Từ những hình xăm tối giản trên cổ tay đến những hình xăm kín cả cánh tay, nghệ thuật xăm mình đã trở nên phổ biến đến mức đa phần mọi người chỉ nhìn thấy sự thể hiện cá nhân của người có hình xăm mà ít chú ý đến hậu quả sinh học của việc này.
Hình xăm thường được coi là an toàn, nhưng ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy mực xăm không phải là trơ về mặt sinh học. Câu hỏi quan trọng không còn là liệu hình xăm có đưa các chất lạ vào cơ thể hay không, mà là những chất đó độc hại đến mức nào đối với sức khỏe về lâu dài.
Mực xăm là hỗn hợp hóa học phức tạp. Chúng chứa các chất tạo màu, chất dẫn lỏng giúp phân tán mực, chất bảo quản để ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn và một lượng nhỏ tạp chất.
Nhiều chất tạo màu hiện đang được sử dụng ban đầu được phát triển cho các ứng dụng công nghiệp như sơn ô tô, nhựa và mực in, chứ không phải để tiêm vào da người.
Một số loại mực có chứa một lượng nhỏ kim loại nặng, bao gồm niken, crom, coban và đôi khi là chì. Kim loại nặng có thể gây độc ở một số nồng độ nhất định và được biết đến là nguyên nhân gây ra phản ứng dị ứng và nhạy cảm miễn dịch.
Mực xăm cũng có thể chứa các hợp chất hữu cơ, bao gồm thuốc nhuộm azo và hydrocarbon thơm đa vòng.
Thuốc nhuộm azo là chất tạo màu tổng hợp được sử dụng rộng rãi trong ngành dệt may và nhựa. Trong một số điều kiện nhất định, chẳng hạn như tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời hoặc trong quá trình xóa hình xăm bằng laser, chúng có thể phân hủy thành các amin thơm.
Các hóa chất này đã được chứng minh là có liên quan đến ung thư và tổn thương di truyền trong các nghiên cứu thí nghiệm.
Các hydrocarbon thơm đa vòng, thường được viết tắt là PAH, được tạo ra trong quá trình đốt cháy không hoàn toàn các vật liệu hữu cơ và được tìm thấy trong muội than, khí thải xe cộ và thức ăn bị cháy.
Mực xăm màu đen, thường được làm từ carbon đen, có thể chứa các hợp chất này, một số trong đó được phân loại là chất gây ung thư.
Mực màu, đặc biệt là màu đỏ, vàng và cam, thường liên quan đến các phản ứng dị ứng và viêm mãn tính. Điều này một phần là do các muối kim loại và chất tạo màu azo có thể phân hủy thành các amin thơm có khả năng gây độc.
Xăm hình là quá trình tiêm mực sâu vào lớp hạ bì, lớp da nằm dưới bề mặt. Cơ thể nhận biết các hạt sắc tố là vật lạ. Các tế bào miễn dịch cố gắng loại bỏ chúng, nhưng các hạt này quá lớn để có thể được loại bỏ hoàn toàn. Thay vào đó, chúng bị mắc kẹt bên trong các tế bào da, đó là lý do tại sao hình xăm lại vĩnh viễn.
Mực xăm không chỉ giới hạn trong da. Các nghiên cứu cho thấy các hạt sắc tố có thể di chuyển qua hệ bạch huyết và tích tụ trong các hạch bạch huyết.
Hạch bạch huyết là những cấu trúc nhỏ có chức năng lọc tế bào miễn dịch và giúp điều phối các phản ứng miễn dịch. Tác động lâu dài đến sức khỏe do sự tích tụ mực xăm trong các mô này vẫn chưa rõ ràng, nhưng vai trò trung tâm của chúng trong hệ thống miễn dịch làm dấy lên lo ngại về việc tiếp xúc lâu dài với kim loại và độc tố hữu cơ.
Hình xăm và hệ miễn dịch
Một nghiên cứu gần đây cho thấy các loại mực xăm thường được sử dụng có thể ảnh hưởng đến hoạt động miễn dịch, gây viêm và làm giảm hiệu quả của một số loại vaccine.
Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng mực xăm được các tế bào miễn dịch trong da hấp thụ. Khi các tế bào này chết, chúng giải phóng các tín hiệu giữ cho hệ miễn dịch được kích hoạt, dẫn đến viêm ở các hạch bạch huyết gần đó trong tối đa hai tháng.
Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng mực xăm có mặt tại vị trí tiêm vaccine làm thay đổi phản ứng miễn dịch theo cách đặc hiệu với từng loại vaccine. Đáng chú ý, nó có liên quan đến việc giảm phản ứng miễn dịch đối với vaccine COVID-19. Điều này không có nghĩa là hình xăm làm cho vắc-xin trở nên không an toàn.
