Hơn 15 ngày Việt Nam nỗ lực kìm giá, bảo đảm nguồn cung xăng dầu

Đầu tháng 3, những diễn biến leo thang của chiến sự Trung Đông đã làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo giá dầu biến động mạnh, khó dự báo và liên tục đảo chiều. Trong bối cảnh đó, Việt Nam – nền kinh tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu, khó đứng ngoài tác động dây chuyền.

Chỉ trong khoảng nửa tháng (kỳ điều hành từ ngày 5/3 đến nay), giá xăng dầu lần đầu tiên được điều chỉnh tới 8 lần – điều hiếm thấy trong cơ chế điều hành nhằm linh hoạt theo biến động giá dầu thô thế giới.

Trước diễn biến này, Trung ương và Chính phủ đã lập tức vào cuộc, chỉ đạo quyết liệt, duy trì ổn định nguồn cung và giá xăng dầu.

Đặc biệt, tại Kết luận 14-KL/TW ngày 20/3, Bộ Chính trị yêu cầu khẩn trương bám sát diễn biến thị trường, dự báo cung cầu, xây dựng kịch bản ứng phó, đồng thời sử dụng linh hoạt các công cụ chính sách tài khóa, tiền tệ, giá và thương mại để kiểm soát biến động, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh năng lượng quốc gia.

Nhân viên đổ xăng tại Hà Nội (Ảnh: Mạnh Quân).

Nỗ lực tìm kiếm nguồn cung

Dù hai nhà máy Dung Quất và Nghi Sơn đáp ứng khoảng 65-70% nhu cầu, mức “tự chủ” chủ yếu ở đầu ra, còn nguồn dầu thô đầu vào vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Trước áp lực đó, cơ quan quản lý khẳng định đã và đang nỗ lực duy trì ổn định thị trường.

Sản lượng khai thác dầu thô trong nước vẫn đạt khoảng 180.000 thùng/ngày, trong đó phần lớn được cấp cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Hai nhà máy Dung Quất và Nghi Sơn tiếp tục vận hành ổn định, thậm chí Dung Quất duy trì công suất trên 100%, bảo đảm cung ứng theo hợp đồng với các doanh nghiệp đầu mối.

Áp lực bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thị trường thế giới biến động nhanh, khó lường buộc cơ quan điều hành phải sớm xây dựng các kịch bản ứng phó về nguồn cung trong mọi tình huống.

Ngay từ đầu tháng 3, Chính phủ đã liên tiếp ban hành nghị định, nghị quyết. Thủ tướng ký chỉ thị và nhiều công điện hỏa tốc để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Các cuộc họp điều hành được triển khai liên tục, yêu cầu các bộ, ngành vào cuộc đồng bộ, linh hoạt nhằm bảo đảm đủ nguồn cung xăng dầu cho thị trường.

Thủ tướng điện đàm, trao đổi với Thủ tướng Algeria Sifi Ghrieb đề nghị hỗ trợ nguồn cung dầu và khí đốt (Ảnh: VGP/Nhật Bắc).

Chính phủ chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu các bộ, ngành triển khai đồng bộ giải pháp bảo đảm nguồn cung xăng dầu, đặc biệt đẩy nhanh bổ sung dự trữ quốc gia để chủ động ứng phó rủi ro. Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính điều hành cung cầu, yêu cầu doanh nghiệp duy trì nguồn hàng ổn định, đồng thời tăng cường kiểm tra, ngăn đầu cơ và bảo đảm vận hành liên tục các nhà máy lọc dầu.

Đáng chú ý, hoạt động ngoại giao năng lượng cũng được Việt Nam đẩy mạnh khi Thủ tướng Phạm Minh Chính liên tục điện đàm, gửi công thư tới lãnh đạo nhiều quốc gia, đồng thời làm việc với đại sứ các nước tại Việt Nam nhằm tìm kiếm, đa dạng hóa nguồn cung dầu thô.

Cụ thể, chiều 9/3, Thủ tướng đã điện đàm với Thủ tướng Kuwait, thống nhất thúc đẩy hợp tác và xem xét tiếp tục cung ứng dầu thô cho Việt Nam. Tiếp đó, ngày 17/3, Thủ tướng làm việc với đại sứ Nhật Bản, UAE, Qatar để đề nghị hỗ trợ về năng lượng; tối 18/3 tiếp tục điện đàm với Thủ tướng Algeria nhằm mở rộng nguồn cung dầu và khí đốt.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, Việt Nam đã huy động được khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác, đồng thời tìm kiếm khả năng tiếp cận nguồn dự trữ quốc tế, qua đó góp phần kiểm soát tình hình và giữ vững an ninh năng lượng trong nước.

