Hộ kinh doanh nên tách bạch tài khoản

Đa số còn “dùng chung” số tài khoản cá nhân

Sau 3 ngày quy định bỏ thuế khoán sang kê khai doanh thu đi vào thực hiện, bà Liên – chủ cửa hàng kinh doanh áo quần H.D trên đường Lê Minh Xuân (P.Tân Bình, TP.HCM) cho biết hộ của bà đã mở thêm tài khoản ở Ngân hàng MB phục vụ riêng cho việc kinh doanh. Bà Liên chia sẻ lâu nay hộ của bà vẫn dùng chung tài khoản cá nhân cho mọi giao dịch, từ mua bán hàng hóa tới chi tiêu sinh hoạt trong gia đình. Nhưng sau khi đọc quy định, tham khảo ý kiến của nhiều người có kinh nghiệm, bà quyết định mở thêm số tài khoản “lấy đúng số điện thoại của tôi, chỉ để phục vụ việc mua bán kinh doanh”. Tuy nhiên, nhiều khách quen số tài khoản cũ vẫn trả vào đó, nên cần thêm một thời gian để mọi thứ đi vào guồng.

Tương tự, hộ kinh doanh L.T.N trên đường Âu Cơ (P.Tân Hòa, TP.HCM), chuyên kinh doanh các mặt hàng sữa tươi, cũng đã mở thêm tài khoản chỉ dùng để nhận tiền khách mua sữa trả và chi trả tiền sữa cho đại lý từ tháng 8.2025 đến nay. Chủ hộ cho hay trước khi lắp thiết bị khởi tạo hóa đơn điện tử, nhân viên thuế và công ty bán phần mềm kế toán khuyên chủ hộ nên có một số tài khoản riêng để tiện cho việc kê khai sau này, khỏi nhập nhằng các khoản tiền thu chi ra vô, lúc diễn giải cho cơ quan thuế cũng đỡ phức tạp. Thấy hợp lý nên chủ hộ làm theo. Nhưng cũng như hộ bán áo quần nói trên, nhiều khách vẫn chuyển tiền vào số tài khoản cũ vì đã lưu bao năm nay.

Tuy nhiên, những hộ dùng “một tài khoản cho tất cả” vẫn còn khá nhiều. Khảo sát nhỏ với gần 20 cá nhân, hộ kinh doanh nhỏ lẻ tại TP.HCM thì hơn 50% chưa có số tài khoản kinh doanh riêng, vẫn dùng chung với tài khoản cá nhân như lâu nay. Đa số cảm thấy “chưa thấy cần thiết” nên vẫn từ từ. Bà Huỳnh Thi, chủ tiệm làm tóc và spa tại P.Sài Gòn, TP.HCM, nói rằng doanh thu của tiệm chưa tới 1 tỉ đồng/năm, thuộc diện không cần xuất hóa đơn điện tử. Từ trước đến giờ, bà chỉ dùng một số tài khoản cá nhân phục vụ mọi chi tiêu mua sắm cá nhân, gia đình và nhận tiền từ khách hàng đến làm đẹp. “Dòng tiền vào ra trên tài khoản ghi rõ, doanh thu cũng không cao, nên tôi nghĩ không cần thiết phải mở thêm tài khoản ngân hàng cho rắc rối. Hơn nữa, khách mua trả bằng tiền mặt, quét app ví điện tử cũng nhiều, đâu chỉ có mỗi số tài khoản”, bà cho biết.

Một hộ kinh doanh đặc sản miền Trung tại P.Bảy Hiền, TP.HCM cũng cho biết doanh thu hơn 2 tỉ đồng/năm nhưng vẫn dùng một số tài khoản “xưa giờ”. Chủ hộ kinh doanh này nói: “Tôi mua 2 quyển sổ nhập hàng bán trên mạng với giá 120.000 đồng, trong đó có kẻ sẵn các cột tên hàng hóa, mã hàng, đơn giá, thành tiền… đầy đủ. Trước mắt, kê khai theo dạng thủ công cho quen rồi cuối tháng, cuối quý kê khai vào máy sau”. Một số hộ kinh doanh khác cũng thừa nhận, khách hàng trả tiền qua app như MoMo, Zalopay rất nhiều, nên thêm một số tài khoản là chưa cần thiết bởi hộ kinh doanh tại nhà, mọi chi tiêu như trong gia đình, lượng tiền không lớn. Việc có nhiều số tài khoản khiến họ thấy rối hơn nên chưa làm.