Thay vào đó, nó cho thấy rằng sắc tố xăm có thể can thiệp vào tín hiệu miễn dịch, hệ thống giao tiếp hóa học mà các tế bào miễn dịch sử dụng để phối hợp các phản ứng với nhiễm trùng hoặc tiêm chủng, trong một số điều kiện nhất định.
Hiện tại, chưa có bằng chứng dịch tễ học mạnh mẽ nào liên kết hình xăm với ung thư ở người. Tuy nhiên, các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật cho thấy những rủi ro tiềm tàng.
Một số loại mực xăm có thể bị phân hủy theo thời gian, hoặc khi tiếp xúc với tia cực tím hoặc khi xóa xăm bằng laser, tạo thành các sản phẩm phụ độc hại và đôi khi gây ung thư.
Nhiều loại ung thư cần hàng chục năm để phát triển, khiến việc nghiên cứu trực tiếp các nguy cơ này trở nên khó khăn, đặc biệt là khi việc xăm hình mới trở nên phổ biến gần đây.
Các nguy cơ sức khỏe được ghi nhận rõ ràng nhất của hình xăm là phản ứng dị ứng và viêm nhiễm. Mực đỏ đặc biệt liên quan đến tình trạng ngứa dai dẳng, sưng tấy và u hạt. U hạt là những nốt viêm nhỏ hình thành khi hệ thống miễn dịch cố gắng cô lập vật chất mà nó không thể loại bỏ.
Những phản ứng này có thể xuất hiện vài tháng hoặc vài năm sau khi xăm hình và có thể do tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc thay đổi chức năng miễn dịch gây ra. Viêm mãn tính có liên quan đến tổn thương mô và tăng nguy cơ mắc bệnh. Đối với những người mắc bệnh tự miễn hoặc hệ miễn dịch suy yếu, hình xăm có thể gây ra thêm những lo ngại.
Nguy cơ nhiễm trùng
Giống như bất kỳ thủ thuật nào làm thủng da, xăm hình cũng tiềm ẩn một số nguy cơ nhiễm trùng. Vệ sinh kém có thể dẫn đến các bệnh nhiễm trùng như tụ cầu vàng, viêm gan B và C, và trong những trường hợp hiếm gặp, nhiễm trùng do vi khuẩn mycobacteria không điển hình.
Một trong những thách thức lớn nhất trong việc đánh giá độc tính của mực xăm là thiếu quy định nhất quán. Ở nhiều quốc gia, mực xăm được quản lý lỏng lẻo hơn nhiều so với mỹ phẩm hoặc sản phẩm y tế, và các nhà sản xuất có thể không bắt buộc phải công bố đầy đủ danh sách thành phần.
Liên minh châu Âu đã đưa ra các giới hạn nghiêm ngặt hơn đối với các chất độc hại trong mực xăm, nhưng trên toàn cầu, việc giám sát vẫn còn chưa đồng đều.
Đối với hầu hết mọi người, hình xăm không gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, nhưng chúng không phải là không có rủi ro. Hình xăm đưa các chất vào cơ thể mà vốn không được thiết kế để tồn tại lâu dài trong mô người, một số chất trong đó có thể gây độc trong một số điều kiện nhất định.
Mối quan ngại chính là sự phơi nhiễm tích lũy. Khi hình xăm trở nên lớn hơn, nhiều hơn và nhiều màu sắc hơn, tổng lượng hóa chất tích tụ càng tăng lên. Kết hợp với tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, lão hóa, thay đổi hệ miễn dịch hoặc xóa xăm bằng laser, gánh nặng này có thể dẫn đến những hậu quả mà khoa học vẫn chưa hoàn toàn khám phá ra.
Hình xăm vẫn là một hình thức thể hiện bản thân mạnh mẽ, nhưng chúng cũng đồng nghĩa với việc tiếp xúc với hóa chất suốt đời. Mặc dù bằng chứng hiện tại không cho thấy mối nguy hiểm trên diện rộng, nhưng các nghiên cứu ngày càng nhiều làm nổi bật những câu hỏi quan trọng chưa được giải đáp về độc tính, tác động lên hệ miễn dịch và sức khỏe lâu dài.
Khi việc xăm mình tiếp tục gia tăng trên toàn thế giới, nhu cầu về quy định tốt hơn, tính minh bạch và nghiên cứu khoa học bền vững ngày càng khó có thể bỏ qua.
Nguồn: https://dantri.com.vn/khoa-hoc/hinh-xam-va-nhung-tac-dong-lau-dai-toi-he-mien-dich-20260113015343614.htm
