Nút thắt năng lượng toàn cầu vừa hé mở một khe cửa hẹp sau nhiều tuần bị phong tỏa nghiêm ngặt. Lần đầu tiên, một nhóm nhỏ tàu chở dầu đã lách qua được eo biển Hormuz an toàn dưới sự cho phép của Tehran.
Iran thông báo rằng các tàu “không thù địch” vẫn có thể đi qua eo biển Hormuz, nhưng phải được Tehran cấp phép (Ảnh: BBN).
Hé lộ “món quà” 10 chuyến tàu và cú nảy của giá dầu
Theo CNBC, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tiết lộ một thông tin đáng chú ý tại cuộc họp nội các. Iran đã chấp thuận cho 10 tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz trong tuần này. Ông Trump gọi đây là một “món quà” và là minh chứng cho thấy những tiến triển nhất định trong các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra.
Ban đầu, con số được đưa ra chỉ là 8 chuyến. Ông Trump thuật lại lời phía Iran rằng họ muốn chứng minh sự nghiêm túc và đáng tin cậy. Sau đó, Tehran đã chủ động gửi thêm hai chiếc nữa, nâng tổng số lên 10 tàu. Theo Yahoo Finance, các tàu này mang cờ nước ngoài, nhiều khả năng là của Pakistan.
Dù vậy, thông tin chi tiết về danh tính tàu hay loại hàng hóa vẫn được Nhà Trắng giữ kín. Thị trường tài chính lập tức phản ứng mạnh với động thái này. Theo Bloomberg, giá dầu Brent đã bật tăng 5,7%, chính thức đóng cửa trên mốc 108 USD/thùng. Dầu WTI chuẩn của Mỹ cũng ghi nhận mức tăng 4,6%.
Giới đầu tư nhìn nhận sự việc đúng với bản chất thực tế: Một bước đi tích cực nhưng mang tính điều kiện cao. Việc 10 tàu được thông hành không thể giải quyết ngay tình trạng thiếu hụt nguồn cung. Thị trường đang bị lệch pha mạnh, khi giá dầu trên giấy neo ở mức cao nhưng dầu vật lý lại gặp vô vàn khó khăn trong khâu vận chuyển.
Bí ẩn “trạm thu phí” triệu USD giữa biển khơi
Ở trạng thái bình thường, eo biển Hormuz gánh vác tới 1/5 lưu lượng dầu mỏ và gần 1/3 lượng phân bón toàn cầu. Theo dữ liệu từ Trung tâm thông tin hàng hải chung (JMIC), trước khi căng thẳng leo thang, trung bình có 138 tàu đi qua đây mỗi ngày. Tuy nhiên, lưu lượng hiện tại đã sụt giảm chạm đáy, dòng chảy thương mại gần như bị bóp nghẹt.
Hàng nghìn con tàu cùng khoảng 20.000 thủy thủ đang phải “án binh bất động” tại các cảng. Việc thông hành 10 chiếc tàu cho thấy Iran dường như đang chọn cách “mở van nhỏ giọt” để nắn gân thị trường. Dữ liệu từ nền tảng Windward chỉ ra rằng, các tàu muốn qua eo biển giờ đây không đi theo tuyến thương mại tiêu chuẩn.
Thay vào đó, họ phải đi vòng qua vùng lãnh hải sát bờ biển Iran, khu vực đảo Larak. Giới phân tích hàng hải gọi đây là “trạm thu phí của Tehran”. Tại hành lang đặc biệt này, lực lượng chức năng Iran sẽ trực tiếp kiểm tra và quyết định cấp phép thông hành cho những tàu được đánh giá là không mang tính thù địch.
Cái giá để lách qua khe cửa hẹp này không hề rẻ. Dữ liệu từ Lloyd’s List tiết lộ đã có ít nhất 2 tàu phải trả tiền để được đi tiếp. Mức phí cho một chiếc tàu chở dầu cỡ siêu lớn (VLCC) có thể lên tới 2 triệu USD. Đáng chú ý, các khoản thanh toán này được cho là thực hiện bằng đồng nhân dân tệ nhằm lách qua các rào cản tài chính quốc tế.
Hệ thống “trạm thu phí” của Tehran đang kiểm soát luồng tàu qua eo biển Hormuz (Ảnh: Reuters).
Bàn cờ đàm phán và rủi ro chuỗi cung ứng
Đằng sau “món quà” 10 chuyến tàu là một bàn cờ đàm phán vô cùng phức tạp. Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff xác nhận Washington đã đưa ra khuôn khổ hòa bình 15 điểm thông qua trung gian Pakistan. Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã chỉ đạo giữ kín tuyệt đối các điều khoản, từ chối việc đàm phán qua các phương tiện truyền thông.
Phía Tehran cũng đưa ra những yêu cầu cứng rắn không kém. Một trong số đó là đòi hỏi quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Trước tình hình này, Mỹ đã đặt thời hạn đến ngày 6/4 để Iran mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải. Nếu không, các biện pháp can thiệp mạnh tay hơn vào hạ tầng năng lượng sẽ được giới chức Mỹ đưa lên bàn cân.
Dù Mỹ khẳng định đã làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của đối phương, ông Trump vẫn thừa nhận một thực tế khắc nghiệt. Ông cho rằng dù nỗ lực bảo vệ có đạt 99%, chỉ 1% rủi ro xảy ra với một con tàu tỷ USD cũng đủ tạo ra hậu quả kinh tế khổng lồ. Sự an toàn tuyệt đối trên tuyến đường này vẫn là một bài toán chưa có lời giải.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/iran-mo-cua-cho-10-tau-dau-qua-eo-bien-hormuz-gia-dau-se-giam-20260327054457936.htm