Dòng tiền càng minh bạch, rủi ro thuế càng thấp

Theo quy định, từ ngày 1.1, mô hình quản lý thuế đối với hộ kinh doanh theo thuế khoán bị xóa bỏ, hộ kinh doanh thuộc nhóm 2 và 3 có doanh thu trên 500 triệu đồng đến dưới 50 tỉ đồng hằng năm, bắt buộc phải có tài khoản ngân hàng riêng để phục vụ kinh doanh. Hộ kinh doanh thuộc nhóm 1 (doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm) thì không bắt buộc có số tài khoản kinh doanh riêng. Song song đó, tại dự thảo nghị định về kê khai, tính thuế, khấu trừ thuế và sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ và cá nhân kinh doanh mới đây, Bộ Tài chính cũng đề xuất hộ, cá nhân kinh doanh phải thông báo cho cơ quan thuế toàn bộ các tài khoản dùng cho hoạt động kinh doanh, không chỉ giới hạn ở tài khoản phục vụ nghĩa vụ nộp thuế. Theo Bộ Tài chính, quy định này nhằm tăng cường kiểm soát dòng tiền và doanh thu của hộ kinh doanh, góp phần hạn chế thất thu thuế.

Trong thực tế, việc có một số tài khoản riêng để phục vụ việc kinh doanh là tạo sự thuận lợi cho chính cá nhân, hộ kinh doanh trong quản lý dòng tiền vào ra của mình. Luật sư Nguyễn Quốc Toản, Giám đốc Hãng luật IAM, thông tin đây là vấn đề mà nhiều hộ kinh doanh hỏi văn phòng luật sư lâu nay. “Câu trả lời của tôi là tất cả những ai, từ cá nhân đến hộ kinh doanh, nếu có hoạt động mua bán thu tiền, có trách nhiệm kê khai thuế nên sử dụng tài khoản ngân hàng tách bạch hoàn toàn với tài khoản cá nhân. Ngày 1.1 vừa qua mới chỉ là mốc thời gian chính thức bỏ thuế khoán, bắt buộc hộ kinh doanh phải tiến hành kê khai, xuất hóa đơn điện tử nếu thuộc diện phải bắt buộc có hóa đơn… Những việc tiếp theo còn rất nhiều, thuế cũng không thu ngay trong tháng 1. Tuy nhiên, một khi cơ quan thuế tăng cường quản lý theo doanh thu thực tế và dữ liệu số, việc minh bạch tài khoản ngân hàng và tách bạch dòng tiền và ghi rõ nội dung giao dịch… sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc. Từ nay, không có chuyện có khoản tiền vào tài khoản mà không có nội dung, hoặc ghi nội dung vu vơ. Đó là cách làm chuyên nghiệp mà chúng ta đang hướng tới, qua đó giúp hộ kinh doanh tránh rủi ro khi bị kiểm tra, ghi nhận kê khai thiếu doanh thu… Từ đó, phát sinh vi phạm không đáng có. Mỗi dòng tiền vào và ra của hộ kinh doanh càng minh bạch, càng chi tiết và rõ ràng thì rủi ro thuế càng thấp”, luật sư Toản nhấn mạnh.

Có chung quan điểm, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, khẳng định Bộ Tài chính chắc sẽ có quy định yêu cầu hộ kinh doanh sử dụng tài khoản riêng, bởi điều này phục vụ việc quản lý thuế theo doanh thu thực tế và dữ liệu số. Việc dùng chung tài khoản cá nhân để nhận tiền bán hàng là phổ biến lâu nay. Thế nhưng trong bối cảnh hiện nay, điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người đóng thuế có tham gia kinh doanh.

“Hộ kinh doanh có thể ghi rõ “khách hàng trả tiền mặt nộp vào tài khoản” khi chuyển từ tài khoản cá nhân sang tài khoản kinh doanh nếu khách vẫn trả vào tài khoản cũ, quét mã QR và xuất hóa đơn một cách tự động từ máy tính tiền. Tương tự với dòng tiền chi ra của hộ kinh doanh, cũng cần diễn giải đầy đủ, ghi rõ tên hộ kinh doanh, theo hóa đơn số, ngày nào… Trả tiền hàng, tiền vay ngân hàng, hay chuyển tiền sang tài khoản cá nhân… đều ghi rõ và thống nhất nội dung chuyển khoản từ đầu để sau này việc đối chiếu chứng từ dễ hơn, khỏi bị lúng túng hoặc sai sót khi bị kiểm tra”, ông Tuấn lưu ý.