Điều hành linh hoạt, kích hoạt nhiều công cụ “hạ nhiệt” giá

Bên cạnh bảo đảm nguồn cung, bài toán khác đặt ra là hạ nhiệt giá trong nước khi giá xăng dầu thế giới leo thang và biến động khó lường. Trước yêu cầu cấp bách này, Chính phủ và Thủ tướng đã chỉ đạo điều hành theo hướng linh hoạt, chủ động, huy động đồng thời nhiều công cụ chính sách để can thiệp kịp thời, tránh tạo “cú sốc” đối với nền kinh tế.

Việc ban hành Nghị định 72/2026 giảm mạnh thuế nhập khẩu về 0% từ ngày 9/3 đối với nhiều mặt hàng xăng dầu, cùng với quyết định chi Quỹ bình ổn giá ở mức lớn ngay trong các kỳ điều hành cho thấy phản ứng nhanh và quyết liệt của cơ quan điều hành nhằm kìm đà tăng giá.

Ngay trong kỳ điều hành tối 10/3, cơ quan điều hành đã xả Quỹ bình ổn giá xăng dầu ở mức 4.000-5.000 đồng/lít. Đến nay, sau 6 kỳ điều hành giá, cơ quan điều hành đã chi khoảng 3.000 tỷ đồng từ Quỹ bình ổn giá để hạ nhiệt đà tăng của nhiên liệu trong nước.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã chi khoảng 3.000 tỷ đồng trong hơn 10 ngày để bình ổn giá (Ảnh: Tiến Tuấn).

Ngoài ra, Thủ tướng cũng giao Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu sử dụng ngay các công cụ chính sách tài khoá gồm các loại thuế, phí, sử dụng ngân sách, chính sách quản lý giá.

Tuy nhiên, trước tình hình diễn biến nhanh, phức tạp và khủng hoảng có thể kéo dài, Chính phủ còn chủ động chuẩn bị các kịch bản ứng phó trong trường hợp thị trường diễn biến xấu hơn, kể cả phương án ứng ngân sách để hỗ trợ Quỹ bình ổn giá.

Đáng chú ý, yêu cầu xuyên suốt được nhấn mạnh là điều hành phải bám sát thực tiễn, phản ứng kịp thời nhưng có lộ trình, tránh “giật cục”, không gây sốc cho thị trường. Đồng thời, việc kiểm soát giá cũng được đặt trong tương quan với khu vực nhằm vừa hỗ trợ sản xuất, đời sống, vừa hạn chế rủi ro buôn lậu qua biên giới.

Nhờ các chỉ đạo quyết liệt, hiện nay, giá xăng, dầu của Việt Nam đang thấp hơn hầu hết nước trong khu vực. Theo GlobalPetrolPrices, đến ngày 16/3, mặt bằng giá xăng dầu của Việt Nam nhìn chung ở mức trung bình trong khu vực. Cụ thể, giá xăng khoảng 0,99 USD/lít, cao hơn Malaysia và Indonesia nhưng thấp hơn Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia và Lào. Với dầu diesel, mức giá 1,038 USD/lít của Việt Nam cũng thấp hơn Trung Quốc, Campuchia, Lào, song nhỉnh hơn Malaysia, Indonesia và Thái Lan. 

Ổn định thị trường, khuyến khích sử dụng tiết kiệm năng lượng

Bên cạnh việc đảm bảo nguồn cung và hạ nhiệt giá, Chính phủ và các cơ quan liên quan tiếp tục tập trung ổn định thị trường xăng dầu trong nước. Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu, đặc biệt tại các đầu mối, cửa hàng bán lẻ để ngăn chặn tình trạng găm hàng, nâng giá, buôn lậu qua biên giới.

Theo Kết luận 14-KL/TW của Bộ Chính trị, các cơ quan phải “xử lý nghiêm tình trạng găm hàng trục lợi, gian lận thương mại” và khuyến khích tiết kiệm tiêu dùng để giảm thiểu biến động giá. 

Thủ tướng chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ về nguồn kinh phí hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu ngày 20/3 (Ảnh: VGP/Nhật Bắc).

Tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi sang năng lượng xanh được Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và lãnh đạo chủ chốt liên tục nhấn mạnh là giải pháp chiến lược để chủ động ứng phó rủi ro năng lượng và bảo đảm ổn định thị trường.

Trong Chỉ thị ngày 20/3 về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tích hợp mục tiêu tiết kiệm năng lượng vào chiến lược, đề án, quy hoạch, kế hoạch và văn bản pháp luật, coi đây là giải pháp trọng yếu để giảm áp lực cung ứng xăng dầu và năng lượng khi thị trường biến động.

Các biện pháp cụ thể được chỉ đạo gồm tiết kiệm xăng dầu và năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện, phát triển hạ tầng trạm sạc, tăng cường sử dụng nhiên liệu sinh học, nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và hướng tới sử dụng năng lượng hiệu quả, bền vững…