nhiều nhất là cách nhìn nhận về “tỷ lệ chọi” – con số lâu nay khiến không ít phụ huynh và học sinh bị chi phối khi lựa chọn trường, chọn chuyên.
Theo Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm, tỷ lệ chọi chỉ mang tính tham khảo, thậm chí có những năm “ảo khủng khiếp” do thí sinh rải hồ sơ khắp các trường chuyên.
Ông Lưu Văn Thông (ở giữa) – Hiệu trưởng Trường THCS Cầu Giấy – dẫn dắt chương trình (Ảnh: Hải Long).
Nhiều học sinh tham gia liên tiếp các kỳ thi của các trường. Như đợt 1 thi chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn, chuyên Khoa học tự nhiên, đợt 2 thi chuyên Sở, đợt 3 thi chuyên Sư phạm, đợt 4 thi huyên Ngoại ngữ. Điều này dẫn tới việc có những em đỗ 3-4 trường chuyên, khiến số lượng hồ sơ đăng ký ban đầu không phản ánh đúng mức độ cạnh tranh thực tế.
Dữ liệu trong 3 năm gần đây tại Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm cho thấy sự biến động lớn về số lượng thí sinh đăng ký. Môn toán có 836 hồ sơ năm 2023, tăng lên 848 năm 2024 nhưng giảm còn 662 năm 2025. Môn tiếng Anh từ 2.049 hồ sơ (2023) xuống 1.491 (2024) rồi tăng trở lại 1.604 (2025). Các môn hóa, sinh, văn cũng có xu hướng dao động mạnh, không theo một quy luật ổn định.
Tuy nhiên, theo các hiệu trưởng, điều quan trọng không nằm ở số lượng hồ sơ mà ở chất lượng thí sinh.
Ông Phạm Văn Quốc – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên – dẫn chứng trường mình, tỷ lệ chọi thường ở mức thấp, trung bình là 1 chọi 5, nhưng cạnh tranh vẫn rất gay gắt. “Các em thi vào trường tôi đều rất giỏi và tự tin, nên tỷ lệ chọi không phản ánh mức độ cạnh tranh”, ông Quốc nói.
Một ví dụ khác được đưa ra từ Trường THPT chuyên Ngoại ngữ cho thấy sự “nhiễu” của số liệu. Hiệu trưởng Nguyễn Phú Chiến cho biết có phụ huynh nộp tới 7 bộ hồ sơ cho con vào các lớp chuyên khác nhau khiến nhà trường không biết thí sinh sẽ thi chuyên gì.
Tại Trường THPT chuyên Chu Văn An, nghịch lý cũng xuất hiện khi trung bình nhiều năm, tỷ lệ chọi ở các môn xã hội luôn cao hơn môn tự nhiên, nhưng tỷ lệ nhập học ngược lại. “Có năm chuyên tiếng Trung thiếu tới 7 học sinh dù tỷ lệ chọi ban đầu khá cao”, bà Nguyễn Thị Nhiếp, hiệu trưởng nhà trường cho biết.
Ngoài ra, theo các hiệu trưởng, tỷ lệ chọi còn phụ thuộc vào điều kiện tuyển sinh từng năm. Chỉ cần thay đổi tiêu chí đầu vào, số lượng hồ sơ có thể biến động mạnh. Có năm, khi siết điều kiện học lực, số thí sinh đăng ký giảm rõ rệt.
Từ những thực tế này, các hiệu trưởng đều chung nhận định: Tỷ lệ chọi không nên được sử dụng như một tiêu chí để quyết định lựa chọn trường. Điều quan trọng hơn là phụ huynh cần đánh giá đúng năng lực của con mình và mức độ phù hợp với từng môn chuyên để đưa ra lựa chọn.
Hiệu trưởng trường chuyên “mách nước” đỗ chuyên
Từ những “ảo tưởng” về tỷ lệ chọi, các hiệu trưởng cho rằng điều phụ huynh và học sinh cần lúc này không phải là chọn nơi “ít người thi hơn”, mà là xây dựng một chiến lược ôn tập và đăng ký nguyện vọng hợp lý.
Theo ông Nguyễn Quang Liệu – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn, việc đầu tiên học sinh cần làm là tìm hiểu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường trong 5 năm gần đây, đặc biệt là dạng thức đề và cách tính điểm. “Không nắm được đề án thì rất dễ học lệch hướng, ôn tập không trúng trọng tâm”, ông nói.
Học sinh tham gia sự kiện tư vấn chinh phục trường chuyên (Ảnh: Hải Long).
Bên cạnh đó, việc luyện đề theo hướng nhận diện dạng bài cũng được nhấn mạnh. Thay vì học dàn trải, học sinh cần làm quen với đề thi các năm để hiểu yêu cầu của từng môn chuyên của từng trường, từ đó điều chỉnh cách học phù hợp.
Ông Liệu cũng nhấn mạnh, với những em đã xác định rõ môn thi và trường mục tiêu, cần tìm đúng thầy để ôn thi.
Ở góc độ lựa chọn nguyện vọng, các hiệu trưởng khuyến nghị không nên đăng ký theo tâm lý “an toàn” hoặc chạy theo số đông. Thay vào đó, cần xác định một nguyện vọng ưu tiên cao nhất, phù hợp với năng lực, đồng thời có thêm các phương án dự phòng có tính toán.
Ông Vũ Văn Tiến – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm – cho rằng phụ huynh nên nhìn xa hơn kỳ thi trước mắt. “Chọn trường lớp 10 chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng là con sẽ đi theo quỹ đạo nào trong 2-3 năm tiếp theo. Tầm nhìn dài hạn này giúp phụ huynh và học sinh có quyết định chọn trường chính xác hơn”, ông nói.
Liên quan đến định hướng dài hạn, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Chu Văn An lưu ý việc chọn trường chuyên cần gắn với tổ hợp xét tuyển đại học và định hướng nghề nghiệp sau này. Nếu lựa chọn không phù hợp, học sinh có thể gặp khó khăn khi chuyển hướng.
Nguồn: https://dantri.com.vn/giao-duc/hieu-truong-chuyen-su-pham-con-on-thi-chuyen-cha-me-nen-di-nhe-noi-khe-20260329141356086.htm
